Жюль Бретон: Француз суретшісі және реализмнің шебері
Jules Breton
Жюль Бретон (1827-1906) – француз суретшісі, табиғатты реалистік бейнелеген шебер. Ауыл өмірінің сұлулығын сомдаған туындыларымен танымал. Суретшінің өмірі мен шығармашылығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз суретшісі (1827–1906)
француз химигі, өнертапқышы және саясаткер
French painter (1827–1906)
the French chemist inventor and politician
Жюль Адольф Айме Луи Бретон (ʒyl adɔlf ɛme lwi bʁətɔ̃; 1 мамыр 1827 – 5 шілде 1906) – 19 ғасыр француз натуралистік суретшісі. Оның суреттеріне француз ауылдарының көркемдігі зор ықпал еткен, ал сурет салудың дәстүрлі әдістерін меңгеру оны ауылдық өмірдің сұлулығы мен идилликалық бейнесін таратушылардың біріне айналдырды.
Jules Adolphe Aimé Louis Breton (ʒyl adɔlf ɛme lwi bʁətɔ̃; 1 May 1827 – 5 July 1906) was a 19th century French naturalist painter. His paintings are heavily influenced by the French countryside and his absorption of traditional methods of painting helped make him one of the primary transmitters of the beauty and idyllic vision of rural existence.
Ерте өмір және тәрбие
Бретон 1827 жылғы 1 мамырда Па-де-Каледегі шағын Курриер ауылында дүниеге келді. Оның әкесі Мари Луи Бретон бай жер иесінің жерін басқарып, қарауылдаған. Анасы Жюльс төрт жасқа толғанда қайтыс болды, оны әкесі тәрбиеледі. Сол үйде оның анасының анасы, кіші інісі Эмиль және ағасы Бонифас Бретон да тұрды. Дәстүрге құрмет, туған жерге және өлкесіне деген сүйіспеншілік оның өнерінің басты құндылығы болды және суретшіге Салон шығармаларына көптеген сюжеттер сыйлады. Оның алғашқы көркемдік білімі Курриерден алыс емес, Сент-Омер қаласындағы Сент-Бертин колледжінде алды. 1842 жылы ол суретші Феликс Де Виньемен танысты, ол оның жас талантына тәнті болып, отбасын оны сурет салуға жіберуге көндірді. Бретон 1843 жылы Гентке кетті, онда ол де Винье және суретші Хендрик Ван дер Хаертпен бірге Көркем өнер академиясында оқуын жалғастырды. 1846 жылы Бретон Антверпенге көшіп, Эгиде Шарль Густав Вапперстен сабақ алды және фламанд суретшілерінің туындыларын көшірумен айналысты. 1847 жылы ол Парижге кетіп, Эколь де Боз-Артта көркемдік білімін жетілдіруді жоспарлады. Парижде ол Мишель Мартин Дроллингтің шеберханасында оқыды. Ол Франсуа Бонвин және Густав Брион сияқты реалист суретшілермен танысып, достық қарым-қатынас жасады, ал оның алғашқы туындыларында олардың ықпалы көрінді. Оның алғашқы жұмыстары тарихи тақырыптарға арналды: Әйіз Пят Галлияда уағыз айтуы, содан кейін 1848 жылғы революцияның әсерінен ол Азап пен Күңкес суретін жазды. Салон 1849 жылы «Азап пен күңкес» және 1850-51 жылдары «Аштық» картиналарын көрсетті. Екі картина да кейіннен жойылды. «Аштық» Брюссель және Гент қалаларында сәтті көрсетілгеннен кейін Бретон Бельгияға көшіп, болашақ әйелі Элодимен танысты. Элоди оның алғашқы ұстазы Феликс де Виньенің қызы болды. 1852 жылы Бретон Францияға оралды. Бірақ ол тарихи суретші болуға туылмағанын түсінді және жас кезінде оған әсер еткен табиғат пен ел туралы естеліктерге қайта оралды. 1853 жылы ол швейцар суретшісі Луи Леопольд Роберттің туындыларынан шабыттанған «Шалғын жинаушылардың оралуы» суретін көрмеге қойды, бұл оның көптеген ауылдық шаруалар көріністерінің біріншісі болды. Бретонның шаруалар бейнесіне деген қызығушылығы сол кезден бастап қалыптасты және бүгінде оның ең танымал туындылары осылар. 1854 жылы ол Курриер ауылына оралып, онда қоныстанды. Ол «Жыраулар» суретін жазды, ол маусымдық егіс жұмысына және егіннен кейін далада қалғандардың тағдырына арналған. «Жыраулар» үшінші дәрежелі медаль алды, бұл Бретонның мансабын бастады. Ол мемлекеттен тапсырыс алды, оның көптеген туындыларын Францияның өнер басқармасы сатып алып, провинциялық мұражайларға жіберді. Оның 1857 жылғы «Астыққа бата беру, Артуа» суреті сол жылы Салонға қойылды және екінші дәрежелі медаль жеңіп алды. Бретон 1858 жылы Элоди де Виньеге үйленді.
