Джозеф Чемберлен: Британ саяхаты және империялық саясаткер

Жозеф Чемберлен (1836-1914) – британ саяхатшысы, либерал, империалист. Ирландия мәселесіндегі ұстанымы, саяси мансабы, ұлдары туралы ақпарат.

40 мин оқу

100%

Дереккөз: Joseph Chamberlain — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Британдық саясаткер (1836–1914)

Джозеф Чемберлен (8 шілде 1836 – 2 шілде 1914) – британдық мемлекет қайраткері, бастапқыда радикалды либерал, содан кейін Ирландияға автономия беруге қарсылық білдіргеннен кейін либералды-юнионист, ал ақырында консерваторлармен коалиция құрып, империализмді қолдаған жетекші саясаткер болды. Мансабы барысында ол Ұлыбританияның екі үлкен партиясын бөліп тастады. Ол Нобель сыйлығының лауреаты Остин Чемберленнің және премьер-министр Невилл Чемберленнің әртүрлі некелерден туған әкесі болды. Чемберлен мансабын Бірмингемде бастады, алдымен бұрандалар өндірушісі, кейін қаланың көрнекті мэрі болды. Ол радикалды Либералдық партияның мүшесі және 1870 жылғы бастауыш білім беру туралы заңға (33 & 34 Vict. c. 75) қарсы болды, себебі ол Англия шіркеуінің мектептерін жергілікті салық төлеушілердің ақшасымен қаржыландыруға әкелуі мүмкін деп санады. Өзінің кәсібімен айналысқандықтан, ол университетке бармаған және аристократияны жек көретін. Ол 39 жасында, әдетте артықшылықты жағдайдағы саясаткерлерге қарағанда кейінірек, Парламентке енді. Либералдық партияның қатардағы ұйымдарындағы ықпалы арқылы билікке жетіп, екінші Гладстон үкіметінде Сауда кеңесінің президенті (1880–85) болды. Сол кезде Чемберлен консервативтік партияның жетекшісі лорд Солсбериге қарсы сөйлегенімен белгілі болды. 1885 жылғы жалпы сайлауда ол жаңадан сайланған ауыл шаруашылығы жұмысшылары үшін жәрдемақылар ұсынған «Рұқсат етілмеген бағдарламаны» ұсынды, ол қабылданбады, соның ішінде «үш акр және сиыр» деген ұран бар еді. Чемберлен 1886 жылы Ирландияға автономия беруге қарсылық білдіріп, үшінші Гладстон үкіметінен кетті. Ол Либералдық партияның бөлінуіне көмектесті және Либералды-юнионист партиясын құрды, оған Бирмингем және оның айналасындағы депутаттар кірді. 1895 жылғы жалпы сайлаудан бастап Либералды-юнионистер Чемберленнің бұрынғы қарсыласы лорд Солсбери басшылығымен консервативтік партиямен коалиция құрды. Бұл үкіметте Чемберлен 1897 жылғы жұмысшылардың өтемақысы туралы заңды ұсынды. Ол колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, Азия, Африка және Батыс Үндістандағы Британ империясын дамытуға бағытталған әртүрлі жоспарларды іске асырды. Ол Оңтүстік Африкадағы Екінші Бур соғысының (1899–1902) басталуына тікелей себепкер болды және соғысқа дайындалудағы ең жауапты министр болды. 1900 жылғы «Хаки сайлауында» Одақтас үкіметтің қайта сайлануында маңызды рөл атқарды. 1903 жылы ол тарифтік реформаны (импортқа салық салу, қолданыстағы еркін сауда саясатына қарсы) жүргізу үшін үкіметтен кетті. Ол осы ұстанымды көптеген унионист депутаттардың қолдауын алды, бірақ унионистер 1906 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады. Бірмингемде 70 жасқа толуына арналған тойдан кейін көп ұзамай ол инсульт алды, бұл оның саяси мансабын аяқтады. Премьер-министр болмаса да, ол сол кездегі ең маңызды британдық саясаткерлерінің бірі, сондай-ақ белгілі шешен және муниципалды реформатор болды. Тарихшы Дэвид Николс оның мінезі тартымды емес екенін айтады: ол мақтаншыл, қатыгез және көптеген адамдар тарапынан жек көрілетін. Ол өзінің ұлы мақсаттарына ешқашан жетпеді. Алайда, ол демократиялық көзқарастармен халықты ұйымдастыруда шебер болды және Екінші Бур соғысында жеңіске жетуде маңызды рөл атқарды. Ол британдық колониялық, сыртқы саясат, тарифтік және муниципалды саясаттың бағытын белгілеуімен және екі үлкен саяси партияны бөлуімен танымал. Болашақ премьер-министр Уинстон Черчилль Чемберлен премьер-министр болмаса да, «саяси ауа райын жасады» деп атап өтті.

Joseph Chamberlain (8 July 1836 – 2 July 1914) was a British statesman who was first a radical Liberal, then a Liberal Unionist after opposing home rule for Ireland, and eventually served as a leading imperialist in coalition with the Conservatives. He split both major British parties in the course of his career. He was the father, by different marriages, of Nobel Peace Prize winner Austen Chamberlain and of Prime Minister Neville Chamberlain. Chamberlain made his career in Birmingham, first as a manufacturer of screws and then as a notable mayor of the city. He was a radical Liberal Party member and an opponent of the Elementary Education Act 1870 (33 & 34 Vict. c. 75) on the basis that it could result in subsidising Church of England schools with local ratepayers' money. As a self made businessman, he had never attended university and had contempt for the aristocracy. He entered the House of Commons at 39 years of age, relatively late in life compared to politicians from more privileged backgrounds. Rising to power through his influence with the Liberal grassroots organisation, he served as President of the Board of Trade in the Second Gladstone ministry (1880–85). At the time, Chamberlain was notable for his attacks on the Conservative leader Lord Salisbury, and in the 1885 general election he proposed the "Unauthorised Programme", which was not enacted, of benefits for newly enfranchised agricultural labourers, including the slogan promising "three acres and a cow". Chamberlain resigned from the Third Gladstone ministry in 1886 in opposition to Irish Home Rule. He helped to engineer a Liberal Party split and became a Liberal Unionist, a party which included a bloc of MPs based in and around Birmingham. From the 1895 general election the Liberal Unionists were in coalition with the Conservative Party, under Chamberlain's former opponent Lord Salisbury. In that government Chamberlain promoted the Workmen's Compensation Act 1897. He served as Secretary of State for the Colonies, promoting a variety of schemes to build up the British Empire in Asia, Africa, and the West Indies. He had major responsibility for causing the Second Boer War (1899–1902) in South Africa and was the government minister most responsible for the war effort. He became a dominant figure in the Unionist Government's re election at the "Khaki Election" in 1900. In 1903, he resigned from the Cabinet to campaign for tariff reform (i. e. taxes on imports as opposed to the existing policy of free trade with no tariffs). He obtained the support of most Unionist MPs for this stance, but the Unionists suffered a landslide defeat at the 1906 general election. Shortly after public celebrations of his 70th birthday in Birmingham, he was disabled by a stroke, ending his public career. Despite never becoming Prime Minister, he was one of the most important British politicians of his day, as well as a renowned orator and municipal reformer. Historian David Nicholls notes that his personality was not attractive: he was arrogant and ruthless and much hated. He never succeeded in his grand ambitions. However, he was a highly proficient grassroots organiser of democratic instincts, and played the central role in winning the Second Boer War. He is most famous for setting the agenda of British colonial, foreign, tariff and municipal policies, and for deeply splitting both major political parties. Future Prime Minister Winston Churchill remarked that despite never being prime minister, Chamberlain "made the political weather".

Балалық шағы, іскерлік мансап және отбасылық өмір

Чемберлен Камбервеллдегі Камбервелл Гроувте Джозеф Чемберленнің (1796–1874), табысты аяқ киім өндірушісінің және Кэролайнның (1806–1875), іріктің (бұрын сыра сатушы) Генри Харбеннің қызы болып дүниеге келді. Оның кіші інісі Ричард Чемберлен, кейін либерал саясаткер болды. Солтүстік Лондонның гүлденген Хайбери ауданында өскен ол 1850–1852 жылдары Университет колледжі мектебінде білім алып, оқуда өте жақсы нәтижелер көрсетті және француз тілі мен математикадан жүлделер жеңіп алды. Ересек Чемберлен барлық балаларына жоғары білім беруге мүмкіндігі болмады, сондықтан 16 жасында Джозеф Құрметті былғары жасаушылар компаниясына (Worshipful Company of Cordwainers) шәкірт болып, отбасылық бизнес үшін жұмыс істеді (олардың қоймасы үш буын бойы Лондонның Милк-стритте орналасқан) – сапалы былғары аяқ киім жасады. 18 жасында ол әкесінің инвестиция салған Бирмингемдегі Неттлефолдс (Nettlefolds) бұранда жасау компаниясына қосылды. Чемберлен Джозеф Неттлефолдпен серіктес болғанда компания Неттлефолд пен Чемберлен (Nettlefold and Chamberlain) деп аталды. Бизнестің ең табысты кезеңінде Англиядағы барлық металл бұрандалардың үштен екісі осы компанияда өндірілді, ал Чемберлен 1874 жылы бизнестен зейнеткерлікке шыққан кезде компания өнімдерін бүкіл әлемге экспорттады.

Некелер мен балалар

1861 жылдың шілдесінде Чемберлен Берроу-Корт, Эджбастон, Бирмингемдегі ойық заттар жасаушы Арчибальд Кенриктің қызы Харриет Кенрикке үйленді; олар бір жыл бұрын танысқан еді. Олардың қызы Беатрис Чемберлен 1862 жылдың мамырында дүниеге келді. Бала туғанда қайтып қалатынын сезген Харриет 1863 жылдың қазанында ұлы Остин дүниеге келгеннен кейін екі күннен соң ауырып, үш күннен кейін көз жұмды. Чемберлен бизнесіне берілді, ал балалар анасының ата-анасының тәрбиесінде өсті. 1868 жылы Чемберлен Харриеттің туысы Флоренс Кенрикке, Тимоти Кенриктің қызына үйленді. Чемберлен мен Флоренстің төрт баласы болды: 1869 жылы болашақ премьер-министр Невилл, 1870 жылы Ида, 1871 жылы Хильда және 1873 жылы Этель. Осы төрт баланы үлкен әпкесі Беатрис тәрбиеледі, ол болашақта білім беру саласында танымал болатын. Чемберлен үшінші әйелі Мэри Крауншиншилд Эндикоттпен, АҚШ Соғыс министрі Уильям Крауншиншилд Эндикотттың 23 жастағы қызымен 1887 жылы Ньюфаундленд балық шаруашылығы дауының шешілуі үшін Вашингтонға британдық делегацияны басқарып келгенде танысты. Ол оны «мен кездестірген ең ақылды және зиялы қыздардың бірі» деп сипаттады. 1888 жылдың наурыз айында Америка Құрама Штаттарынан кетіспес бұрын Чемберлен Нью-Йорктегі Сент-Джон епископ шіркеуінде оған ұсыныс жасады және үйленді. Мэри Чемберленнің әдетте тағатын орхидеясының орнына ақ мияқтарды тақты. Мэри оның саяси амбицияларына адал қолдау көрсетті және мансабының екінші жартысында жоғары қоғамда оның қабылдануын жеңілдетті. Олардың балалары болмады. Ол Чемберленнен кейін өмір сүрді, кейін 1916 жылы англикан дін қызметкері Уильям Хартли Карнегиге (1859–1936) үйленді.

