Кіріспе

Moebius және Jodorowsky графикалық роман сериясы

«Инкаль» (/ɪ//ŋ//k//əl/; фр. L'Incal) – Алехандро Ходоровский жазған және бастапқыда Жан Жиро (яғни Mœbius) салған француздық графикалық роман сериясы. «Инкаль» алғашқы беттері «Une aventure de John Difool» («Джон Дифулдың оқиғасы») деген атпен «Métal hurlant» журналында жарияланып, Les Humanoïdes Associés баспасынан шықты. Ол Ходоровскийдің «Jodoverse» (немесе «Metabarons Universe») әлемін таныстырады – оның ғылыми-фантастикалық комикстері орын алатын ойдан шығарылған ғалам. Бұл – таңғажайып галактикалық саяхаттар, ғылым, технология, саяси интригалар, құпиялар, мессиандық идеялар, мистицизм, поэзия, рассоздану, махаббат оқиғалары мен сатирани біріктіретін эпикалық ғарыш операсы. «Инкаль» 1970 жылдардың басында Ходоровский режиссерлік етіп, Жиро сурет салған, бірақ кейін тоқтатылған «Дюна» фильмінің идеяларын және көркемдік бейнелерін қамтиды және кеңейтеді. Алғаш рет 1980-1988 жылдар аралығында француздық «Métal Hurlant» журналында бөлім-бөлім жарияланған, содан кейін «Before the Incal» (1988–1995, Зоран Янжетовпен), «After the Incal» (2000, Жан Жиромен) және «Final Incal» (2008–2014, Хосе Ладроннмен) жарық көрді. Бұл туынды комикс өнері тарихындағы «ең жақсы комикс» деп аталуға лайық деп есептеледі. Одан «Метабарон», «Техножрецтер» және «Мегалекс» сериалдары туды.

Инкалар

Бұл оқиға адамзат басымдығындағы галактикалық империядағы маңызсыз планетаның антиутопиялық астанасында өрбітеді, онда қауырсынсыз құстарға ұқсайтын және көрші галактикада мекендейтін Бергтер басқа күш орталығын құрайды. Оқиға Difool-дың маскалы топпен Суицид аллеясынан төмендегі үлкен қышқыл көлге тасталған сәтінен басталады, бірақ ол полицейлік крейсердің арқасында құтылады. Сұрақ-жауап кезінде ол өліп бара жатқан Бергтен зор және шексіз күшке ие кристалл – Нұрлы Инкалды (оған сенгендерді бағыттап, қорғайтын) алғанын жоққа шығарады. Инкалды көптеген топтар іздейді: Бергтер, ұлы шұңқыр қаласының жемқор үкіметі, Амок бүлікшілер тобы (Танатах басшылығымен) және Индустриялық Әулиелер шіркеуі, көбінесе Техно Технос немесе Техножұбылар деп аталатын, Қара Инкалға табынған зұлым технократиялық культ. Анима (анимаға сілтеме), Нұрлы Инкалдың сақшысы, оны іздеуге қатысады. Саяхат барысында Дифул мен Дипоға (Дифулдың адал бетон қара батыры) Анима, Метабарон, Солуне, Танатах (Аниманың қарындасы) және Килл Вольфхед қосылады, олардың міндеті – ғаламды Қара Инкалдың күштерінен құтқару. Ал Техножұбылар Күнді жейтін Қара Жұмыртқаны жасап, ғарышқа ұшырады. Қараңғылық жеңілген соң, Дифул әкелік құдай Орхтың алдына жеткізіледі, ол оған өзі көргендерін есінде сақтау керектігін айтады. Дифул құлап бара жатқанда, ол өзін оқиғаның басында болған жерде, шахтадан құлайтын күйде табады.

Инкалардан бұрын

Бұл әңгіме – шексіз қалалық сыбайлас жемқорлық туралы түйсіксіз қара фильм, онда рухани элементтердің аз болуымен, «Инкал» әлемінің қалалық құрылысын терең зерттейді. Оқиға жас Дифулдың демимондеде өмір сүруін баяндайды. Көп ұзамай ол анасы – жезөкше әйелдің, сүйіспеншілік сезімін қайтаруға көмектесетін аморин өсіруге арналғанын біледі. Әкесі, Оливье Дифул, аристократтардың белгісі саналатын жалған нимб кию арқылы заңды бұзады. Мұндай әлеуметтік тәртіпсіздік үшін жаза қатал – заңдық ереже сотталған адамға «морг қабырғасындағы тақташаны таңдауға мүмкіндік береді, онда ол отыз жыл мен бір күн ұйықтап өтеді» немесе «өзгертуге» рұқсат береді, яғни барлық естелігін жою. Әкесі өзгертуді таңдайды. Дифул көп ұзамай жезөкшелердің балаларының жоғалып кетуінің сырына жете бастайды, бірақ оның бұл жайтты білуі қажет емес.