Breton was born on 1 May 1827 in Courrières, a small Pas de Calais village. His father, Marie Louis Breton, supervised land for a wealthy landowner. His mother died when Jules was four and he was brought up by his father. Other family members who lived in the same house were his maternal grandmother, his younger brother, Émile, and his uncle Boniface Breton. A respect for tradition, a love of the land and for his native region remained central to his art throughout his life and provided the artist with many scenes for his Salon compositions. His first artistic training was not far from Courrières at the College St. Bertin near Saint Omer. He met the painter Félix De Vigne in 1842 who, impressed by his youthful talent, persuaded his family to let him study art. Breton left for Ghent in 1843 where he continued to study art at the Academy of Fine Arts with de Vigne and the painter Hendrik Van der Haert. In 1846, Breton moved to Antwerp where he took lessons with Egide Charles Gustave Wappers and spent some time copying the works of Flemish masters. In 1847, he left for Paris where he hoped to perfect his artistic training at the École des Beaux Arts. In Paris he studied in the atelier of the Michel Martin Drolling. He met and became friends with several of the Realist painters, including François Bonvin and Gustave Brion and his early entries at the Paris Salon reflected their influence. His first efforts were in historical subjects: Saint Piat preaching in Gaul then, under the influence of the revolution of 1848, he represented Misery and Despair. The Salon displayed his painting Misery and Despair in 1849 and Hunger in 1850–51. Both paintings have since been destroyed. After Hunger was successfully shown in Brussels and Ghent, Breton moved to Belgium where he met his future wife Elodie. Elodie was the daughter of his early teacher Félix de Vigne. In 1852, Breton returned to France. But he had discovered that he was not born to be a historical painter, and he returned to the memories of nature and of the country which were impressed on him in early youth. In 1853 he exhibited Return of the Reapers, the first of numerous rural peasant scenes influenced by the works of the Swiss painter Louis Léopold Robert. Breton's interest in peasant imagery was well established from then on and what he is best known for today. In 1854, he returned to the village of Courrières where he settled. He began The Gleaners, a work inspired by seasonal field labor and the plight of the less fortunate who were left to gather what remained in the field after the harvest. The Gleaners received a third class medal, which launched Breton's career. He received commissions from the State and many of his works were purchased by the French Art Administration and sent to provincial museums. His 1857 painting Blessing of the Wheat, Artois was exhibited at the Salon the same year and won a second class medal. Breton married Elodie de Vigne in 1858.
Өмірінде атақ-даңқ
1870 жылдары, 1880 және 1890 жылдары көрмелерге қатысып, оның танымалдылығы арта түсті. Күн батып жатқандағы шалғайдағы шаруа әйелдерінің поэтикалық бейнелері, әсіресе АҚШ-та өте танымал болды. Шығармаларының үлкен сұранысқа ие болуына байланысты, Бретон кейде суреттерінің көшірмелерін жасады. Ол өз заманындағы аса танымал суретші болды, көптеген туындыларын салон көрмелерінде көрсетті, олар гравюра түрінде кеңінен таралды. Ол туған Франциясында, Англияда және АҚШ-тағы өзінің кезеңіндегі ең белгілі суретшілердің бірі болды. 1886 жылы Дональд Смит, 1-ші Барон Страткона және Маунт-Рояль, Нью-Йорктегі аукционда Бретонның «Жатақтар» (1884) туындысы үшін 45 000 доллар ұсынды. Ол кезде бұл баға тірі суретшінің суреті үшін төленген екінші ең жоғары баға еді. 2016 жылы сурет тағы да қолы ауысып, 1,27 миллион долларға сатылды. Инфляцияны ескергенде, бұл көрсеткіш 1886 жылғы аукцион бағасына жақын. Сондай-ақ 1886 жылы Бретон Бодридің қазасынан кейін Франция институтының мүшесі болып сайланды. 1887 жылы Нью-Йорктік өнер саудагері М. Кнодлер Бретоннан екі сурет тапсырыс берді, Чарльз Альберт Уолтнерге «Шалғайдан келгендер» (1859) салондық жұмысын кескіндеуді тапсырды, содан кейін 1888 жылы оның туындыларының жеке көрмесін ұйымдастырды. 