Реформаға шақыру

Чемберлен либералдық саясатқа қатысты, оған Бирмингем аяқ киімшілерінің арасындағы күшті радикалдық және либералдық дәстүрлер, сондай-ақ Чемберленнің унитарий шіркеуіндегі әлеуметтік белсенділіктің ұзақ тарихы ықпал етті. Парламенттік орындарды қалаларға қайта бөлу және қалалық ер адамдардың үлесін сайлауға жіберу қажеттігі күшейді. 1866 жылы Эрл Расселдің либералдық үкіметі 400 мың жаңа сайлаушы құру үшін реформалық заң жобасын ұсынды. Алайда, заң жобасына «Адулламит» либералдары әлеуметтік тәртіпті бұзады деп қарсылық білдірді, ал радикалдар құпия дауыс беруді немесе үй шаруашылығы бойынша сайлау құқығын бермегені үшін сынады. Заң жобасы жеңіліске ұшырады және үкімет құлады. Чемберлен 1866 жылғы 27 тамызда Бирмингемде реформа үшін шеруге шыққан 250 мың адамның қатарында болды, олардың ішінде қала әкімі де бар еді. Ол Джон Брайттың сөзін тыңдау үшін "залдағы адамдар қара түсті, тіпті фабрикалардан келгендер де, адамдар сельдь секілді тығыз жиылған" еді деп еске алды. Лорд Дербидің азшылықтағы консервативтік үкіметі 1867 жылы реформалық заңды қабылдады, осы арқылы сайлаушылардың санын 1,430,000-нан 2,470,000-ға жуық екі есеге арттырды. Либералдық партия 1868 жылғы сайлауда жеңіске жетті. Чемберлен сайлау кампаниясында белсенді қатысып, Брайтты және Бирмингем депутаты Джордж Диксонды жоғары бағалады. Чемберлен сонымен қатар Ирландияның шіркеуден бөлінуіне қолдау көрсету бойынша жергілікті кампанияда да ықпалды болды. 1869 жылдың күзінде Уильям Харрис басқаратын делегация оны қалалық кеңеске сайлануға шақырды, ал қарашада ол Сент-Полс округін өкілдік етуге сайланды. Чемберлен мен Джесси Коллингс 1867 жылы Бирмингем білім беру лигасының құрылуына қатысты. Лига мәлімдемесінде мектеп жасындағы шамамен 4,25 миллион баланың 2 миллионы, көбінесе қалалық аймақтарда, мектепке бармайтыны, ал тағы 1 миллионы тексерілмеген мектептерде оқитыны айтылды. Англия шіркеуінің мектептеріне мемлекеттік көмек көрсету нонконформисттердің наразылығын тудырды. Чемберлен тегін, зайырлы, міндетті білім беруді жақтады, "мемлекеттің балалардың білім алуын қамтамасыз етуі, оларды тамақпен қамтамасыз етумен бірдей міндеті" екенін айтты, сондай-ақ АҚШ пен Пруссияның табысын мемлекеттік білім беруге байланыстырды. Бирмингем білім беру лигасы 1869 жылы Бирмингемде алғашқы конференциясын өткізген Ұлттық білім беру лигасына айналды. Лига жергілікті салықтар мен мемлекеттік гранттар есебінен қаржыландырылатын, жергілікті билік органдары басқаратын және мемлекеттік инспекцияға бағынатын мектеп жүйесін ұсынды. 1870 жылға қарай Лиганың жүзден астам филиалы болды, олардың көпшілігі қалаларда орналасқан және кәсіподақтар мен жұмысшылар ұйымдарының мүшелерінен құралған. Білім жөніндегі кеңес комитетінің вице-президенті Уильям Эдвард Форстер 1870 жылдың қаңтарында бастауыш білім беру туралы заң жобасын ұсынды. Нонконформисттер ұлттық білім беру жүйесінің бір бөлігі ретінде шіркеу мектептерін салық арқылы қаржыландыру ұсынысына қарсы болды. NEL мектеп комиссияларының болмауы немесе тегін, міндетті білім берудің ұсынылмауынан ашуланды. Чемберлен 400 филиал мүшесінен және 46 депутаттан тұратын делегацияны 1870 жылдың 9 наурызында премьер-министр Уильям Эварт Гладстонмен 10 Даунинг-стритте кездесуге ұйымдастырды, бұл екі адамның алғашқы кездесуі болды. Чемберлен премьер-министрді өзінің анық сөйлеуімен таң қалдырды, ал заң жобасының екінші оқылысы кезінде Гладстон шіркеу мектептерін салық төлеушілердің бақылауынан алып тастайтын және оларға қаржылай көмек көрсететін түзетулер енгізуге келісті. Заңнамадағы келісімдерге наразы болған либералды депутаттар үкіметке қарсы дауыс берді, ал заң жобасы консерваторлардың қолдауымен Палаталар палатасында қабылданды. Чемберлен заңға қарсы науқан жүргізді, әсіресе 25-бапқа, ол Англия мен Уэльстің мектеп басқармаларына ерікті мектептердегі кедей балалардың оқу ақысын төлеуге құқық берді, бұл теориялық тұрғыдан оларға шіркеу мектептерін қаржыландыруға мүмкіндік берді. Білім беру лигасы 25-бапты жоюды қолдамаған либералды кандидаттарға қарсы бірнеше қосымша сайлауда қатысты. 1873 жылы Бирмингем мектеп кеңесіне либералды көпшілік сайланды, Чемберлен төраға болып сайланды. Ақырында мектеп кеңесінің шіркеулік бөлігімен келісімге келіп, салық төлеушілердің ақшасынан тек өндірістік білім берумен байланысты мектептерге төлем жасауға келісті. Чемберлен ауылдық жұмысшыларды сайлау құқығымен қамтамасыз етуді және жер бағасын төмендетуді жақтады. Fortnightly Review журналында жарияланған мақаласында ол «Төрт F: еркін шіркеу, тегін мектеп, тегін жер және тегін еңбек» деген ұранды ойлап тапты. «Либералдық партия және оның басшылары» атты тағы бір мақаласында Чемберлен Гладстонның басшылығын сынап, партияның радикалды бағытқа қадам басуын жақтады.

Chamberlain became involved in Liberal politics, influenced by the strong radical and liberal traditions among Birmingham shoemakers and the long tradition of social action in Chamberlain's Unitarian church. There was pressure to redistribute parliamentary seats to cities and to enfranchise a greater proportion of urban men. In 1866, Earl Russell's Liberal administration submitted a Reform Bill to create 400,000 new voters, but the bill was opposed by the "Adullamite" Liberals for disrupting the social order, and criticised by Radicals for not conceding the secret ballot or household suffrage. The bill was defeated and the government fell. Chamberlain was one of the 250,000, including the mayor, who marched for Reform in Birmingham on 27 August 1866; he recalled that "men poured into the hall, black as they were from the factories the people were packed together like herrings" to listen to a speech by John Bright. Lord Derby's minority Conservative administration passed a Reform Act in 1867, nearly doubling the electorate from 1,430,000 to 2,470,000. The Liberal Party won the 1868 election. Chamberlain was active in the election campaign, praising Bright and George Dixon, a Birmingham MP. Chamberlain was also influential in the local campaign in support of the Irish Disestablishment bill. In the autumn of 1869 a deputation headed by William Harris invited him to stand for the Town Council; and in November he was elected to represent St. Paul's Ward. Chamberlain and Jesse Collings had been among the founders of the Birmingham Education League in 1867, which noted that of about 4.25 million children of school age, 2 million children, mostly in urban areas, did not attend school, with a further 1 million in uninspected schools. The government's aid to Church of England schools offended Nonconformist opinion. Chamberlain favoured free, secular, compulsory education, stating that "it is as much the duty of the State to see that the children are educated as to see that they are fed", and attributing the success of the US and Prussia to public education. The Birmingham Education League evolved into the National Education League, which held its first Conference in Birmingham in 1869 and proposed a school system funded by local rates and government grants, managed by local authorities subject to government inspection. By 1870, the League had more than one hundred branches, mostly in cities and peopled largely by men of trades unions and working men's organisations. William Edward Forster, vice president of the Committee of Council on Education, proposed an Elementary Education Bill in January 1870. Nonconformists opposed the proposal to fund church schools as part of the national educational system through the rates. The NEL was angered by the absence of school commissions or of free, compulsory education. Chamberlain arranged for a delegation of 400 branch members and 46 MPs to visit the prime minister William Ewart Gladstone at 10 Downing Street on 9 March 1870, the first time the two men had met. Chamberlain impressed the Prime Minister with his lucid speech, and during the bill's second reading Gladstone agreed to make amendments that removed church schools from rate payer control and granted them funding. Liberal MPs, exasperated at the compromises in the legislation, voted against the government, and the bill passed the House of Commons with support from the Conservatives. Chamberlain campaigned against the Act, and especially Clause 25, which gave school boards of England and Wales the power to pay the fees of poor children at voluntary schools, theoretically allowing them to fund church schools. The Education League stood in several by elections against Liberal candidates who refused to support the repeal of Clause 25. In 1873 a Liberal majority was elected to the Birmingham School Board, with Chamberlain as chairman. Eventually, a compromise was reached with the church component of the school board agreeing to make payments from rate payer's money only to schools associated with industrial education. Chamberlain espoused enfranchisement of rural workers and a lower cost of land. In an article written for the Fortnightly Review, he coined the slogan of the "Four F's: Free Church, Free Schools, Free Land and Free Labour". In another article, "The Liberal Party and its Leaders", Chamberlain criticised Gladstone's leadership and advocated a more Radical direction for the party.

Парламент және Ұлттық либералды федерация: 187680

Чемберлен қала мэрі болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай, қаладағы Либералдық партияның бөлімшесі – Шеффилд реформа қауымдастығы оны депутаттыққа түсуге шақырды. Чемберленнің 1874 жылғы Парламентке алғашқы сайлау науқаны қызу болды; қарсыластары оны республикашылдық пен дінсіздікпен айыптады, тіпті сөйлеген кезде оған өлген мысықтарды лақтырып жіберді. Чемберлен үшінші орын алды – бұл жетекші қалалық радикал үшін нашар нәтиже – және Шеффилдте қайтадан сайлауға түсу мүмкіндігін қабылдамады. Оның орнына, Джордж Диксон отставкаға кеткеннен кейін 1876 жылы Бирмингем сайлау округінен сайлау арқылы қарсылығызсыз өтті. Тағайындалғаннан кейін Чемберлен премьер-министр Бенджамин Дизраэлиді «ешқашан кездейсоқ жағдайда болмаса, шындықты айтпаған адам» деп атады. Чемберлен бұл мәлімдемесі үшін қатты сынға ұшырады, бұл либералдардың алаңдауына себеп болды, содан кейін ол көпшілік алдында кешірім сұрады. Сайланғаннан кейін Чемберлен мэр лауазымынан кетіп, Джон Брайт пен Джозеф Коуэнмен таныстырылды. 1876 жылдың 4 тамызында Чемберлен бастауыш мектептер туралы пікірталас кезінде өзінің алғашқы сөзін жасады, онда Бермингем мектеп кеңесіндегі тәжірибесін пайдаланды. Дизраэлидің қатысуымен 25-тармақты сақтау туралы жиырма минут сөйледі. Палатаға енгеннен кейін бірден Чемберлен радикалды депутаттарды Либералдық партияның виг үстемдігін жою мақсатында біріктірілген парламенттік топқа ұйымдастыра бастады. Парламенттегі алғашқы қиындықтар Чемберленді тиімді ұлттық қозғалыстың негізі ретінде жергілікті бөлімдерді ұйымдастыруға итермеледі. Радикалдарға қолдау көрсету үшін Чемберлен Гладстонмен жақындасуға тырысты, бұл оның өсіп келе жатқан танымалдығынан пайдалануға және Дизраэлидің агрессивті сыртқы саясатына қарсы халықтың наразылығын пайдалануға мүмкіндік берді, бұл Османлының Болгариядағы зұлмына және одан кейін болған Ресей-Түрік соғысына наразылықпен басталды. Чемберлен Гладстонмен бірге Дизраэлидің саясаты ішкі реформалардан назарды аударады деп мәлімдеді, бірақ көптеген либералдардан айырмашылығы, Чемберлен империализмге қарсы емес еді; ол үкіметтің шығыс саясатына, екінші Ауған соғысына және англо-зулу соғысына наразылық білдіргенімен, 1875 жылдың қарашасында Дизраэлидің Суэц каналы компаниясының акцияларын сатып алуын қолдады. Карьерасының осы кезеңінде Чемберлен британдық шетелдік мүдделерді қорғауға құштар болды, бірақ мұндай мүдделерді қудалауда әділеттілік тұжырымдамасына көбірек мән берді. 1877 жылдың 31 мамырында Бингли-холлде Ұлттық либералдық федерация (ҰЛФ) құрылды, Гладстон ашылу сөз сөйледі, Чемберлен президент болып сайланды, ал Бирмингем саясаткерлері оның ұйымдастырылуында маңызды рөл атқарды. ҰЛФ Чемберленнің партиялық ықпалын күшейтті және оған ұлттық платформа берді. ҰЛФ арқылы Чемберлен партиялық тәртіпті және үгіт-насихат жұмыстарын күшейтті, жаңа партия мүшелерін тартты, саяси жиналыстар ұйымдастырды және плакаттар мен памфлеттер жариялады. Заманауи комментаторлар Федерацияны американдық саяси машиналарының әдістерімен жиі салыстырып, Чемберленді саяси басшы ретінде көрсетті. Чемберлен 1880 жылғы жалпы сайлауда үкіметтің сыртқы саясатын либералды наразылықтарға қосылды, ал Гладстон премьер-министр болып қайта келді.

