Кіріспе

Теңізде кенеттен және күшті жел дауылы, қара бұлттармен сүйемелденбейтін ауа райы құбылысы.

Ақ дауыл – теңізде кенеттен және күшті соққан жел дауылы, ол әдетте дауылға тән қара бұлттармен бірге болмайды. Бұл тропикалық және субтропикалық суларда желдің жылдамдығының күрт өсуі ретінде көрінеді және микрожұбырлау болуы мүмкін. Атау, оның ақ толқындары мен көпірген суларына байланысты қойылған, ол жолында кездейсоқ ұсталған теңізшіге ескерту бере алмайды. 1961 жылдың 2 мамырында "Альбатрос" бригантинасының батып кеткеніне ақ дауыл себеп болды деген әңгіме бар, бірақ шындығында айналасында көптеген дәстүрлі желілік дауылдар болған және микрожұбырлау болу ықтималдығы төмен еді. Ақ дауыл теңізде сирек кездеседі, бірақ Солтүстік Американың Ұлы көлдерінде жиі болады.

Тарихи оқиғалар

Ақ дауылдар көптеген теңіз әңгімелерінің себепкері және бірнеше трагедияға кінәлі деп есептеледі. 1841 жылдың 3 қыркүйегінде Австралияның Кейп Шэнк жағалауынан «Пауль Прай» шхунасының жоғалуына ақ дауыл себеп болған деп хабарланды. 1986 жылдың мамыр айында 42 метрлік (137 фут) «Прайд оф Балтимор» заманауи шхунасы ақ дауылға тап болды деген хабар бар. 121 тонналық кеме Пуэрто-Рикодан солтүстікке қарай 386 шақырым (240 миль) жерде батып, аман қалған экипаж мүшелері бес күн бойы су бетінде қалқып жүрді. 1986 жылдың 19 мамырында сағат 02:30-да норвегиялық «Торо» жүк кемесі оларды құтқарып алды. Көзі куәгер болған адам оқиғаны былай сипаттады:
"Кенеттен қатты сыбызғыдай дыбыс шығып, желдің күші бізді артқа қарай итерді. «Прайд» бірнеше секунд ішінде жанына құлады. Жел 6 метрлік (20 фут) су қабырғасын оң жаққа қарай соқты. Кеме бірнеше минут ішінде батып кетті."

Әдебиет пен өнерде

Патрик О'Брайанның 1973 жылғы "HMS Surprise" романында "Сюрприз" экипажы Бразилияға жақын Сент-Петр және Сент-Пол архипелагының маңында, экватордан солтүстікке қарай Малайя түбегіне жол тартқанда ақ дауылға тап болады. Стен Роджерстің 1984 жылғы "Ақ дауыл" әні Ұлы көлдердегі ақ дауылдар туралы айтады. Ридли Скоттың 1996 жылғы "Ақ дауыл" фильмі 1961 жылы "Альбатрос" кемесінің қаза тауып бату оқиғасын көрсетеді.