1889 жылы Бретон Құрмет легионының командирі, ал 1899 жылы Лондон Корольдік академиясының шетелдік мүшесі аталды. Оның інісі Эмиль, сәулетші, және қызы Вирджиния да суретші болды. Ол бірнеше кітап жазды, сондай-ақ өзінің суретшілік өмірін және таныс суретшілердің өмірін баяндайтын өлеңдер жинағын («Жанна») және бірнеше прозалық басылымдарды жариялады. Олардың ішінде «Шалғындар мен теңіз» (1876), «Ғасыр суретшілері» (1900), «Дельфин Бернар» (1902) және «Сурет өнері» (1904) кітаптары бар. Бретон 1906 жылдың 5 шілдесінде Парижде қайтыс болды. Бретон негізінен шаруа өмірін бейнелейтін суретші болды, әсіресе Артуа провинциясында, ол тек үш рет қысқа сапарлар жасады: 1864 жылы Провансқа, ал 1865 және 1873 жылдары Бретаньға, онда ол діни көріністердің ең жақсы туындыларын жасады. Оның көптеген туындыларын төрт негізгі топқа бөлуге болады: еңбек, демалыс, ауылдық және діни мерекелер. Оның маңызды туындыларының арасында «Шалғай жинаушылар», «Сент-Себастьян күнінен кейінгі күн» (1855), үшінші сыныптық медаль; «Егістіктің жарылқауы» (1857), екінші сыныптық медаль; «Калварийді орнату» (1859), қазір Лиль галереясында; «Шалғайдан келгендер» (1859), қазір Люксембургте; «Кешкі уақыт және шөп шабушы әйелдер» (1861), бірінші сыныптық медаль; «Атасының туған күні» (1862); «Кешкі уақыт» (1865); «Егін жинау» (1867); «Картоп жинаушылар» (1868); «Шөп шабушылар» (1868); «Бретань кешірімі» (1869); «Фонтан» (1872), құрмет медалі; «Жүніс оттары» (1875); «Тор жөндеуші әйелдер» (1876), музейде; «Шалғай жинаушы» (1877), Люксембург; «Кешкі Finistère» (1881); «Жұлқыр әні» (1884); «Соңғы күн сәулесі» (1885); «Көшпендінің жұлдызы» (1887); «Үйге шақыру» (1889); «Соңғы шалғай жинау» (1895); «Гүл жинау» (1897); «Дабыл соққысы» (1899); «Кешкі даңқ» (1900).
He continued to exhibit throughout the 1870s and into the 1880s and 1890s and his reputation grew. His poetic renderings of single peasant female figures in a landscape, posed against the setting sun, remained very popular, especially in the United States. Since his works were so popular, Breton often produced copies of some of his images. He was extremely popular in his own time, exhibiting numerous compositions at the Salons that were widely available as engravings. He was one of the best known painters of his period in his native France as well as England and the United States. In 1886, Donald Smith, 1st Baron Strathcona and Mount Royal, bid $45,000 at a New York auction for Breton's work The Communicants (1884). At that time, the price was the second highest price paid for a painting by a living artist. The painting changed hands again in 2016 and commanded $1.27 million. That figure is very close to the 1886 auction price after adjusting for inflation. Also in 1886, Breton was elected a member of the Institut de France on the death of Baudry. In 1887 New York art dealer M. Knoedler ordered two paintings from Breton, commissioned Charles Albert Waltner to etch the grand Salon work the Recall of the Gleaners (1859) and then held a special exhibition of his works in 1888. In 1889 Breton was made commander of the Legion of Honor, and in 1899 foreign member of the Royal Academy of London. His brother Emile, an architect by training, and his daughter Virginie were also painters. He also wrote several books, and was a recognized writer who published a volume of poems (Jeanne) and several editions of prose relating his life as an artist and the lives of other artists that he personally knew; among them Les Champs et la mer (1876), Nos peintres du siècle (1900), Delphine Bernard (1902), and La Peinture (1904). Breton died in Paris on 5 July 1906. Breton was essentially a painter of rustic life, especially in the province of Artois, which he quit only three times for short excursions: in 1864 to Provence, and in 1865 and 1873 to Brittany, whence he derived some of his happiest studies of religious scenes. His numerous subjects may be divided generally into four classes: labour, rest, rural festivals and religious festivals. Among his more important works may be named Women Gleaning, and The Day after St Sebastian's Day (1855), which gained him a third class medal; Blessing the Fields (1857), a second class medal; Erecting a Calvary (1859), now in the Lille gallery; The Return of the Gleaners (1859), now in the Luxembourg; Evening and Women Weeding (1861), a first class medal; Grandfather's Birthday (1862); The Close of Day (1865); Harvest (1867); Potato Gatherers (1868); The Weeders (1868); A Pardon, Brittany (1869); The Fountain (1872), medal of honour; The Bonfires of St John (1875); Women mending Nets (1876), in the Douai museum; A Gleaner (1877), Luxembourg; Evening, Finistère (1881); The Song of the Lark (1884); The Last Sunbeam (1885); The Shepherd's Star (1887); The Call Home (1889); The Last Gleanings (1895); Gathering Poppies (1897); The Alarm Cry (1899); Twilight Glory (1900).