Chamberlain was invited to stand for election as an MP by the Sheffield Reform Association, an offshoot of the Liberal Party in the city, soon after starting as mayor. Chamberlain's first Parliamentary campaign in 1874 was a fierce one; opponents accused him of republicanism and atheism and even threw dead cats at him on the speaking platform. Chamberlain came in third—a poor result for a leading urban Radical—and rejected the possibility of standing in Sheffield again. Instead, he stood unopposed for a Birmingham constituency by election in 1876, after George Dixon resigned. Following his nomination, Chamberlain denounced Prime Minister Benjamin Disraeli as "a man who never told the truth except by accident." After Chamberlain came under heavy attack for the insult, creating anxiety for the Liberals, he apologised publicly. Upon his election, Chamberlain resigned as mayor and was introduced to the House of Commons by John Bright and Joseph Cowen. On 4 August 1876, Chamberlain made his maiden speech during a debate on elementary schools, using his experience on the Birmingham School Board. He spoke for twenty minutes on the maintenance of clause 25 with Disraeli present. Almost immediately upon entry to the House of Commons, Chamberlain began to organise the Radical MPs into a coherent parliamentary group, with the intent to displace Whig dominance of the Liberal Party. Early difficulties within Parliament led Chamberlain to favor a grassroots approach instead, organising local chapters as the foundation of an effective national movement. To gain footing for the Radicals, Chamberlain sought to close ranks with Gladstone to profit from the leader's increasing popularity and harness popular opposition to Disraeli's aggressive foreign policy, beginning with outrage over Ottoman atrocities in Bulgaria and the resulting Russo Turkish War. Chamberlain joined Gladstone in arguing Disraeli's policy diverted attention from domestic reform, but unlike many Liberals, Chamberlain was not an anti imperialist; although he berated the government for its Eastern policy, the Second Afghan War, and the Anglo Zulu War, he supported Disraeli's purchase of Suez Canal Company shares in November 1875. At this stage of his career, Chamberlain was eager to see the protection of British overseas interests but placed greater emphasis on a conception of justice in the pursuit of such interests. On 31 May 1877, the National Liberal Federation (NLF) was founded at Bingley Hall, with Gladstone offering the inaugural address, Chamberlain as its president, and Birmingham politicians playing a dominant part in its organisation. The NLF enhanced Chamberlain's party influence and gave him a national platform. Through the NLF, Chamberlain tightened party discipline and campaigning, enlisted new party members, organised political meetings and published posters and pamphlets. Contemporary commentators drew often disparaging comparisons between the Federation and the techniques of American political machines, with Chamberlain serving the role of a political boss. Chamberlain joined the Liberal denunciations of the government's foreign policy in the 1880 general election, and Gladstone returned as prime minister.

Сауда кеңесінің төрағасы: 1880-85

Парламентте төрт жыл ғана отырғанмен, Чемберлен министрлік лауазымға үміттенеді және сэр Уильям Харкортқа көтеріліс ұйымдастыруға және округтік сайлауда радикалдық кандидаттарды тіркеуге дайын екенін айтты. Глэдстон NLF-ті жоғары бағаламаса да, Чемберленді және басқа радикалдарды негізінен вигтерден тұратын кабинетке қайтаруға құштар болды және 1880 жылдың 27 сәуірінде Чемберленді Сауда кеңесінің президенті қызметіне шақырды. Муниципалды саясаттағы жетістігінен кейін Чемберлен Сауда кеңесінде жаңашыл заңдарды қабылдауға келмейтініне наразы болды. 1880 мен 1883 жылдар аралығында үкіметтің назарында Ирландия, Трансвааль және Египет мәселелері болды. Чемберлен астықты қауіпсіз тасымалдау, муниципалды корпорацияларға электр энергиясын ұйымдастыру мүмкіндігін беру және теңізшілерге әділ төлем жүйесін орнату туралы заң жобаларын ұсынды. 1883 жылдан кейін Чемберлен өнімдірек жұмыс істеді және өкілеттіктерін кеңейтті; ол сәтсіз аяқталған бизнес-келісімдерді зерттеу және патенттерді Сауда кеңесінің бақылауына алу үшін Сауда кеңесінің банкроттық бөлімін құру туралы заң жобаларын енгізді. Чемберлен сондай-ақ "табут кемелерін" артық сақтандыруды тоқтатуға тырысты, бірақ Тори демократтары Лорд Рэндольф Черчилль және Джон Элдон Горсттың қолдауына қарамастан, үкімет Чемберленге толық қолдау көрсетуге келіспеді және заң жобасы 1884 жылдың шілдесінде қайтарылып алынды.

Ирландия

Чемберлен Сауда кеңесінің президенті ретінде Ирландияға ерекше қызығушылық танытты. Чемберлен Ирландияның өзін-өзі басқару қозғалысына қарсы күресті, өйткені ол өзін-өзі басқарудың империяның ыдырауына әкелетініне сенді; ол: «Мен бес миллион ирландтың Ұлыбританияның қалған бөлігін ескермей, өзін-өзі басқаруға бес миллион мегаполистің тұрғындарынан артық құқығы бар екенін мойындай алмаймын» деп мәлімдеді. Ирландиядағы наразылықты басу үшін Чемберлен Жер заңы жобасын қолдады және Бас хатшы Уильям Эдвард Форстердің қатыгез күш қолдану және жаппай түрмеге қамау тактикасына қарсы шықты. 1881 жылдың сәуір айында Гладстон үкіметі Ирландия Жер заңын енгізді, бірақ Чарльз Стюарт Парнеллтің шақыруымен шаруалар жалға төлеуден бас тартты. Осының салдарынан Парнелл және басқа да көшбасшылар 1881 жылдың 13 қазанында Килменхэм түрмесіне қамалды. Чемберлен түрмеге қамауды қолдады және оны 1882 жылғы Килменхэм келісімін жасау үшін пайдаланды. Бейресми келісім бойынша үкімет Парнеллді Жер заңын іске асыруға көмектесуі үшін босатты. Форстер отставкаға кетті, бірақ оның орнын басушы Лорд Фредерик Кавендиш 1882 жылдың 6 мамырында Ирландияның Ұлттық Invincibles мүшелерімен өлтірілді, бұл келісімді күшсіз қылды. Көптеген адамдар, Парнеллтің өзі соның ішінде, Чемберленге Бас хатшы лауазымын ұсынуы мүмкін деп ойлады, бірақ Гладстон оның орнына сэр Джордж Отто Тревелянды тағайындады. Дегенмен, Чемберлен Ирландия мәселесіне қызығушылық танытты және жер, білім беру және байланыс салаларында заң шығару өкілеттігіне ие болатын Ирландияның Орталық Кеңесін ұсынды, бірақ 1885 жылдың 9 мамырында Уигтер кабинетінде бұл ұсыныс қабылданбады.

Сайлау реформасы

Гладстон министрлігінің басында Чемберлен сайлау құқығын кеңейтуді ұсынды, бірақ ол сәтсіз аяқталды; Премьер-министр 1884 жылға дейін кейінге шегерді, сол кезде либералдар жүздеген мың ауылдық еңбекшілерге дауыс беру құқығын берген Үшінші реформа заң жобасын ұсынды. Чемберлен мен радикалдар жаңа сайлаушыларды өздеріне тарту үшін қоғамдық жиналыстар, сөздер және «Fortnightly Review» журналында мақалалар жазып, үгіт жүргізді. 1884 жылғы Үшінші реформа заңынан кейін Гладстон мен консерваторлардың жетекшісі лорд Солсбери келіссөздер жүргізген 1885 жылғы Орынды қайта бөлу заңы қабылданды. 1884 жылғы округтік сайлау құқығы туралы заң жобасын талқылау кезінде Чемберлен Солсбериді «өзі бір сыныптың өкілі – ол сыныпқа өзі де жатады, олар еңбек етпейді де, иірмейді де» деп атап айтты. Жауабында Солсбери Чемберленді «сицилиялық қарақшы» деп атады, ал Стаффорд Норткотт оны «Джек Кейд» деп атады. Чемберлен Бірмингемнен мыңдаған сайлаушыларымен Лондонға Лордтар палатасының билігіне қарсы наразылық білдіру үшін шеру ұйымдастыруды ұсынғанда, Солсбери «Чемберлен мырза осы оқиғасынан жарақаттанған баспен, тіпті одан да жаман жағдайда оралуы мүмкін» деді.

