Кіріспе

Таиланд әскерилерінің теңіз соғыс саласы – Таиландтың Корольдік теңіз флоты (Abrv: RTN, ทร. ; กองทัพเรือไทย, ) – Таиландтың теңіз соғыс күштері. 1906 жылы құрылған, және Корольдік теңіз флотының әкесі деп танылатын адмирал принц Абхакара Киартивонгсе (1880–1923) оны жаңғыртқан. Оның құрамына әскери-теңіз флоты, Корольдік Тайланд теңіз жаяу әскерлері және Әуе және жағалау қорғанысы басқармасы кіреді. RTN штаб-пәтері Саттахип теңіз базасында орналасқан. Теңіз флоты үш әскери-теңіз аймақтық басқарманы (NAC) басқарады: Таиландтың солтүстік шығанағы (Бірінші NAC); Таиландтың оңтүстік шығанағы (Екінші NAC); және Андаман теңізі (Үнді мұхиты) (Үшінші NAC). RTN сонымен қатар әуе кемесінде екі әуе тобы және бір ұшқыш бөліміне ие.

Ежелгі дәуір

Таиландтың әскери тарихы 1000 жылдық қарулы күресті қамтиды, Кхмер империясынан тәуелсіздік алу соғыстарынан бастап, аймақтық қарсыластары Бирма және Вьетнаммен күрес, сондай-ақ отарлық дәуірде Ұлыбритания мен Франциямен болған қақтығыстарды да қамтиды. Әскердің теңіз күштері негізінен өзендік соғыс кемелерінен тұрды, олардың міндеті Чао-Фрая өзенін бақылау және әскерді шайқасқа жеткізетін кемелерді қорғау болды. Соғыс кемелерінде 30 мушкетерге дейін, көптеген ескекшілер және алдыңғы бөлігінде 6 немесе 12 фунттық зеңбіректер немесе мүлдем қару болмауы мүмкін еді. Сиамдық теңіз күштеріне Чантабуриде көбінесе қытай иммигранттары да көмек көрсетті. Ұлы Таксин дәуірінде оның әскері қытай кеме жасаушыларының көмегімен ежелгі Аюттая астанасын сәтті қоршап алды, олар соғыс джунктарын салуда шебер болды және олар өзендік соғыс кемелерінен көбірек қару-жарақ тасыды.

Вьетнам-сиам соғысы

Сиам теңіз флотының пайда болу уақыты белгісіз. Оның теңізшілерінің көп бөлігі шетелдіктерден – чам, малай және қытайлықтардан құралған. Бұл дәуірде кемелердің құрылысы қытайлық жәндіктерден (Реу Сам Пау / Реụ̄x s̄ảp̣heā) бастап, терең суға арналған Кам пан және шлюпке ауысқан деп есептеледі; сондай-ақ, қысқа мерзімге Вьетнамдық жонктер де көшіріліп салынды. Ең маңызды теңіз шайқасы Вам-Нао өзенінде болды.

Француз-сиам дағдарысы

Пакнам оқиғасы – 1893 жылғы шілдедегі франко-сиамдық дағдарыс кезінде болған теңіз шайқасы. Француздық үш кеме Сиам территориясын бұзып кірген, ал Пакнамдағы Чао Пхрая өзеніндегі сиамдық бекініс пен канонерлік кемелер оларға ескерту оқтары атып, шайқас басталды. Нәтижесінде Франция жеңіске жетіп, Бангкокты блокадалады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс Сиамға тікелей әсер етпеді, өйткені ол соғыс қимылдарынан шалқап орналасқан еді. Дегенмен, бұл соғыс патша Рама VI-ге елдің халықаралық аренадағы беделін нығайтуға мүмкіндік берді. Ол соғысты сиамдық ұлттық идеяны тарату құралы ретінде де пайдаланды. Сиамдық теңізшілер медициналық, автокөліктік және авиациялық бөлімшелерден құралған еріктілер жасағының құрамына кірді. 1918 жылдың басына қарай мыңдаған еріктілерден 1284 адам іріктелді. Бұл жасаққа генерал-майор Пхрайя Бхижай Жанридди басшылық етті және Францияға жіберілді.