Өлімнен кейінгі атақ
Бреттонның атақтылығы 1934 жылы Чикагодағы дүниежүзілік көрмеде, оның өлімінен кейін жетістікке жетті. Бірінші ханым Элеонора Рузвельт «Америкадағы ең сүйікті өнер туындысын» табу мақсатындағы «Чикаго Daily News» конкурсының жеңімпазы ретінде «Құстың әнін» жариялады. Одан әрі, ол осы суретті өзінің сүйікті суреті деп мәлімдеді. «Осы сәтте «Құстың әні» ұлттық деңгейде американдық көркем талғамды бейнелей бастады». Әрине, «Құстың әні» жақында Чикаго өнер институтына сыйға берілгендіктен, Бретонның осы туындысы Америкадағы басқа мұражайлардағы оның жұмыстарына қарағанда үстемдік танытты. Дегенмен, Бретонның шығармалары әрқашан бағаланған жоқ. 1930 жылдардағы американдық өнер қауымдары Бретонның туындыларын төмен деңгейлі деп есептеді, тіпті Чикаго өнер институтының директоры осы туындыны көрсетуден алып тастауды ұсынды. Бретонның әлеуметтік реализмі ХХ ғасырдың екінші жартысында ғана қайта құрметке ие болды. Бір жағынан, Бретонның өлімінен кейінгі атақтылығы оның өмір бойындағы жетістіктеріне байланысты болды деуге болады. Оның ең толыққанды жұмыстары тікелей мұражайларға түсті немесе Генри Клей Фрик, Катарина Лорилард Вольф, Морган отбасы, Генри Хантингтон және Филд отбасы сияқты коллекционерлерге жиналды. Бұл коллекционерлердің зор байлығы олардың коллекцияларын сүйікті жергілікті мұражайларға сыйға тартуына немесе Хантингтон сияқты өз мұражайларын құруына мүмкіндік берді. Сонымен қатар, 19 ғасырда полиграфияның қарқынды дамуы Бретонның суреттерінің арзан көшірмелерімен нарықты толыстырды. 2019 жылы осы 19 ғасырғы көшірмелердің ондаған данасы EBay сияқты сайттарда 10 доллардан кем бағамен сатылуда. Бретонның атақтылығының өзгеруін оның замандасы Винсент ван Гогпен салыстыруға болады. Өмір бойында Бретон танымал және жоғары жалақы алатын сәтті суретші болды. Ол кейбір туындыларын жасауға айлар жұмсады. Ал 1880 жылы Винсент ван Гог өте кедей болғандықтан, ол 85 шақырым қашықтықты жаяу жүріп Курьерге дейін Бретонға барып қайтқан, оған зор құрметпен қараған, бірақ Бретонның биік қоршауынан ойсырап, кері қайтқан. Ван Гогтың өмірінде оның туындыларын сатып алуға ынта білдірген бай коллекционерлер болған жоқ, ол Нью-Йорк қаласынан сурет салуға тапсырыс алмады, ол тірі кезде оның суреттерінің баспасы жасалмады және ол кедейлікте қайтыс болды. Алайда, 2015 жылғы аукционда Ван Гогтың бір күніне бір сурет жасайтын кезеңде салған «Paysage Sous un ciel Mouvement» суреті 54 миллион долларға сатылды. Қызығы, Ван Гог ағасы Теоға жазған хатында Бретонның «Құстың әні» суретін көргенін және оны «жақсы» деп бағалағанын айтады.