1885 жылғы сайлау

1885 жылы Чемберлен "вигтерді толығымен жоюға және көп ұзамай радикалдық үкімет құруға" тырысты. Осы мақсатта Чемберлен мен сэр Чарльз Дилк 20 мамырда Гладстонға жеке түрде отставкаларын ұсынды, себебі министрлер кабинеті Чемберленнің Ирландия жоспарын және Англия, Шотландия және Уэльсте Ұлттық кеңестер құру жоспарын қабылдамады. Отставкалар жарияланбады, бірақ 8 маусымда Гладстонның бюджеті сәтсіз аяқталып, кеңейтілген, қайта бөлінген сайлаушылармен жаңа жалпы сайлау басталғаннан кейін Чемберлен елге өзінің радикализмін ұсынуға мүмкіндік алды. 1885 жылдың шілдесінде Чемберлен британдық саяси тарихындағы алғашқы науқандық нұсқаулық – «Радикалды бағдарламаның» алғы сөзін жазды. Ол жер реформасын, тікелей салық салуды, тегін білім беруді, Англия шіркеуін жоюды, жалпы еркек сайлау құқығын және кәсіподақтарды күшейтуді қолдады. Чемберлен өзінің досы Фредерик Максстің 1873 жылғы «Қоғамдық көтерілістің себептері» атты памфлетінен шабыт алды. Чемберленнің әр балаға діни мәселеден тәуелсіз тегін білім беруді ұсынуын барлық тараптар – NLF, нонконформистер, католиктер және жалпы салық төлеушілер қабылдамады. Бағдарлама виг либералдары мен консерваторлардың бірдей наразылығын тудырды. Чемберлен 5 тамызда Халл қаласында «Сіздің болашақ премьер-министріңіз» деп жазылған үлкен плакаттардың алдында сайлау науқанын бастады. Науқан қазан айында аяқталғанға дейін ол бағдарламаның қарсыластарын сынап, ауылдық еңбекшілердің мүддесін қолдау үшін «Үш акр мен сиыр» ұранын қолданды, оларға жергілікті биліктің қаражаты есебінен шағын шаруашылықтар ұсынуды уәделеді. Чемберленнің науқаны көп көрерменді жинады және жас Рамзи Макдональд пен Дэвид Ллойд Джорджды қызықтырды, бірақ Джордж Гошен сияқты жетекші либералдарды алаңдатты, ол оны «Рұқсат етілмеген бағдарлама» деп атады. Консерваторлар Чемберленді анархист деп айыптады, тіпті кейбіреулер оны Дик Турпинмен салыстырды. 1885 жылдың қазан айында, науқан аяқталғанда, Чемберлен Гладстонға Хаварден сарайына барып, олардың сайлау бағдарламаларын келістіруге тырысты. Кездесу жақсы өткенімен, көбінесе нәтижелі болмады, және Гладстон Чемберленге Парнеллмен Ирландияның өзін-өзі басқаруы туралы жүргізіліп жатқан келіссөздер туралы айтуды ұмытты. Чемберленге олардың бар екендігі туралы Генри Лабушер хабарлады, бірақ Гладстонның ұсынысының нақты мазмұнына көзі жетпегендіктен мәселені көтермеді. Либералдар 1885 жылдың қарашасында көп дауыс жинады, бірақ консерваторларға қарсы көпшілікке жетпеді. Ирландиялық националистер екі партия арасындағы тепе-теңдікті сақтады.

In 1885, Chamberlain sought to "utterly destroy the Whigs, and have a Radical government before many years are out." To that end, Chamberlain and Sir Charles Dilke privately presented their resignations to Gladstone on 20 May, after the Cabinet had rejected Chamberlain's proposed Irish plan and his scheme for the creation of National Councils in England, Scotland, and Wales. The resignations were not made public, but the opportunity came for Chamberlain to present his Radicalism to the country after the Gladstone budget failed on 8 June, triggering a new general election with a dramatically expanded, redistributed electorate. In July 1885, Chamberlain wrote the preface to the Radical Programme, the first campaign handbook in British political history. It endorsed land reform, more direct taxation, free public education, the disestablishment of the Church of England, universal male suffrage, and greater protection for trade unions. Chamberlain drew inspiration from his friend Frederick Maxse's 1873 pamphlet The Causes of Social Revolt. Chamberlain's proposal to separate free education for every child from the religious question was rejected by groups on all sides, including the NLF, Nonconformists, Catholics and more generally, taxpayers. The Programme earned the scorn of Whig Liberals and Conservatives alike. Chamberlain began his election campaign at Hull on 5 August, in front of large posters declaring him to be "your coming Prime Minister." Until the campaign's end in October, he denounced opponents of the Programme and used the slogan "Three Acres and a Cow" to endorse the cause of the rural labourers, offering to make smallholdings available to them by using funds from local authorities. Chamberlain's campaign attracted large crowds and enthralled the young Ramsay MacDonald and David Lloyd George, but disturbed leading Liberals like George Goschen, who called it the "Unauthorised Programme". The Conservatives denounced Chamberlain as an anarchist, with some even comparing him to Dick Turpin. In October 1885, as the campaign came to a close, Chamberlain visited Gladstone at Hawarden Castle to reconcile their respective electoral programmes. The meeting, although good natured, was largely unproductive, and Gladstone neglected to tell Chamberlain of his ongoing negotiations with Parnell over Irish Home Rule. Chamberlain was informed their existence by Henry Labouchere, but, did not press the issue, unsure of the precise nature of Gladstone's offer. The Liberals won a plurality in November 1885 but fell just short of a majority against the Conservatives. The Irish Nationalists held the balance of power between the two parties.

Либералдық бөліну

17 желтоқсанда Герберт Гладстон әкесінің Ұлттық партияның қолдауына мұқтаж екенін және Ирландияға дербес басқару құруға дайын екенін мәлімдеді. Чемберлен бастапқыда радикал жақтастарының наразылығын тудырудан қашыңқырып, Ирландияға дербес басқаруға қарсы вигтер мен консерваторлармен одақтасуға келіспеді. Бұл мәселе туралы көп айтпаса да, Чемберлен жеке сөйлескенде Гладстонды және Ирландияға дербес басқаруды әріптестеріне сынады, себебі консерваторларды билікте бір жылдай ұстап тұрса, Ирландия мәселесін шешу оңайырақ болады деп ойлады. Чемберлен Гладстонның Әскери-теңіз күштерінің Бас директоры лауазымын ұсынуын қабылдамады; Гладстон өз кезегінде Чемберленнің Отарлар жөніндегі кеңсеге жасаған өтінішін қабылдамады және ақырында оны Жергілікті басқару кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. Олардың жеке қарым-қатынасы Чемберленнің парламенттік хатшысы Коллингске төленетін сыйақы туралы даудан кейін нашарлады, бірақ Чемберлен әлі де Гладстонның Ирландияға дербес басқару ұсынысын өзгерте немесе тоқтата алады, сондай-ақ Ұлттық кеңестер жоспарын жаңарта алады деп үміттене берді, алайда бұл мәселе талқыланбады. 1886 жылдың 13 наурызында Гладстонның Ирландияға қатысты ұсыныстары жарияланды. Чемберлен Ирландияға дербес басқару туралы объективті баға беру үшін жерді сатып алу туралы заң жобасының толық мәліметтері жария етілуі керек деп мәлімдеді. Гладстон Ирландияның ішкі істерін шешуге толық құқылы жеке парламент беруге ниеттенгенін айтқанда, Чемберлен отставкаға кетуге шешім қабылдады және екі күннен кейін Гладстонға хат жазып, шешімін хабарлады. Осы уақыт аралығында Чемберлен Артур Балфурмен консерваторлармен бірлескен әрекет ету мүмкіндігін талқылады және вигтермен де ұқсас ынтымақтастыққа баруды ойлады. Оның отставкасы 1886 жылдың 27 наурызында жарияланды.

Либералды одақтастық: 1886-93

Министрлер кабинетінен кеткеннен кейін Чемберлен Глэдстонның ирландтық ұсыныстарына қарсы күшті науқан бастады. Оның ниеттері империялық, ішкі және жеке мәселелерді қамтыды: империялық, себебі ұсыныс Парламенттің Ұлыбританиядағы бақылауын әлсірету қаупін тудырды, ішкі, себебі ол радикалдық бағдарламаның маңыздылығын азайтады, және жеке, себебі ол партиядағы оның беделін төмендетті. 9 сәуірде Чемберлен Ирландияның өзін-өзі басқару туралы заң жобасын алғашқы оқылымда сынап сөйледі. Чемберленнің Глэдстоунды партия жетекшісі қызметінен ығыстыру мүмкіндігі күрт азайды, ал мамыр айының басында Ұлттық либералдық федерация Глэдстонға адалдығын жариялады. 14 мамырда Чемберлен либералдық одақтастардың жиналысына қатысты, нәтижесінде үй билігіне қарсылардың бірлігін көрсету үшін арнайы құрылған Либералдық одақтастар қауымдастығы пайда болды. Сонымен қатар, өзін вигтерден ерекшелендіру үшін Чемберлен Ұлттық радикалдық одақты құрды, ол Ұлттық либералдық федерацияға қарсылас болды. 8 маусымда екінші оқылымда үй билігі туралы заң жобасы Чемберлен радикалдарының, консерваторлардың және вигтердің біріккен қарсылығымен жеңіліске ұшырады. Барлығы 93 либерал Глэдстонға қарсы дауыс берді.

1886 жылғы сайлау және унионисттік үкімет

Парламент таратылды, ал 1886 жылғы шілдеде өткен жалпы сайлауда лорд Солсбери мен лорд Хартингтон басқарган консерваторлар мен либералды унионисттер одақ құруға келісті. Чемберленнің одақтағы орны қиын болды; Хартингтоннан өзгеше, ол консерваторлар тарапынан күдікпен қаралып, оларға әсер ете алмады, сонымен қатар Гладстондықтар да оны жек көріп, сыйламайтын. Гладстонның өзі: «Хартингтон мен Чемберленнің арасында үлкен айырмашылық бар, біріншісі нағыз джентльмендей мінез-құлық танытады. Ал екіншісі туралы айтпаған жөн». Жалпы сайлаудың басты мәселесі Ирландия мәселесі болды, ал Чемберленнің сайлау кампаниясы радикалдық және ұлттық патриотизмге толы болды. Юнионисттер одағы 393 орын алып, үлкен көпшілікке ие болды. Чемберлен консерваторлардың қарсылығын білгендіктен және радикалдық базасын жоғалтқысы келмегендіктен, унионисттік үкіметке кірмеді. Либералдық басымдық Чемберленді жамандыққа бейнелеп, «Иуда!» және «Сатқын!» деп айқайлады, ол Төменгі палатаға кіргенде. Ешбір партиямен толыққанды байланыса алмаған Чемберлен консервативтік партиядан туысқан рухтағы қазына министрі лорд Рэндольф Черчилльпен бірлесіп әрекет етуге тырысты. 1886 жылғы қарашада Черчилль Дартфордта өзінің бағдарламасын жариялады, ол Чемберленнің көптеген идеяларын қамтыды, соның ішінде ауылдық жұмысшылар үшін шағын шаруашылықтар мен жергілікті биліктің күшін арттыру. Келесі айда Черчилль әскери шығындарды асыра бағалағандықтан канцлер лауазымынан кетті. Консерваторлардың басым бөлігі Солсбериді қолдағанда, Черчилльдің саяси мансабы аяқталды, сонымен қатар Чемберленнің радикалдардың күшті партияаралық одағын құру үміті де күйреп қалды. Джордж Гошеннің Черчилльдің орнына тағайындалуы Чемберленді одан әрі оқшаулатты және радикалды емес либералды унионисттер мен консерваторлар арасындағы тығыз байланысты көрсетті. 1887 жылғы қаңтарда Чемберлен, Тревелян, Харкорт, Джон Морли және лорд Гершель Либералдық партияның Ирландия саясатын шешу үшін дөңгелек үстел конференциясына қатысты. Чемберлен келісімге қол жеткізе алса, либералдық партияның жетекшісі болып, консерваторларға ықпал етуге мүмкіндік алады деп үміттенеді. Жерді сатып алу туралы алдын ала келісімге қол жеткізілсе де, Гладстон одан әрі келісімге баруға дайын болмады, ал келіссөздер наурыз айында аяқталды. 1887 жылғы тамызда лорд Солсбери Чемберленді АҚШ пен Ньюфаундленд арасындағы балық аулау дауының шешілуі үшін британдық делегацияны басқаруға шақырды. Америка Құрама Штаттарына сапары оның саяси құлшынысын қайта жандандырды және Гладстонға қатысты оның беделін арттырды. Британияға оралғаннан кейін Чемберлен мен радикализм жаңа саяси табыстарға қол жеткізді. Ол өзінің қолдаушыларын Либералдық партиядан шығарып, 1888 жылы өзінің Ұлттық радикалдық одағымен байланысты Либералды унионисттік қауымдастығын құрды. Солсбери үкіметі де бірқатар радикалдық реформаларды жүзеге асырды. 1888 және 1889 жылдар аралығында демократиялық округтік кеңестер құрылды. 1891 жылға қарай шағын шаруашылықтарды ұйымдастыру шаралары қабылданды және тегін, міндетті білім беру бүкіл елге таратылды. Чемберлен былай деп жазды: «Мен соңғы бес жылда саяси бағдарламамды іске асыруда бұрынғы өмірімдегіден гөрі көп жетістіктерге қол жеткіздім. Бұл нәтижеге мен бұрынғы қарсыластарымның арқасында қол жеткіздім, ал қарсылық бұрынғы достарымнан келді».

