Бас труба: тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Трубалар отбасының бас аспабы.

Бас-труба – алғаш рет 1820 жылдары Германияда жасалған төмен дыбыстық трубаның бір түрі. Қазіргі кезде ол әдетте 8' C немесе 9' B тонында жасалады, бірақ кейде E тонында да жасалады және аспаптың тонына байланысты жазылған нотадан бір октава, сегізінші немесе тоғызыншы интервалмен төмен естілетін транспозициялық аспап ретінде қарастырылады. Клапандары мен түтіктерінің ұзындығы бірдей болғандықтан, бас-труба клапанды тромбонға өте ұқсас, бірақ бас-трубаның дыбысы қаттырақ және металлға жақын. Кейбір заманауи өндірушілер «клапанды тромбон» және «бас-труба» сатады, олар әртүрлі комбинацияларда бірдей түтіктерді, клапандарды және резонаторды қолданады; осы жағдайларда бас-труба клапанды тромбонға дерлік ұқсас.

Тарих

Бас кернейдің ең алғашқы айғағы 1821 жылы жарияланған Allgemeine Musikalische Zeitung журналында кездеседі, онда Генрих Стольцельдің «Chromatische Tenor Trompetenbaß» және Griesling & Schlott’тың «Chromatische Trompetenbaß» аспаптары сипатталған. 1820 жылдар бойында бірнеше басқа да түрлері жасалды және олар әскери оркестрлерде қолданылды. 9' B кең құбырлы нұсқалары бүгінге дейін Австрия мен Баварияда «Baßtrompete» деген атпен, ал 9' B тар құбырлы нұсқалары Италияда «tromba bassa» деген атпен қолданылады. Олар мелодиялық қызмет атқармайды, тек үйлесімді толықтыру үшін ғана пайдаланылады.

Вагнердің бас трубасы

Ричард Вагнердің «Der Ring des Nibelungen» шығармасы үшін алғашқы ниеті 13' E құбылмалы трубасы болды, бұл оның әскери оркестрлермен байланысы кезінде кездесетін аспаптарға негізделген. Алайда, «Das Rheingold» шығармасының басында осындай аспапты қолдануға нұсқау берілсе де, партия тез арада G5 деңгейіне жетеді, бұл осы ұзақ аспапта он тоғызыншы гармоника болар еді; Вагнер мыс аспаптарды жақсы түсінді және мұның іс жүзінде мүмкін емес екенін білді. XIX ғасырдың соңында (Оскар Франц: Zeitschrift für Instrumentenbau, 1884) бұл аспаптың шын мәнінде октавамен жоғары дыбысталатыны айтылса, Вагнердің жеке нұсқауларымен Берлиндегі Мориц жасаған, Мюнхен театры үшін (Zeitschrift für Instrumentenbau, 1908 мәліметтері бойынша) құрал 8' C құбылмалы трубасы болды, B және A құбылмаларымен және жазылғаннан бір октава төмен дыбысталатын. Морицтің жазбалары сақталмаған, бірақ олардың 1900 жылдан кейінгі каталогында B және A құбылмалары бар 8' C кең қоңыраулы бас трубасы, әскери оркестр пропорцияларымен кездеседі, ал Майнц қаласындағы Гебрюдер Александр E немесе C құбылмалы тар каналды модельді ұсынды. Бүгінде қолданылатын модель әдетте 8' C құбылмалы трубасы, төрт айналма клапаны бар, ал ауыз тесігінің өлшеміне байланысты оны тромбонист тартады. E құбылмалы бас трубасын әдетте трубашылар тартады, өйткені ауыз тесігі стандартты B трубасына жақын. Вагнер қола бөліміне жаңа қосылған аспап үшін қаһарлы түрде жазды, ашық және өшірілген эффекттерді, сондай-ақ диапазон мен динамиканың шегін пайдаланды. Бас труба «Der Ring des Nibelungen» шығармасында жиі кездеседі, әр регистрде соло орындайды, сонымен қатар трубалармен, тромбондармен және Вагнер тубаларымен октавада, унисон немесе гармонияда ойнайды. Оның өте ерекше тембрі оңай анықталады және Вагнер бұл жаңа және бірегей дыбыс түсін кеңінен пайдаланды. Алайда, Вагнер тубасы және контрабас тромбоны сияқты, Вагнердің «Der Ring des Nibelungen» опера үйінің оркестріне жасаған басқа да қосымшалары бас труба оркестрдің тұрақты мүшесі бола алмады және сирек кездеседі. Бас трубаны оркестрде қолданған басқа композиторлардың қатарында Артур Салливан («Иванхо» операсында), Рихард Штраус («Макбет» және «Электра» операларында), Арнольд Шёнберг («Гуррелидер» кантатасында), Игорь Стравинский («Le sacre du printemps» балетінде – төртінші труба E құбылмалы бас трубасын еселейді), Леош Яначек («Синфониетта» – екі B құбылмалы бас трубасы) бар. Гьёрги Лигети бас трубасын өзінің «Le Grand Macabre» операсында Некроцардың «Entourage» аспаптарының бірі ретінде пайдаланды.