Негізгі кейіпкерлер

Джон Дифул, басты кейіпкер: R классындағы жеке детектив және кейде жеке күзетші. Дифул батыр рөлін қабылдауға құлшынбайды, көңіл-күйі жиі өзгереді, өзіне сенімсіздікке ұшырайды және ашуға бейім. Ол сигараға, "уискиге" және "гомошлюткаларға" (гиноидтық бәделерге) әуес. Ол – қарапайым адам, адам табиғатын қатты сынап, мақтап та тұрады, мейірімді, құрбандыққа баруға дайын, бірақ сонымен қатар өзімшіл, қашуға бейім. "Волкхед" атты антропоморфтық қасқыр жалдамалы сарбаз, Танатахтың қызметінде. Килл Дифулға өш сақтайды, өйткені оқиғаның басында оның құлағын оқпен тесіп алған. Ол адал, сергек, импульсивті және агрессивті болып сипатталады.

Талдау

Мен ғарыш кеңістігінде ұшып жүргенімді армандадым. Бірін қара, екіншісін ақ пирамидадан тұратын ғаламдық бір жан мені шақырып тұрды. Оған жақындадым да, ортасына батып кеттім. Біз жарылып кеттік. Осылайша менің жан-дүнием "Эль Инкальмен" таныстырды. — Жодоровский Инка туралы. Алты томдық түпнұсқа Дифулдың көпірден құлауымен басталып, аяқталады; ол төмен түсіп, көтеріліп, кейін "жабық" айналымда қайтадан төмен түседі. Әлем екі галактикаға бөлінген: адам (22 000 планетасы бар) және Берг (қауырсыны жоқ құс сияқты шетелдіктер). Оқиға адам галактикасындағы төрт планетада өрбітеді: Ter21, Techno Gea, Aquaend және Алтын планета. Ter21 планетасында екі әлеуметтік топ бар: бақыттылар (жалпы халық және аристократтар), олар биікте тұрады, және қалғандары (Горго Фалл бастаған мутанттарды қоса алғанда, олар кедейшілікте, қоғамның шетінде өмір сүретін, түрлі топтардың өкілдері). Кейбір ерекшеліктер "Дюнадан" тікелей алынған: Императорша, "мүсіндей андрогин", немесе Арракистің керісіндей судан тұратын Aquaend планетасы, және бұрынғы қожайынына сатқан "ментрек". Жозе Ладронн Мобиус бастапқыда жазған әлемдерді "Ақырғы Инкальда" қайта жаңғырту кезінде әлдеқайда қараңғы және қатал етіп көрсеткен; көшелер бос, түссіз, сұрғылт. Ол сурет салуда шебер болды, бірақ ол Мобиусты ғана емес, сонымен қатар Мобиусқа тікелей немесе жанама әсер еткен фильмдерді де зерттеген сияқты (мысалы, "Жасыл жебе"). Ағылшын тіліне аудармасы 1982 жылдан 1984 жылға дейін "Heavy Metal" журналында ("National Lampoon" баспасы) бөлім-бөліммен жарияланды. "Métal Hurlant" журналында жарияланумен бірге, "Les Humanoïdes Associés" серияны алты қалың томдық кітап ретінде жинады: "L'Incal Noir" (1981), "L'Incal Lumière" (1982), "Ce qui est en bas" (1984), "Ce qui est en haut" (1985), "La cinquième essenceGalaxie qui Songe" (1988) және "La cinquième essenceLa planète Difool" (1988). 1988 жылы "Epic Comics" ("Marvel Comics" бөлімшесі) Жан Марк Лоффицер мен Рэнди Лоффицердің аудармасымен "Эпикалық графикалық роман" желісінің бөлігі ретінде "The Incal" кітабының үш томын жариялады. Кейін, 2001 және 2002 жылдар аралығында, "The Incal" және "Before the Incal" сериясы он екі томдық шектеулі серияда қайта басылды, алғашқысы екі бөлімде, 2002 және 2003 жылдар аралығында "Қала шахтасының жетімі" және "Джон Дифул, R сыныбының детективі", ал екіншісі екі бөлімде "Эпикалық қастандық" және "Эпикалық саяхат" Humanoids Publishing баспасынан жұмсақ мұқабалы форматта шықты. "Humanoids Publishing" басылымының алғашқы нұсқасы ("The Incal" және "Before the Incal") заманауи стильде боялды және жалаңаштық көріністері цензураланды. Жодоровскийге серияның жас аудиторияны баурап алу үшін өзгеруі ұнамады. 2010 жылдың желтоқсан айында "Humanoids" "The Incal" кітабының шектеулі және үлкен форматты қатты мұқабалы басылымын шығарды, 750 данасы басылды. Ол тез сатылып бітті және серия АҚШ-та қайта басылмады. Барлық төрт том 2014 жылы "Humanoids Publishing" компаниясы арқылы цифрлық форматта жарық көрді. "Humanoids" "Incal Universe" жобасы аясында үш преквел графикалық романдарды шығарды, оған Алехандро Ходоровский қолдау көрсетті: Марк Расселл мен Яник Пакеттің "Psychoverse", Дэн Уоттерс пен Джон Дэвис Ханттың "Dying Star" және Брэндон Томас пен Пит Вудстың "Kill Wolfhead". "Psychoverse" 2022 жылдың 15 қарашасында жарық көрді, ал "Kill Wolfhead" – "Kill Tête de Chien" ағылшын тіліндегі тұңғыш дебюті, ол 2021 жылдың 17 қарашасында Францияда жарық көрді. Серия француз тілінен он бірден астам тілге аударылып, миллиондаған данасы сатылды.