Parliament was dissolved, and in the July 1886 general election, the Conservatives and Liberal Unionists, led by Lord Salisbury and Lord Hartington, agreed to an alliance. Chamberlain's position in the alliance was awkward; unlike Hartington, he was intensely mistrusted by and unable to influence the Conservatives, and he was also despised by the Gladstonians. Gladstone himself observed, "There is a difference between Hartington and Chamberlain, that the first behaves like and is a thorough gentleman. Of the other, it is better not to speak." The general election was dominated by Home Rule, and Chamberlain's campaign was both Radical and intensely patriotic. The Unionist alliance took 393 seats in the House of Commons and a comfortable majority. Chamberlain did not enter the Unionist government, aware of Conservative hostility and not wishing to alienate his Radical base. The Liberal mainstream cast Chamberlain as a villain, shouting "Judas!" and "Traitor!" as he entered the House of Commons. Unable to associate decisively with either party, Chamberlain sought concerted action with a kindred spirit from the Conservative Party, Chancellor of the Exchequer Lord Randolph Churchill. In November 1886, Churchill announced his own programme at Dartford, borrowing much from Chamberlain's, including smallholdings for rural labourers and greater local government. The next month, Churchill resigned as Chancellor over military spending; when the Conservative mainstream rallied around Salisbury, Churchill's career was effectively ended, and so too was Chamberlain's hope of creating a powerful cross party alliance of Radicals. The appointment of George Goschen to succeed Churchill isolated Chamberlain further and symbolised the strong relationship between non Radical Liberal Unionists and the Conservatives. In January 1887, Chamberlain, Trevelyan, Harcourt, John Morley and Lord Herschell participated in a series of Round Table Conferences to resolve the Liberal Party's Irish policy. Chamberlain hoped an accord would enable him to claim the Liberal leadership and influence over the Conservatives. Although a preliminary agreement was made concerning land purchase, Gladstone was unwilling to compromise further, and negotiations ended by March. In August 1887, Lord Salisbury invited Chamberlain to lead the British delegation to resolve a fisheries dispute between the United States and Newfoundland. The visit to the United States renewed his enthusiasm for politics and enhanced his standing with respect to Gladstone. Upon his return to Britain, Chamberlain and Radicalism experienced new political success. He extracted his supporters from the Liberal Party and created the Liberal Unionist Association in 1888, associated with his National Radical Union. The Salisbury ministry implemented a number of Radical reforms as well. Between 1888 and 1889, democratic County councils were established. By 1891, measures for the provision of smallholdings had been made, and the free, compulsory education was extended to the entire country. Chamberlain wrote, "I have in the last five years seen more progress made with the practical application of my political programme than in all my previous life. I owe this result entirely to my former opponents, and all the opposition has come from my former friends."

1892 жылғы сайлау және азшылыққа қайта оралу

1892 жылғы жалпы сайлауда Гладстон либералдық ирланд ұлтшылдарының коалициясымен қайтадан билікке келді. Либералдық юнионистер Бирмингемде жақсы көрсеткіштер көрсетті және көршілес Қара елде жетістіктерге жетті, ал Чемберленнің ұлы Остин Шығыс Вурчестершир округінен қарсылығызсыз Парламентке өтті. Дегенмен, либералдық юнионистердің саны 47 орынға дейін азайды, жақсы ұйымдастырылған, жалпыұлттық саясат дәуірінде артта қалды, және Чемберленнің беделі де сәйкесінше әлсіреді. Гладстон Чемберленмен қайтадан бірігуге тырыспады, ал либералдық юнионистер консерваторларға жақындады. Хартингтон Лордтар палатасында Девоншир герцогы атағын алғаннан кейін, Чемберлен Либералдық юнионистердің Парламенттегі (Одақтар палатасы) басшылығын қабылдап, консерваторлардың Парламенттегі (Одақтар палатасы) көшбасшысы Артур Балфурмен жемісті қарым-қатынас орнатты. 1893 жылдың ақпанында Гладстон екінші Ирландияның басқару құқығы туралы заң жобасын ұсынды. Заң жобасы Парламентте қабылданғанымен, Лордтар үлкен көпшілік дауыспен Ирландияның басқару құқығын қабылдамады. Партиясы бөлінгендіктен, Гладстон Лордтар палатасының вето құқығы мәселесі бойынша Парламентті таратуға дайындалды, бірақ 1894 жылдың наурыз айында әріптестері оны отставкаға кетуге мәжбүр етті. Оның орнына Лорд Розбери келді, ол Ирландияның басқару құқығы мәселесіне көңіл бөлмеді. Чемберлен консерваторлармен одақ құруды жалғастырды. Чемберлен осы кезеңде социализмнің қатеріне алаңдады, бірақ Тәуелсіз Еңбек партиясының тек бір ғана депутаты, Кир Харди болды. Ол коллективистік күшті юнионизмге бағыттап, консерваторларға радикалды реформалар ұсынуын жалғастырды. 1893 жылғы «Әлеуметтік реформалар бағдарламасының меморандумында» Чемберлен Солсбериге қарттарға зейнетақы, жұмысшыларға ипотекалық несиелер беру, 1875 жылғы шеберлер мен жұмысшылардың тұрғын үйлерін жақсарту туралы заңға түзетулер енгізу, көшелерді жақсарту, өндірістік жазатайым оқиғалар үшін өтемақы төлеу, жұмысшылар үшін пойыз бағаларын төмендету, шекараны күшейту және жұмыс уақытын қысқарту сияқты бірқатар ұсыныстар жасады. Солсбери оған сақтықпен жақсы қатысты. Чемберлен сонымен қатар 1895 жылы жарық көрмеген «Саясат ойыны» атты пьесасын жазды, онда социалистер кластық қақтығыстың қозғаушы күші ретінде бейнеленген. 1895 жылдың 21 маусымында либералдық үкімет Генри Кэмпбелл Баннерманды, соғыс хатшысын, кордит тапшылығы үшін сынаған ұсыныс бойынша жеңіліске ұшырады, және Солсбери үкімет құруға шақырылды.

In the 1892 general election, Gladstone returned to power with a Liberal Irish Nationalist coalition. The Liberal Unionists did well in Birmingham and made gains in the neighbouring Black Country, and Chamberlain's son Austen entered the House of Commons unopposed for East Worcestershire. However, the Liberal Unionists were reduced to 47 seats, falling behind in an age of well organized mass national politics, and Chamberlain's standing was accordingly weakened. Gladstone made no effort to reunite with Chamberlain, and the Liberal Unionists drew closer to the Conservatives. When Hartington took his seat in the House of Lords as the Duke of Devonshire, Chamberlain assumed leadership of the Liberal Unionists in the House of Commons, beginning a productive relationship with Arthur Balfour, Conservative leader in the Commons. Gladstone introduced a Second Home Rule Bill in February 1893. Although the Bill passed the House of Commons, the Lords rejected Home Rule by a huge margin. With his party divided, Gladstone prepared to dissolve Parliament on the issue of the House of Lords' veto, but was compelled to resign in March 1894 by his colleagues. He was replaced by Lord Rosebery, who neglected the topic of Home Rule. Chamberlain continued to form alliances with the Conservatives. Chamberlain became concerned about the threat of socialism during this period, although the Independent Labour Party had only one MP, Keir Hardie. He sought to divert collectivist energy toward Unionism and continued to propose radical reforms to the Conservatives. In his 1893 "Memorandum of a Programme for Social Reform", Chamberlain made a number of suggestions to Salisbury, including old age pensions, the provision of home loans to the working class, an amendment to the Artisans' and Labourers' Dwellings Improvement Act 1875 to encourage street improvements, compensation for industrial accidents, reduced train fares for workers, tighter border controls, and shorter working hours. Salisbury was guardedly sympathetic. Chamberlain also wrote an unpublished 1895 play, The Game of Politics, characterising socialists as the instigators of class conflict. On 21 June 1895, the Liberal government was defeated on a motion that criticised the Henry Campbell Bannerman, Secretary of State for War, for shortages of cordite, and Salisbury was invited to form a government.

Колониалдық хатшы

Бірқатар саясаттарға келісімге келген соң, консерваторлар мен либералды унионисттер 1895 жылғы 24 маусымда үкімет құрды, либералды унионисттерге төрт министрлік лауазым берілді. Солсбери мен Балфур Чемберленге Сыртқы істер министрі немесе Парламент палатасының басшысы лауазымдарынан басқа, кабинеттегі кез келген лауазымды ұсынды, оларды өздеріне тиісінше сақтап қалды. Олардың таңғалысы, Чемберлен Колониялық кеңсе сұрады, Қаржы министрлігінен және Ішкі істер министрі лауазымынан бас тартып, консерваторлардың шығындар жоспарларымен шектелуге және оларға кедергі келтіруге ниетті емес еді. Чемберленнің кабинетке бағынышты рөлде кіруі – оның саяси стратегиясын қайта қарауының нәтижесі болды, себебі ол Лимингтон Спадағы мандатты жоғалтқаннан кейін әлеуметтік реформалар бағдарламасын екінші орынға ықпалдады. Чемберлен 1895 жылғы 1 шілдеде Колониялық кеңсеге ресми түрде кірісті, алдағы жалпы сайлауда унионисттердің жеңісіне көз жеткізілді. Ол бұл лауазымда сегіз жыл бойы қызмет етті. Күтпеген нәрсе, Чемберлен Колониялық кеңсе арқылы британ саясатының маңызды тұлғаларының біріне айналып, әлемдік деңгейдегі мемлекет қайраткеріне айналды. Ол Ұлыбритания мен отарлаушы колониялар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға, Африка, Америка және Азиядағы империяны кеңейтуге, артықшылықты тарифтер арқылы империялық сауданы қайта құруға ұмтылды. Оның ұсыныстары патша тәжінің астында үлкен тәуелсіздікке ұмтылған отарлаушы колониялардың қарсылығына тап болды. Империялық біртүтастық саясатынан өзге, Чемберлен әрбір колонияда даму жобаларын белсенді түрде іске қосты. Чемберлен сеніммен айтты: "Мен британдық ұлтты әлем таныған ең ұлы басқарушы ұлт деп санаймын. Әлемнің үлкен аумақтарын иелену жеткіліксіз, оларды тиімді пайдалану қажет. Жер иесінің міндеті – өзінің иелігін дамыту". Осыған сәйкес, ол дамытылмаған иеліктерге, әсіресе Африка мен Батыс Үндістанға инвестиция салуды жақтады, бұл оған баспасөз арасында «Жозеф Африкан» деген лақап атын әкелді. Ол сондай-ақ Ұлыбританияның бағынышты халқына зиян келтіретін, бұрыннан белгісіз тропикалық аурулармен күресу қажеттігін мойындады. Чемберленнің қолдауымен Патрик Мэнсон 1899 жылы Лондондық тропикалық медицина мектебін құрды, ол тропикалық медицинаға арналған әлемдегі екінші медициналық мекеме болды.