Richard Wagner's first intention for Der Ring des Nibelungen was a bass trumpet in 13' E, based on the instruments he would have come across during his dealings with military bands. However, while the opening section of Das Rheingold might indicate the use of such an instrument, the part quickly rises to G5, which would be the nineteenth partial on this long instrument; Wagner understood brass instruments very well and saw that this was impractical. While it was argued during the late nineteenth century (Oskar Franz: Zeitschrift für Instrumentenbau, 1884) that the instrument in question was actually pitched an octave higher, the instrument actually built by Moritz of Berlin on Wagner's personal instruction for the Munich theatre (according to Zeitschrift für Instrumentenbau, 1908) was pitched in 8' C with crooks for B and A and sounded one octave lower than written. The records of Moritz were not preserved, though a wide bell bass trumpet with military band proportions in 8' C with B and A crooks does make an appearance in their post 1900 catalogue, while Gebrüder Alexander of Mainz offered a narrow bore model in either E or C.

The model normally used today is in 8' C with four rotary valves, and is played by a trombonist owing to the size of the mouthpiece. Bass trumpets in E are usually played by trumpeters as the mouthpiece is closer in size to that of the standard B trumpet. Wagner wrote adventurously for his new addition to the brass section, exploiting open and muted effects, and extremes of range and dynamics. The bass trumpet is frequently featured in Der Ring des Nibelungen, playing solos in every register, as well as playing in octaves, unison or harmony with trumpets, trombones, and Wagner tubas. Its very distinctive timbre is easily identifiable and Wagner used this new and unique tone colour extensively. However, as with the Wagner tuba and the contrabass trombone, Wagner's other additions to the opera house orchestra for Der Ring des Nibelungen, the bass trumpet has not become a regular member of the orchestral brass and is seen rarely. Other composers who have used the bass trumpet in the orchestra include Arthur Sullivan (in the opera Ivanhoe), Richard Strauss (in the tone poem Macbeth and the opera Elektra), Arnold Schoenberg (in the cantata Gurrelieder), Igor Stravinsky (in the ballet Le sacre du printemps fourth trumpet doubling bass trumpet in E), Leoš Janáček (in the Sinfonietta two bass trumpets in B). György Ligeti used the bass trumpet as one of Nekrotzar's "Entourage" instruments in his opera Le Grand Macabre.

Нөмірлік

Бас труба әдетте асқын кілтте нотаға түсіріледі. C күйіндегі бас труба жазылғаннан бір октава төмен, E күйіндегі бас труба жазылғаннан бір үлкен алтыншы төмен, ал B күйіндегі бас труба жазылғаннан бір үлкен тоғызыншы төмен дыбысталады. Вагнердің транспозицияларына E, E, D, C және B бас трубалары кіреді, бірақ музыканттар көбінесе C бас трубасында ойнау үшін C күйіне көшірілген бас трубаның партияларын алады.

Орындаушылар

Джаз музыкасында Джонни Мандель 1950-1960 жылдары Сай Туфф пен Реймонд Премрумен бірге бас трубашы ретінде танымал болды. Джаз тромбонисті Элиот Мейсон Уинтон Марсалистің «Жаз Линкольн орталығында» оркестрінде, сондай-ақ өз тобында бас трубаны үнемі ойнайды. Рашаун Росс «Dave Matthews Band» тобында бас трубаны үнемі ойнайды және Usher, Ludacris, Maceo Parker, Robert Randolph және Roy Hargrove-пен бірге өнер көрсетіп, жазбалар жасады. Оның аспаптарына күміс жалатылған Getzen бас трубасы және Vincent Bach Mount Vernon B трубасы кіреді. Салса музыканты және тромбонші Уилли Колон Fania Records-тың бірнеше жазбасында Getzen бас трубасын ойнайды. Оркестрлерде бас трубаны әдетте тромбонші ойнаса, британдық трубашы Филип Джонс Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында бас трубада өнер көрсеткен. Леонард Пол Австрияның Mnozil Brass аспаптар ансамблімен бас трубаны үнемі ойнайды. 2006 жылдың соңына дейін ол Гебр. Александр (Майнц) жасаған дәстүрлі роторлық клапанды бас трубада ойнады, бірақ қазір Шагерлдің жаңадан жасалған аспабында ойнайды.