Arguably, Breton's fame peaked posthumously in 1934 at The Chicago World's Fair. First Lady Eleanor Roosevelt unveiled The Song of the Lark as the winner of the Chicago Daily News contest to find the "most beloved work of art in America". Further, she declared the painting as being her personal favorite painting. "At this moment The Song of the Lark had come to represent the popular American artistic taste on a national level." Of course, since The Song of the Lark was recently given to the Art Institute of Chicago this particular work of Breton had an advantage over Breton works at other American museums. Breton, however, was not universally appreciated. The American art establishment of the 1930s considered works of Breton to be lowbrow and the director of the Art Institute of Chicago itself argued for the removal of the work from display. It was not until the later half of the twentieth century, that Breton's social realism became more respectable again. To a degree, one can argue that posthumously Breton's fame fell victim to the success during his lifetime. His most detailed works either went straight into museums or were collected by the likes of Henry Clay Frick, Catharine Lorillard Wolfe, the Morgan family, Henry Huntington and the Field family. These were collectors of such great wealth that they tended to either donate their collections to their favorite local museum or founded their own museum such as the Huntington. Meanwhile, the exponential increase in printmaking in the 19th century flooded the market with inexpensive prints of Breton's works. In 2019, dozens of these 19th century prints are available on websites like EBay beginning at under $10. Breton's change in fame can be contrasted with his contemporary the artist Vincent van Gogh. During their lifetimes, Breton was a celebrated and highly paid successful artist. He spent months creating some of his works. Whereas, in 1880 Vincent van Gogh was so poor he walked on foot 85 kilometers to Courrières to pay a visit to Breton, whom he greatly admired, but turned back, put off by Breton's high wall. No great collectors flocked to purchase van Gogh's works during his lifetime, he received no commissions to paint from New York City, no prints were made while he lived, and he died in poverty. However, at a 2015 auction van Gogh's work Paysage Sous un ciel Mouvement, painted at a time he generated one work per day, commanded $54 million. Ironically, in a letter to his brother Theo, van Gogh mentions he viewed Breton's painting The Song of the Lark and considered it to be "fine".
Баспа және көбейтулер
1898 жылы Кнодлер өнер туындыларының каталогын жариялады және Жюль Бретонның есімдерімен 8 гравюраны тізімдеді, оның ішінде Чарльз Уолтнер жасаған "Кеш" гравюрасы, Лионель Аристид Лекутеux жасаған 4 гравюра, Чарльз Луис Кратке жасаған "Құстың әні" және Пол Адольф Ражон жасаған "Соңғы сәуле". Оның гравюраларын таратқан басқа баспагерлерге Лондонның Arthur Tooth & Sons, Детройт Publishing Co және Нью-Йорктің Morris & Bendien кірді. Чарльз Коэппинг, В. С. Латроп және Леопольд Жозеф Фламенг сияқты басқа гравюра шеберлері де болды. Көптеген гравюралар өте кішкентай және қол қойылмаған. Бүгінгі күнге дейін Жюль Бретон мен гравюра шеберінің қолы қойылған бірнеше туынды сақталған. Бретонның туындылары бүгін де танымал және олар жиклье технологиясымен, сондай-ақ сауда сөмкелерінен бастап, жастықтар мен жамылғыларға дейін, тіпті футболкалар мен кофе кеселеріне дейін қайта өндірілуде.
In 1898 Knoedler published a catalog of their prints and listed 8 prints after Jules Breton including The Evening etched by Charles Waltner, 4 prints etched by Lionel Aristide Lecouteux, The Song of the Lark by Charles Louis Kratke, and Last Ray by Paul Adolphe Rajon. Other publishers of his prints included Arthur Tooth & Sons of London, Detroit Publishing Co, and Morris & Bendien of New York. Other etchers include Charles Koepping and W. S. Lathrop and Leopold Joseph Flameng. Most prints tended to be rather small and unsigned. A few have survived to this day that were signed by both Jules Breton and the etcher. Works by Breton are still popular today and are being reproduced in giclée framed and unframed as well as everything from shopping bags to pillows and bed covers as well as tee shirts and coffee mugs.
Құрмет көрсету
1912 жылы Париждің 13-ші округінде Жюль Бретон көшесіне оның есімі берілді. Вилла Кэзердің 1915 жылғы "Арқаның әні" романы Бретонның 1884 жылғы "Құстың әні" картинасынан ат алған. 2014 жылдың ақпан айында актер Билл Мюррей "Монументтер тобы" фильмінің баспасөз мәслихатында Чикаго өнер институтында Бретонның "Құстың әні" картинасымен кездесуінің оның ерте мансабындағы қиын кезеңнен өтуіне көмектескенін мәлімдеді.
In 1912, rue Jules Breton in the 13th arrondissement of Paris was given his name. Willa Cather's 1915 novel The Song of the Lark takes its name from Breton's 1884 painting. In February 2014, actor Bill Murray disclosed at a press event for the film The Monuments Men, that a chance encounter with Breton's The Song of the Lark at the Art Institute of Chicago helped him at a low point in his early career.