Having agreed to a set of policies, the Conservatives and Liberal Unionists formed a government on 24 June 1895, with Liberal Unionists granted four Cabinet positions. Salisbury and Balfour offered Chamberlain any Cabinet position except Foreign Secretary or Leader of the House of Commons which they reserved for themselves respectively. To their surprise, Chamberlain asked for the Colonial Office, declining the Exchequer, for unwillingness to be constrained by Conservative spending plans, and Home Secretary. Chamberlain's choice to enter the cabinet in a subordinate role was the result of an adjustment in his political strategy following a lost dispute over a seat at Leamington Spa putting his program of social reform on the back burner. Chamberlain took formal charge of the Colonial Office on 1 July 1895, with a Unionist victory assured in the upcoming general election. He would remain in the position for eight years. To further surprise, Chamberlain used the Colonial Office to become one of the dominant figures in British politics and a statesman of global consequence. He sought to foster closer relations between Great Britain and the settler colonies, expand the Empire in Africa, the Americas, and Asia, and reorder imperial trade through preferential tariffs. His proposals faced opposition from the settler colonies themselves, which sought greater autonomy under the Crown. In addition to a policy of imperial unity, Chamberlain aggressively pursued development projects in each colony. Chamberlain stated confidently, "I believe that the British race is the greatest of the governing races that the world has ever seen It is not enough to occupy great spaces of the world's surface unless you can make the best of them. It is the duty of a landlord to develop his estate." Accordingly, he advocated investment in underdeveloped possessions, especially Africa and the West Indies, which earned him the nickname "Joseph Africanus" among the press. He also recognised the need to handle the unfamiliar tropical diseases that ravaged Britain's subject peoples. With Chamberlain's support, Patrick Manson founded the London School of Tropical Medicine, the world's second medical facility dedicated to tropical medicine, in 1899.

Батыс Африка

Чемберленнің даму және отарлық экспансиялық саясатының бір бөлігі Батыс Африкаға шоғырланды, себебі аймақтың экономикалық әлеуеті жоғары еді және француздықтармен осы аймақта отарлық бәсекелестік күшті болды. Солсбери Батыс Африкадағы талаптарды Каирден Кейпке дейінгі стратегияның құрбанына салуға дайын болғанымен, Чемберлен екі бағытта да кеңеюге ұмтылды. 1895 жылы Чемберлен Ашанти конфедерациясын жаулап алуға және оны Алтын жағалауға қосуға рұқсат берді. Лагос, Сьерра-Леоне және Алтын жағалау колонияларының төтенше жағдайларға арналған қаражатын пайдалана отырып, ол жаңадан басып алынған аймаққа теміржол салуды бұйырды. Колониялық басқарманың агрессивті стратегиясы оны Корольдік Нигер компаниясымен қақтығысқа әкелді. Сер Джордж Голди басқаратын компания Нигер өзенінің кең аумақтарына құқықтарға ие болды, бірақ әлі басқару жауапкершілігін қабыланбаған еді. Аймақ шабуылға ашық болғандықтан, француздықтар аймаққа шағын гарнизондар жіберді. 1897 жылы Чемберлен француздықтардың Дагомейден Голдинің талабындағы Буссаға дейін кеңейгенін білгенде алаңдады. Француздық экспансия Лагосты оқшаулау қаупін тудырды; сондықтан Чемберлен "соғысқа түсуге дайын болса да" Ұлыбритания "Алтын жағалау, Лагос және Нигер аумақтары үшін жеткілікті артқы жерді сақтауы керек" деп мәлімдеді. Чемберленнің ықпалымен Солсбери Париждегі британдық елшісі, сер Эдмунд Монсонға белсенді дипломатиялық позиция алуға рұқсат берді. Француздардың кейінгі уступкалары Чемберленді ынталандырды, ол Фредерик Лугард басқаратын әскери күшті аймақты басып алуға дайындады. Қауіпті "шахмат тақтасы" стратегиясы бойынша Лугардтың әскерлері француздық гарнизондарды британдық аумақта теңгерлеу үшін француздық талаптарды басып алды. Кейде француз және британдық әскерлері бірнеше метр қашықтықта орналасқан, соғысқа қауіп төндірді. Дегенмен, Чемберлен француздық офицерлерге қақтығыстан аулақ болуға бұйрық берілгенін дұрыс болжады. 1898 жылдың наурыз айында француздықтар келісім ұсынды: Бусса Бона қаласына алмастырылды, бұл Нигер және Сокотоның ішкі аумақтарына британдық бақылауды жүзеге асырды; бұл аймақ кейін Нигерия ретінде біріктірілді. 1898 жылы Сьерра-Леонедегі менде және темне тайпалары ішкі колониялық экспансияға қарсы "Салық соғысын" бастады. Чемберлен сер Дэвид Патрик Чалмерсті зорлық-зомбылықты тергеу үшін арнайы комиссар етіп тағайындады. Чалмерс салықты кінәлады, бірақ Чемберлен келіспей, африкалық құл саудагерлерін кінәлады. Чемберлен бұл көтерілісті Батыс Африкадағы өзінің агрессивті "жасампаз империализмін" ілгерілету үшін пайдаланды.

Some of Chamberlain's development and colonial expansion efforts were centered on West Africa, in light of the region's economic potential and ongoing colonial gamesmanship with the French which centered there. Though Salisbury was willing to sacrifice West African claims in favour of a Cape to Cairo strategy, Chamberlain sought expansion on both fronts. In 1895, Chamberlain sanctioned the conquest of the Ashanti Confederacy and its annexation to the Gold Coast. Using the emergency funds of the colonies of Lagos, Sierra Leone and the Gold Coast, he ordered the construction of a railway for the newly conquered area. The Colonial Office's aggressive strategy brought it into conflict with the Royal Niger Company. The Company, chaired by Sir George Goldie, possessed title rights to large stretches of the Niger River but had yet to assume governing responsibilities. With the area open to incursion, the French sent small garrisons to the region. In 1897, Chamberlain was dismayed to learn that the French had expanded from Dahomey to Bussa, a town claimed by Goldie. Further French expansion threatened to isolate Lagos; Chamberlain therefore argued that "even at the cost of war" Britain should "keep an adequate Hinterland for the Gold Coast, Lagos & the Niger Territories." Influenced by Chamberlain, Salisbury sanctioned British Ambassador in Paris Sir Edmund Monson to take an assertive diplomatic stance. Subsequent concessions by the French encouraged Chamberlain, who arranged for a military force commanded by Frederick Lugard to occupy the region. In a risky 'chequerboard' strategy, Lugard's forces occupied French claims to counterbalance the French garrisons in British territory. At times, French and British troops were stationed merely a few yards from each other, threatening war. Nevertheless, Chamberlain correctly assumed French officers were ordered to avoid conflict. In March 1898, the French proposed a settlement: Bussa was returned to Britain in exchange for the town of Bona, imposing British control over the Niger and the inland territories of Sokoto; the region was later consolidated as Nigeria. In 1898, the Mende and Temne tribes of Sierra Leone launched the Hut Tax War against inland colonial expansion. Chamberlain appointed Sir David Patrick Chalmers as a special commissioner to investigate the violence. Chalmers blamed the tax, but Chamberlain disagreed and blamed African slave traders. Chamberlain used the revolt to promote his aggressive "constructive imperialism" in West Africa.

Джеймсон рейдінде қатысуы: 189596

1895 жылғы қарашада Кейп колониясының премьер-министрі Сесил Родс Оңтүстік Африка Республикасымен шекаралас аймақта Британдық Оңтүстік Африка компаниясының (оның басқарушы директоры да болған) жеке армиясын жинады. Родс Чемберленнің бүкіл Оңтүстік Африкаға британдық үстемдікті кеңейту ниетімен келісті және британдық Uitlanders-ді африкалық республикаға қарсы көтеріліс жасап, оның үкіметін құлатуға үміттенеді. Армияны Леандер Старр Джеймсонның басқаруына берді. Бокс күні Чемберлен Солсбериге көтеріліс күтілетінін хабарлады, бірақ оның нақты күнін әлі білмейтінін айтты. Шындығында, Чемберлен өзінің көмекші хатшысынан Родсты "жылдамдатуға" шақыруын өтінген (Венесуэланың нашарлап бара жатқан жағдайын ескере отырып). 31 желтоқсанда Джеймсонның жорылысы басталғанын білгеннен кейін (басталғанынан екі күн өткен соң) Чемберлен: "Егер бұл сәтті аяқталса, менің өмірім қиынға түседі. Мен оны тоқтату үшін Лондонға барам" деді. Ол губернатор Геркулес Робинсонға жорылды тоқтатуды бұйырды және Родстың жорылға қатысы Компанияның жарғысына қауіп төндіретінін ескертті. Жорыл ақырында сәтсіз аяқталды, Джеймсон сияқты жорылға қатысушылар Лондонда тұтқындалып, сотталды. Сотта Родстың адвокаты Родс пен оның лондондық агенттері арасындағы телеграммалар, соның ішінде Чемберленнің "жылдамдату" туралы талабы, Колониалдық кеңсе Оңтүстік Африкадағы жорылға қатысушылардың әрекеттеріне ықпал еткенін көрсеткенін мәлімдеді. Адвокат сондай-ақ Чемберленнің жорылды жеңілдету үшін Компанияға жерді бергенін айтты. 1896 жылғы маусымда Чемберлен Солсбериге бір немесе бірнеше телеграмманы көрсетіп, отставкаға кетуді ұсынды. Солсбери бас тартты, мүмкін үкіметтегі ең танымал тұлғадан айырылғысы келмеді және телеграммалар жарияланған жағдайда Компанияның жарғысын қайтарып алу туралы қауіптендіру арқылы Чемберленді белсенді қолдады. Сондықтан Родс оларды жарияламады. Дәлелдер жеткіліксіз болғандықтан, арнайы комиссия Чемберленді жауапкершіліктен босатты. 2004 жылы "Тарихшы" журналындағы шолуында Алан Кузинс былай деп көрсетті: "Көптеген маңызды тақырыптар мен мәселелер пайда болды, ең қызықтысы Боуэрдің жорылдан кейін өзін күнәлі деп санағаны туралы есептері: "Егер күнәлі керек болса, мен елге осы қызметте қызмет етуге дайын едім". Кузинс сондай-ақ былай деп жазады: Неміс тарапынан алғанда, тіпті шектеулі одақ құру мүмкіндігі де аз болды. Рейхстаг адмирал Альфред фон Тирпицтің Ұлыбританияны Германияға қауіп ретінде сипаттаған Бірінші Әскери-теңіз заң жобасын талқылады. Сыртқы істер министрі Бернхард фон Бюло Ресеймен одақтасуға мүдделі болды, өйткені Ұлыбританиядағы демократия кез келген одақты тұрақсыз етеді, себебі жаңа Парламент пен жаңа Кабинет алдыңғы үкіметтің дипломатиялық міндеттемелерін тез өзгерте алады. Атап айтқанда, отарлаушы колониялардан келген атты әскерлер армияның атты жаяу әскерінің жетіспеушілігін толықтыруға көмектесті. Чемберлен сонымен қатар Австралия Ұлттық Конституциялық заңын Палата арқылы өткізіп, жаңадан құрылған федерация империялық саудаға оң көзқарас білдіретініне үміттенді. Үкіметтің соғыстың басты қорғаушысы ретінде Чемберлен көптеген белгілі соғысқа қарсы тұлғалар, соның ішінде оның бұрынғы жанкүйері Дэвид Ллойд Джордж тарапынан айыпталды. Үкімет соғысты басқаруға қатысты Палатада сенімсіздік дауысы кезінде Чемберлен қорғаныс шараларын жүргізді. 5 ақпанда Чемберлен Палатада бір сағаттан астам сөйледі. Ол соғысты қорғады, Оңтүстік Африка федерациясының артықшылықтарын жариялады және Империяны насихаттады. Кейін сенімсіздік дауысы 213 дауыспен жеңіліске ұшырады. 1900 жылғы қаңтардан кейін Лорд Робертстің Оңтүстік Африкадағы британдық күштерге басшылық етуге тағайындалуымен британдықтардың жағдайы өзгерді. Блумфонтейн 13 наурызда, Йоханнесбург 31 мамырда және Претория 5 маусымда басып алынды. Робертс 3 қыркүйекте Трансваальді ресми түрде аннексиялағаннан кейін Солсбери үкіметі, көрінетін жеңіске батылданған, Парламентті таратуды және қазан айында сайлау өткізуді сұрады.

