Кіріспе

Суретті көркем әдебиет – суреттер мен мәтін бірлесіп әңгіме айтатын аралас повествованиелік орта. Ол түрлі формада кездеседі, оның ішінде ересектерге немесе балаларға арналған көркем шығармалар, журналдардағы көркем әңгімелер, комикстер және суреттермен толық кітаптар бар.

18 ғасырдағы суретті көркем әдебиеттер

Кейде портрет немесе картадан басқа, 18 ғасырдағы көркем әдебиет көбінесе суреттелмеген, себебі баспагерлер жаңа романдар үшін иллюстрацияларға тапсырыс бермеген. "Том Джонстың тарихы" романында Генри Филдинг кейіпкерлерінің кейбіреулерінің сырт келбетін түсіндіру үшін Уильям Хогарттың суреттерін пайдаланады. Суреттерге тапсырыс тек қана сәтті болған кітаптарға берілетін. Мұндай суреттелген басылымдар әдетте шектеулі тиражбен шығарылып, алдын ала жазылу арқылы сатылатын. Генри Фузели Тобиас Смоллетттің "Перегрин Пиклдің оқиғалары" романының төртінші басылымы үшін бір беттік сурет жасады. Томас Стотард 1766 жылы алғаш рет жарық көргеннен кейін 30 жыл өткен соң шыққан "Уэйкфилд викарийі" романының бірнеше суретін салды. Бұл өзгеріс 1870 жылға дейін жалғасты, осы уақытқа дейін басқа авторлар мен баспагерлер Диккенстің табысына еліктеуге тырысты. Осы кезеңде иллюстрациялар кеңінен таралды. Баспагерлер үшін сериялық түрінде жарық көретін жаңа көркем әдебиеттер, дәстүрлі үш томдық суретсіз жинақтарға қарағанда аз коммерциялық тәуекелге ие болды. Суреттер оқырмандарды қызықтырып, жарнамалық кірісті арттырды. Суреттер кітап дүкендерінің терезелерінде жарнама ретінде қолданылды, оның ішінде Джордж Крюкшенк пен Роберт Сеймурдың суреттері де болды. Уильям Эйнсворттың, Чарльз Ливердің, Уильям Такерейдің және Энтони Троллоптың көптеген маңызды туындылары бастапқыда ай сайынғы суреттелген бөлімдерде жарияланды. Кейіннен романда жазушылар өз шығармаларын суреттелген журналдарда жариялауды ұнатты. Томас Харди осылай жиі істеді. Джордж Мередит екі рет, ал Джордж Элиот бір рет осы тәсілді қолданды. 19 ғасыр автор-суретшілеріне Уильям Макеписс Такерей және Джордж дю Мориер кірді. Көбінесе проза суреттен кейін екінші орынға түсірілді.

XX ғасырдағы суреттелген көркем әдебиет

Суреттелген көркем әдебиеттің жариялану көлемі 20 ғасырдың басынан 1930 жылдарға дейін азайды. 1930 жылдары ересектерге арналған романдарда суреттер сирек қолданылды. Суреттелген тұжырымды көркем әдебиет ғасырдың қалған бөлігінде танымал болған жоқ. Сериалдардың жариялануының төмендеуі, еңбек құнының өсуі және кино, теледидар мен фотожурналистиканың бәсекелестігі оның төмендеуіне себеп болды. Оқырман сұранысы да азайды. 1915 жылғы «Вэнити Фэйр» фильмінің тұжырымдамасы туралы пікірде «киноленталар әдеттегі әдемі басылымдардағы суреттерден де жақсырақ иллюстрация береді» делінген. Қазіргі заманғы көркем әдебиет көбінесе иллюстрацияға қолайлы болмады, мысалы, Э.М. Форстер мен Вирджиния Вульфтың терең ойлы романдары. Суреттер кітап мұқабасында сатып алушыларды қызықтыру үшін қолданылды, бірақ романның ішінде пайдаланбады. 1836 жылға дейінгі кезеңдегідей, суреттер жаңа кітаптарға тапсырылмады, бірақ көбінесе сәнді басылымдарға арналған белгілі классикалық туындыларға тапсырылды. Тұжырымды романдар суреттелмеді, ал суреттелген көркем әдебиет әдетте танымал, бірақ интеллектуалды құрметке ие емес журналдарда жарияланған сериалдар немесе қысқаша әңгімелермен байланысты болды. Балалар мен комикстерді оқитын оқырмандар ғана көркем әдебиеттері суреттелген жалғыз оқырмандар болып қалды.