Қабылдау және мұра

Rolling Stone журналы "50 үздік супергерой емес графикалық роман" тізімінде түпнұсқа томды 30-шы орынға қойды, оны "комикстердің ұлы командаларының бірі" деп атады. Патрик Хесс Nothing But Comics сайтында оны жетпіс ең жақсы комикстің тізімінде төртінші орынға қойды, себебі "бұл ортаның тарихында осы деңгейде қиялға толы, ойлы, шынайы және сапалы комикстер өте сирек жасалды". Лос-Анджелес кітаптар туралы шолудан Энтони Палетта "Инкал – тек қызықты гротесктердің шеруі ғана емес: ол Ходоровскийдің ерекше буддизмін көрсететін рухани ядроға да ие", ал "Мёбиус жұмысы оның каталогында ғана емес, комикс әлемінде де ең әдемі туындылардың бірі" деп атады. Ол "Инкалдың іздерін Хаяо Миядзакидің, Кацухиро Отомоның "Акира" туындысында, Ридли Скоттың "Жарық жылдамдығымен жүзуші" фильмінің болашақтың құлдырауында, "Матрица" және тіпті "Жұлдызды соғыстар" алдыңғы фильмдеріндегі Корусант бейнесінде де табуға болады" деді. Чилидің "Клиника" газетіне берген сұхбатында Ходоровский өзінің де, Мёбиус та Бессонды сотқа бермегенін, бірақ сот арызын комикс сериясының редакторы бергенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, Мёбиус фильмді түсіруде Бессонмен тікелей жұмыс істеу арқылы "оларды сатып кеткендіктен" істің ұтылып қалғанын айтты. 2002 жылы Данияның Strip! комикс журналына берген сұхбатында Ходоровский біреудің оның идеяларын ұрлағаны үшін мақтан тұтатынын жеткізді.

Бейімделулер

1980 жылдары канадалық анимация режиссері Паскаль Блесс «Инкал» (яғни «Dark Incal») үшін қысқа трейлер жасады, бірақ фильм ешқашан түсірілмеді. 2011 және 2016 жылдары оның студиясы түпнұсқа трейлердің жаңартылған нұсқаларын жасады. 2013 жылы France Inter радиосы берген сұхбатында Николас Виндинг Рефн «Инкал» романы бойынша фильм түсіруде режиссер ретінде жұмыс істеп жатқаны хабарланды, бірақ бұл 2016 жылы Виндинг Рефннің жоққа шығарған қауесеті болған сияқты. АҚШ-тың блэк металл тобы Bihargam 2020 жылдың 16 қазанында «Инкал» романының музыкалық адаптациясы ретінде «Ove Tenebrae» альбомын шығарды. 2021 жылы Ходоровский Тайка Уайтити режиссерлік еткен, ол Jemaine Clement және Peter Warren екеуімен бірге жазған сценарий негізіндегі үлкен экранға бейімделуін ресми түрде жариялады.