In November 1895, Prime Minister of the Cape Colony Cecil Rhodes assembled the private army of the British South Africa Company (of which he was also managing director) on land along the border with the South African Republic. Rhodes, who shared Chamberlain's desire to extend British dominion to all of South Africa, hoped to encourage the primarily British Uitlanders to revolt against the Afrikaner republic and overthrow its government. He placed the army under the command of Leander Starr Jameson. On Boxing Day, Chamberlain informed Salisbury that a rebellion was expected, though he said he remained uncertain of its date. In fact, Chamberlain had requested his Assistant Under Secretary to encourage Rhodes to "hurry up" (given the deteriorating Venezuelan situation). Upon learning of the Jameson Raid's initiation on 31 December (two days after it began), Chamberlain remarked, "If this succeeds, it will ruin me. I'm going up to London to crush it". He ordered Governor Hercules Robinson to repudiate the raid and warned Rhodes that his implication in the raid would endanger the Company's charter. The raid ultimately failed, and the raiders, including Jameson, were arrested and tried in London. During the trial, Rhodes' solicitor claimed that cablegrams between Rhodes and his agents in London, including Chamberlain's urge to "hurry up," demonstrated that the Colonial Office "influenced the actions of those in South Africa" who had participated in the raid. The solicitor further alleged that Chamberlain had transferred the land to the Company to facilitate the raid. In June 1896, Chamberlain showed Salisbury one or more of the cablegrams and offered his resignation. Salisbury refused, possibly reluctant to lose the government's most popular figure, and aggressively supported Chamberlain by endorsing his threat to withdraw the Company's charter if the cablegrams were revealed. Accordingly, Rhodes withheld them. As no evidence was produced, a select committee absolved Chamberlain of responsibility. In a 2004 review for The Historian, Alan Cousins commented, "A number of major themes and concerns emerge, perhaps the most poignant being Bower’s accounts of his being made a scapegoat in the aftermath of the raid: 'since a scapegoat was wanted, I was willing to serve my country in that capacity.'" Cousins further writes: From the German perspective, prospects for even a limited alliance were dim. The Reichstag was debating Admiral Alfred von Tirpitz's First Navy Bill, which characterised Britain as a threat to Germany. Foreign Minister Bernhard von Bülow preferred an alliance with Russia, reasoning that democracy in Britain rendered any alliance unstable, given that a new Parliament and new Cabinet could quickly reverse the diplomatic commitments of its predecessors. In particular, the contributions of mounted men from the settler colonies helped fill the Army's mounted infantry shortfall. Chamberlain also managed the Commonwealth of Australia Constitution Act through the Commons, hoping that the newly established federation would adopt a positive wartime attitude towards imperial trade. As the government's foremost defender of the war, Chamberlain was denounced by many prominent anti war personalities, including his former admirer, David Lloyd George. When the government faced a vote of censure in the House of Commons concerning the management of the war, Chamberlain conducted the defence. On 5 February, Chamberlain spoke effectively in the Commons for over an hour. He defended the war, espoused the virtues of a South African federation and promoted the Empire. The censure was subsequently defeated by 213 votes. British fortunes changed after January 1900 with the appointment of Lord Roberts to command British forces in South Africa. Bloemfontein was occupied on 13 March, Johannesburg on 31 May and Pretoria on 5 June. When Roberts formally annexed the Transvaal on 3 September, the Salisbury ministry, emboldened by an apparent victory, asked for the dissolution of Parliament, with an election set for October.

Жұмысшылардың еңбекақысын өтеу туралы заң және зейнетақы ұсынысы

Шетел саясатына ден қоюына қарамастан, Чемберлен әлеуметтік реформаларға ұзақ жылдан бері арнаған қызығушылығынан айныған жоқ. Оның 1897 жылғы Жұмысшылардың еңбегіне өтемақы төлеу туралы заңы, неміс үлгісіне негізделген, одақтас үкіметтің маңызды ішкі жетістігі болды. Бұл қазынаға ешқандай қаржылық жүк салған жоқ, себебі өтемақы жұмыс берушілер міндетті түрде жасаған сақтандыру арқылы төленді. Бұл жүйе 1897 жылдан 1946 жылға дейін қолданылды. Чемберлен қарттарға зейнетақы беру бағдарламасын жасауға да тырысты, бірақ консерваторлардың қолдауын ала алмады. Қарсылық достық қоғамдар тарапынан да туды, олар өз мүшелерінің зейнетақы төлемдері есебінен қаржыландырылды.

1900 жылғы хаки сайлауы

1900 жылғы сайлауда Солсбери әйеліне күйініп, өзі ауырып, еш сөз сөйлемеді, ал Балфур көпшілік алдында сирек көрінді. Олардың орнына Чемберлен Юнионисттердің сайлау науқанына басымдық берді, тіпті кейбіреулер оны «Джоның сайлауы» деп атады. Ол Бур соғысын науқанның басты мәселесі етіп көрсетті, либералдар жеңіске жетсе, Оңтүстік Африкада жеңіліс болатынын айтты және британдық әскерлердің жаңа формасының түсіне байланысты сайлауға «хаки сайлауы» деген ат берілді. Юнионисттер либерал оппоненттерін тікелей жаумен байланыстырып, «Үкіметке жоғалған әр орын – бурларға сатылған орын» деген сөзді қолданды; кейбір плакаттарда либерал депутаттар Крюгерді мақтап, оған Ұлыбритания туын түсіруге көмектесіп жатқандай бейнеленді. Чемберлен өзі де осындай тактиканы пайдаланды, сөйлеген сөзінде: «Біз соғыстың соңына жақындадық. Қазір тек партизандық әрекеттер болып жатыр, оған осы адамдар қолдау көрсетуде. Бұрын оларды сатқын демекші болдым, бірақ оның орнына адасқан адамдар деймін». Кейбір либералдар, әсіресе Ллойд Джордж, Чемберленнің ұлы мен бауырын соғысқа байланысты пайда табумен айыптады. Көптеген либералдар Ллойд Джорджтың мәлімдемесімен келіспесе де, Чемберлен оларды жауап беруге лайықсыз деп санады, бірақ бұл айыптаулар оны көпшілік алдында мойндағаннан гөрі көбірек мазалады. Осы кезде Чемберлен өзіне қатысты культ құрып, өзін үшінші жақта «Колония хатшысы» деп атауды бастады. Империализмді пайдаланып, либералдарды соғыс мәселесінде бөліп, Юнионисттер Парламентте 219 орындық үлкен көпшілікке ие болды. Мандат Чемберлен күткендей кең болмаса да, ол үкіметтің және оның өзінің беделін нығайтып, Империя бойынша өз көзқарасын іске асыруға мүмкіндік берді. Жиырма алты жасар Уинстон Черчилль, «The Morning Post» газетіне соғыс уақытындағы хаттарымен және соғыс тұтқыны лагерінен қашуымен әйгілі болды, Олдхемде консерватор кандидат ретінде сәтті сайланды. Чемберлен оның үміткерлігін қолдады, ал Черчилль кейіннен осы оқиғаны еске алды:

In the 1900 election Salisbury, in mourning for his wife and ill himself, made no speeches and Balfour made few public appearances. In their stead Chamberlain dominated the Unionist campaign to the point that some referred to it as "Joe's election”. He ensured that the Boer War featured as the campaign's single issue, arguing that a Liberal victory would result in defeat in South Africa and lending the election its ‘khaki election’ sobriquet, after the colour of the new uniforms worn by British troops. The Unionists controversially tied their Liberal opponents direct to the enemy using the phrase "Every seat lost to the government is a seat sold to the Boers"; some posters portrayed Liberal MPs praising Kruger and helping him to haul down the Union Jack. Chamberlain himself made personal use of such tactics, declaring in a speech, "We have come practically to the end of the war There is nothing going on now but a guerrilla business, which is encouraged by these men—I was going to say those traitors, but I will say instead these misguided individuals." Some Liberals resorted to retaliatory tactics, with Lloyd George in particular accusing Chamberlain's son and brother of war profiteering. Though many Liberals rejected Lloyd George's claims and Chamberlain dismissed them as unworthy of reply, the charges troubled him more than he was prepared to make evident in public. Chamberlain had by now developed a cult of personality and began to refer to himself in the third person as "the Colonial Secretary". Leveraging the cause of imperialism to devastating effect and splitting the Liberals over the war, the Unionists won a huge 219 seat majority in the House of Commons. Though the mandate was not as comprehensive as Chamberlain had hoped, it strengthened the government and his own standing within it, allowing him to pursue his vision for the Empire. A twenty six year old Winston Churchill, already famous for his wartime correspondence for The Morning Post and escape from a prisoner of war camp, successfully stood as a Conservative candidate in Oldham. Chamberlain spoke on his behalf, and Churchill later recalled the experience:

Мен құрметті қонағымды жақыннан бақыладым. Ол көпшіліктің шуын ұнататын, және әкем сияқты әрқашан «Мен ешқашан ағылшын демократиясынан қорқып көрген емеспін» дейтін. Оның беті қызарып, көзі менің көзіме тигенде таза қуанышпен жарқылдады. Черчилль бұл кезең туралы кейін былай деп жазды: «Мистер Чемберлен британдық саясаттағы ең жанды, жарқын, бүлікшіл және құмарлы тұлға болды. «Джо» – көпшілік білетін адам еді. Ол ауа райын анықтаған адам болды».

Ағылшын-неміс одақтастығының үшінші сәтсіз әрекеті: 1900 02

Ауру Салисбери 1900 жылғы сайлау қорытындысы бойынша Сыртқы істер министрі лауазымынан Бальфур мен королева Викторияның қысымымен кетті. Бұл лауазымды салыстырмалы түрде тәжірибесіз Лорд Лансдаун басты, бірақ Чемберлен британдық сыртқы саясатта бастама көтерді. Оның бірінші мақсаты Германиямен келісімге келу болды. 1901 жылдың 16 қаңтарында Чемберлен мен Спенсер Кавендиш, Девонширдің 8-ші герцогы, барон Герман фон Экардштейнге Ұлыбритания Үштік одаққа қосылуды жоспарлап отырғанын жеткізді. Берлинде бұл жаңалықты ризашылықпен қарсы алды, бірақ фон Бюлов сақтықты сақтады. Кайзер жағымды жауап беруге шақырды, бірақ фон Бюлов келіссөздерді Ұлыбритания Оңтүстік Африкадағы соғыс салдарынан әлсірегенше кейінге шегергісі келді. 18 наурызда Экардштейн Чемберленнен келіссөздерді жаңартуды сұрады, бірақ Чемберлен фон Бюловтың 1899 жылғы сыннан кейін міндеттеме беруге дайын болмады. Оның орнына Экардштейн Сыртқы істер министрі Лансдаунмен тікелей келіссөздер жүргізді, ал Чемберлен шеттетілді. Парламент пен Рейхстаг бекітуі тиіс бес жылдық ағылшын-герман қорғаныс одағы ұсынылды. Лансдаун тартынғанда, фон Хацфельдт Ұлыбританияны Австро-Мажарстанды қорғауға міндеттенетін Үштік одаққа қосылуға шақырды. Салисбери кіші серіктес ретінде қатысудан түпкілікті бас тартты. 1901 жылдың 25 қазанында Чемберлен Оңтүстік Африкадағы британдық армия тактикасын қорғай отырып, Франко-пруссия соғысындағы әскерлердің мінез-құлқымен салыстырып, жағымды баға берді, бұл мәлімдеме Германияға бағытталған еді. Неміс баспасөзінің наразылығына және фон Бюловтың кешірім сұрауына қарамастан, Чемберлен өкінген жоқ. Бұл ашық дау Чемберленнің ағылшын-герман одағына деген үмітін толығымен жойды, бірақ Чемберленнің Ұлыбританиядағы танымалдығы артып, "Таймс" газеті: "Мистер Чемберлен қазір Англиядағы ең танымал және сенімді адам" деп жазды. "Керемет оқшаулануды" аяқтауға тырысқан Чемберлен француз елшісі Поль Камбонмен келіссөздерді жандандыруға тырысты (1901 жылдың наурыз айында отарлық дауларды реттеу үшін басталған), бірақ Лансдаун да, Камбон да Чемберлен қалағандай жылдам әрекет етпеді. 1902 жылдың ақпан айында король Эдуард VII Марлборо Хаусында өткізген банкетте Чемберлен мен Камбон келіссөздерді қайта бастады, ал Экардштейн олардың әңгімесін тыңдап, "Марокко" және "Мысыр" сөздерін ғана түсіне алды. Чемберлен 1904 жылы қол қойылған Англо-француз Entente Cordiale-інің жасалуына үлкен үлес қосты.