Франко-тай соғысы

Ко Чанг шайқасы 1941 жылғы 17 қаңтарда Франко-тай соғысы барысында болды. Онда француз әскери кемелерінің флотилиясы Таиланд кемелерінің, соның ішінде жағалау қорғаныс кемелерінен құралған кішігірім күштеріне шабуыл жасады. HTMS Thonburi ауыр зақым алып, Чантабури өзенінің сағасындағы құмға отырып қалды, нәтижесінде шамамен 20 адам қаза тапты. Француздар кеткеннен кейін көп ұзамай HTMS Chang тайлық көлік кемесі Ко Чангқа жетіп, Thonburiді сүйреп әкелді, сосын оны Лаем Нгопқа қасақана отырғызды. Француздар 11 адамнан қаза тапты. Шайқас аяқталғаннан кейін жүргізілген тергеулер барысында тай теңіз күштері тай теңізшілерінің, Ко Чанг маңындағы балықшылардың және Сайгондағы сауда кемелерінің куәліктеріне сүйене отырып, француз кемесі Lamotte Picquet және оның эскадрильясына елеулі зақым келгенін мәлімдеді. Бұл шайқаста француз теңіз күштері тай теңіз күштерінен тактикалық жеңіске жетті, алайда стратегиялық нәтижесі күмәнді. Жапондықтар дипломатиялық тұрғыдан араласып, атысты тоқтатуға делдалдық жасады. Оқиғадан бір ай өткен соң француз бен тай тараптары соғысқа нүкте қойған бейбіт келісімге келді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сиам 1941 жылғы 8 желтоқсанда Жапонияның Сиамға басып кіргенінен кейін Жапониямен одақтасты. Таиланд 1942 жылдың қаңтар айында соғысқа ресми түрде қосылды. Таиландтың су асты кемелері Екінші дүниежүзілік соғыс бойында қызмет етті, бірақ ешқандай шайқасқа қатыспады. Олардың екеуі соғыс кезінде ерекше рөл атқарды. 1945 жылғы 14 сәуірде, жапондықтардың капитуляциясына бес ай қалғанда, одақтастар Бангкоктың Самсен және Ват Лиаб электр станцияларын бомбалады, нәтижесінде қала электр қуатысыз қалды. Бангкок электр энергиясы басқармасының өтінішіне жауап ретінде Матчану мен Вирун Бангкок док компаниясында тоқтатылып, Бангкок трамвай желілерінің біріне қуат беруге пайдаланылды.

Манхэттен көтерілісі

1951 жылғы Манхэттен көтерілісі кезінде әскери-теңіз күштері премьер-министр Плейк Пхибунсонгкрамға қарсы сәтсіз төңкеріске қатысты, нәтижесінде HTMS Sri Ayudhya бас флагманы суға батты.

Вьетнам соғысы

Вьетнам соғысы барысында Оңтүстік Вьетнамды және оның одақтастарын қолдау мақсатында, екі тайлық теңіз кемесі жағалаудағы күштерге теңізден артиллериялық оқтармен көмектесті.

Кейінгі жылдар

Әскери-теңіз күштерінің жауынгерлік құрамына Корольдік флот және Корольдік Тайланд теңіз жаяу әскерлері кіреді. Корольдік флоттың 130 кемесіне жер-әуе зымырандарымен жабдықталған фрегаттар, жер-жер зымырандарымен қаруланған шапшаң шабуыл кемелері, ірі жағалау күзет кемелері, жағалау миналарын қою кемелері, жағалау миналарын жою кемелері, десанттық кемелер және оқу кемелері жатады. Таиланд теңіз күштерінің қызмет аймағына өзендер, Таиланд шығанағы және Үнді мұхиты кіреді, олар Кра тасқындығымен бөлінген. Теңіз істерін елдің жоғары ранкті адмиралы Бангкоктағы бас штабынан басқарады. Теңіз күштерінің бас қолбасшысына логистика, білім беру және оқыту, сондай-ақ түрлі арнайы қызметтерді жоспарлау және басқарумен айналысатын штаб топтары көмектеседі. Бас штабтың жұмысы Корольдік Тайланд армиясы мен Корольдік Тайланд Әуе күштерінің басқару құрылымдарындағы сәйкес штабтар сияқты жүзеге асырылады.

Әскери-теңіз әскерінің арнайы күштері

RTMC барлау батальоны, "RECON" деп белгілі, барлау батальоны болып табылады. Ол Тайланд Корольдік теңіз әскері дивизиясының бағынысында. Барлау батальонының міндеті – амфибиялық барлау, жер барылау, жауынгерлік кеңістікті дамыту операцияларын, шабуылдарды және арнайы кіргізу мен шығаруды жүзеге асыру үшін жедел топтарды ұсыну.

Әскери-теңіздің арнайы соғыс командалығы

Әскери-теңіз арнайы соғыс командалығы 1956 жылы АҚШ-тың көмегімен су астындағы нысаналарды жою тобы ретінде құрылды. Әскери-теңіз күштерінің арнайы жасағының шағын бөлігі теңіздегі терроризмге қарсы миссияларды жүргізу үшін дайындалған. Бұл бөлім АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Тюленьдерімен» (Navy SEALs) тығыз байланыста және үнемі бірлескен оқу-жаттығуларды өткізеді. Әскери-теңіз күштерінің «Тюленьдерінің» (Navy SEALs) көптеген операциялары құпиялы болып табылады және сирек жария етіледі. «Тюленьдер» (Navy SEALs) Тайланд шекарасындағы жағдайдың ушығуы кезінде барлау мақсатында қолданылды. «Тюленьдер» (Navy SEALs) Тайланд шығанағында пираттыққа қарсы операцияларға қатысты. Тайландтың Әскери-теңіз күштерінің «Тюленьдері» (Navy SEALs) Тхам-Луанг үңгіріндегі құтқару операциясына қатысты. Құтқару тобы 2018 жылдың шілдесінде Чианг Рай провинциясындағы Тхам Луанг Нанг Нон үңгіріндегі 12 жас футболшы және олардың жаттықтырушысын сәтті құтқарып алды. Құтқару операциясы кезінде бір зейнеткер «Тюлень» (Navy SEAL) қаза тапты.

Тайландтың әскери-теңіз академиясы

Самут Пракандағы Корольдік Тайланд Әскери-теңіз академиясы 1898 жылы король Чулалонгкорн (Рама V) тарапынан құрылды. Академияға түсуге ниеттенгендер бірінші кезекте қабылдау емтиханын тапсыруы тиіс, одан кейін олар үш жылдық дайындық бағдарламасына қатысады. Олар Қарулы күштер академияларының дайындық мектебінде әскери, әуе және полиция курсанттарымен бірге оқиды. Сәтті аяқтағаннан кейін олар академияға түседі. Бітіргеннен кейін олар Саттахиптегі бір жылдық қосымша курстан өтеді, ол теңіз ғылымдары бойынша диплом алуға мүмкіндік береді. Бұл курс аяқталғаннан кейін олар Тайланд Корольдік Әскери-теңіз флотында немесе Корольдік теңіз жаяу әскерінде офицерлер болып жұмыс істеуге дайын. Курсанттар инженерлік немесе ғылым бакалавры дәрежесін алып, Тайланд Корольдік Әскери-теңіз флотына подпоручик (кіші лейтенант) шенімен кірістіріледі. Олар басқа қарулы күштер мен полиция академияларының түлектерімен бірге патшаның өзінен немесе оның өкілінен семсерлерін алады. Корольдік Тайланд Әскери-теңіз академиясының бірінші курс студенттерінің ішіндегі таңдалғандары шетелдегі теңіз академияларында оқуға стипендия алады. Таиландқа оралғаннан кейін олар бірден Тайланд Корольдік Әскери-теңіз флотында офицерлер болып жұмыс істеуге кіріседі.

Әскери-теңіз медицина бөлімі

Әскери-теңіз медициналық қызметі алғаш рет 1890 жылғы 1 сәуірде құрылды және штаб-пәтері Бангкоктегі Сомдех Пхра Пинклао ауруханасында орналасқан. Ол Тайланд Корольдік Әскери-теңіз күштерінің теңізшілеріне медициналық қызметтер көрсетеді және Таиландтағы бірнеше аурухананы басқарады, оның ішінде 1995 жылғы 20 қарашада ашылған Чонбуридегі Королева Сирикит Әскери-теңіз ауруханасы да бар.

Бюджет

2021 қаржы жылына арналған RTN бюджеті 48,289 миллион батты құрайды, бұл 2020 қаржы жылындағы 47,050 миллион баттан және 2019 қаржы жылындағы 45,485 миллион баттан асып түседі.