The ailing Salisbury resigned as Foreign Secretary at the conclusion of the 1900 election, under pressure from Balfour and Queen Victoria. He was succeeded in that role by the relatively inexperienced Lord Lansdowne, but Chamberlain seized the initiative in British foreign affairs. His first goal was, yet again, to formulate an agreement with Germany. On 16 January 1901, Chamberlain and Spencer Cavendish, 8th Duke of Devonshire made it known to Baron Hermann von Eckardstein that Britain still planned to join the Triple Alliance. The news was received with some satisfaction in Berlin, although von Bülow continued to exercise caution. The Kaiser urged a positive response, but von Bülow wished to delay negotiations until Britain was made vulnerable by the ongoing war in South Africa. On 18 March, Eckardstein asked Chamberlain to resume negotiations, but he was unwilling to commit himself following von Bülow's 1899 rebuke. Instead, Eckardstein negotiated directly with the Foreign Secretary, Landsdowne, and Chamberlain was sidelined. A five year Anglo German defensive alliance was presented, to be ratified by Parliament and the Reichstag. When Lansdowne prevaricated, von Hatzfeldt presented a demanding invitation for Britain to join the Triple Alliance, committed to the defence of Austria Hungary. Salisbury decided decisively against entering as a junior partner. On 25 October 1901, as part of a defense of British Army tactics in South Africa, Chamberlain made a favorable comparison to the conduct of troops in the Franco Prussian War, a statement directed at Germany. Despite outrage in the German press and von Bülow's demand for an apology, Chamberlain was unrepentant. This public dispute finally ended Chamberlain's hopes of an Anglo German alliance, but Chamberlain's popularity in Britain soared, with The Times commenting, "Mr. Chamberlain is at this moment the most popular and trusted man in England." Still seeking an end to "splendid isolation," Chamberlain sought to escalate negotiations with French Ambassador Paul Cambon (begun in March 1901 to settle colonial differences), though neither Lansdowne nor Cambon moved as quickly as Chamberlain would have liked. In February 1902, at a banquet at Marlborough House held by King Edward VII, Chamberlain and Cambon resumed their negotiations, with Eckardstein reputedly listening to their conversation and only successfully managing to comprehend the words "Morocco" and "Egypt". Chamberlain had contributed to making possible the Anglo French Entente Cordiale that would occur in 1904.

Бура соғысының аяқталуы: 190002

Чемберленнің және жалпы сайлау науқанындағы халықтың сеніміне қарамастан, боерлер бағындырылмаған еді, ал Чемберленнің айтқан "геррильялық соғысы" 1902 жылдың мамыр айына дейін жалғасты. Соғыс ұзаққа созылғандықтан Чемберлен, одан тиімді әскери саясат талап ететін консерваторлар мен соғыстың жүргізілуін айыптайтын көптеген либералдардың арасында қалды.

Концлагерьдер туралы аңыз

Қоғам алдында Чемберлен Робертстің әскери шешімдері мен басқаруына көбірек құрмет көрсетуді қалап, азаматтық және әскери биліктің бөлек болуын талап етті. Бірақ, концентрациялық лагерьлердің және олардағы жағдайдың нашарлығы жарияланғаннан кейін Чемберленге және азаматтық үкіметке араласу үшін қоғамдық қысым күшейді. Чемберлен бастапқыда босқындар отбасыларын орналастыруға арналған лагерьлерді құрудың дұрыс екендігіне күмән келтіргенімен, әскерилерге деген құрметтен оларды қабылдады. 1901 жылдың күзінде дау күшейгенде Чемберлен азаматтық басқаруды нығайтты, бірақ әскерді жария түрде сынаудан бас тартты. Ол Милнерге лагерьлерді мүмкіндігінше тұруға жайлы етудің маңыздылығын түсіндіріп, генерал-губернатордың медициналық жарақтарының жеткілікті екенін сұрады. Чемберлен сондай-ақ, қажет болған жағдайда әскердің қарсылығына қарамастан, денсаулығы нашар лагерьлерді эвакуациялау қажеттігін айтты. 1902 жылға қарай лагерьлердегі өлім-жітім көрсеткіші екі есеге төмендеп, Оңтүстік Африканың ауылдық аймандарындағы қалыпты өлім-жітім көрсеткішінен асты.

Бейбітшілік

Қаржы министрі Майкл Хикс Бич соғыстың құнының артуына байланысты алаңдағанмен, Чемберлен Солсберидің қолдауымен толық капитуляцияны талап етіп тұрды. Оңтүстік Африкадағы британдық күштерге қолбасшылық еткен лорд Китченер бейбіт келісімге келуге ынта білдірсе де, Милнер бурлар шарттарды сұрағанға дейін күтуге дайын болды. 1902 жылдың сәуір айында бур өкілдері Чемберленнің шарттарын – Оңтүстік Африка Республикасы мен Оранж еркін мемлекетінің таратылуын, Кейп африканерлерінің көтерілісшілеріне кешірім беруді және республикалардың соғыс қарыздарын төлеуді қабылдады. Чемберлен Милнердің наразылығына қарамастан, соғыстың жалғасуының құны шығындарды ақтайтынын айтып, келісімге келді. Веренигинг шарты 1902 жылдың 31 мамырында бур соғысын аяқтады. Соғыстың аяқталуы және бур территориясын аннексиялау Чемберленге британ империялық жүйесін қайта құруға мүмкіндік берді, бірақ бұл жоғары құнмен болды: британдықтар шамамен 450 000 әскерді майданға жіберді және шамамен 200 миллион фунт стерлинг жұмсады.

Солсберидің отставкасы және Балфур үкіметі: 1902

Соғыстың аяқталуы Солсбериге, ақыры зейнеткерлікке шығуға мүмкіндік берді. Премьер-министр өзінің немере інісі Балфурдың орнын басуын қаласа да, Чемберленнің жақтастары колония хатшысының үкіметтегі ең танымал тұлға ретінде премьер-министрлікке заңды құқығы бар деп есептеді. Лео Макссе «Ұлттық шолу» журналында Чемберленнің премьер-министр болуын ынталы түрде қолдады; ал Чемберленнің өзі Балфурдың жеке хатшысына «Менің өз жұмысым бар және Балфурдың басшылығымен қызмет етуге толықтай дайынмын» деп сендірді. 1902 жылдың 7 шілдесінде Чемберлен жол апатында бас жарақатын алды. Оған үш тігіс салынды, дәрігерлер жұмысты дереу тоқтатып, екі апта бойы төсекке жатуын кеңес берді. 11 шілдеде Солсбери Букингем сарайына министрлер кабинетіндегі әріптестеріне хабарламай, отставкасын берді. Сол күні король Балфурды жаңа үкімет құруға шақырды. Қабылдауға келіспес бұрын Балфур Чемберленмен кездесті, ол колония хатшысы қызметін атқаруға разы екенін айтты. Чемберленнің ұйымдастырушылық қабілеттері мен зор беделіне қарамастан, көптеген консерваторлар оның радикализміне күмәнмен қарады, ал Чемберлен консервативтік көпшілікті басқаратын либералды-унионисттік азшылықтың құрамында болудың қиындықтарын жақсы білді. Балфур мен Чемберлен Юнионисттік үкіметтің сақталуы олардың ынтымақтастығына байланысты екенін түсінді.

1902 жылғы білім беру туралы заң

Бальфурдың премьер-министрлік қызметін бастағандағы алғашқы қадамдарының бірі – Ұлттық тиімділікті арттыру мақсатындағы Білім беру туралы заңды ұсыну болды. Чемберлен бұл мәселені қолдағанмен, Бальфур заңы 1870 жылғы Бастауыш білім беру туралы заңға сәйкес құрылған 2568 мектеп кеңесін таратып жіберді (33 & 34 Vict. c. 75), бұл кеңестер нонконформистер мен радикалдардың арасында кең таралған еді. Олардың орнына бастауыш, орта және техникалық мектептердің мемлекеттік басқаруымен жүзеге асырылатын білім беру жүйесін басқаруға жергілікті білім беру органдары тағайындалды. Бұл заң жобасында сонымен қатар, салық төлеушілердің ақшасы Англия шіркеуіне қарасты ерікті мектептерге бөлінуі көзделген. 1870 жылғы заңға көрсетілген қарсылық Чемберленнің саясатқа алғаш қатысуына түрткі болды. Чемберлен бұл заң жобасы нонконформистерді, радикалдарды және көптеген Либералды Унионисттерді үкіметтен шеттетуі мүмкін екенін білгенімен, өзінің министрлік лауазымын қауіпке тікпей оған қарсы шыға алмады. Чемберленнің ерікті шіркеу мектептеріне қаржыландыруды жергілікті емес, орталық үкіметтен алу туралы ескертуіне және ұсынысына жауап ретінде Роберт Лори Морант Бур соғысы мемлекеттік қазынаны түгелдей сарқып жібергенін мәлімдеді. Чемберлен уақытша маңызды жеңілдікке қол жеткізді: жергілікті билік органдарына ерікті мектептерге көмек көрсету мәселесінде белгілі бір тәуелсіздік берілді. Дегенмен, тіпті бұл жеңілдік 1902 жылдың желтоқсан айында заң қабылданар алдында күшін жойды. Чемберлен тағдырға мойын бұрып: «Менің ойымша, келесі сайлауда Унионисттердің үміті жоқ, және біз Либералды Унионисттердің көпшілігін біржола жоғалтамыз», – деп жазды.

Сионизм және "Уганда ұсынысы": 190203

1902 жылғы 23 қазанда Чемберлен Теодор Герцльмен кездесіп, сионистік қозғалысқа деген ықыласын білдірді. Ол Герцльдің Синай түбегіндегі Ариш маңындағы қоныстану жоспарына мүкіндік берді, бірақ оның қолдауы Каир билігінің келісіміне байланысты болды. 1903 жылғы 24 сәуірде мұндай келісімге қол жеткізілмейтініне көз жеткізген Чемберлен Герцльге Британдық Шығыс Африкадағы жерді ұсынды. Бұл ұсыныс «Уганда жобасы» деп аталды, себебі Чемберлен Уганда теміржолымен бара жатқанда осы жерді көріпті, бірақ аталған аумақ Кенияда орналасқан. Бұл ұсынысты Сионистік ұйым да, Шығыс Африкадағы британдық қоныс жайлаушылар да қабылдамады. Алайда, бұл Ұлыбританияның сионистермен дипломатиялық қарым-қатынасқа түскені және британдық тәуелділік аясында еврейлердің дербестігіне лайықты аумақты табу қажеттігін мойындағаны үшін сионистер үшін маңызды табыс болды.

Оңтүстік Африка турнесі: 190203

1902 жылдың 26 желтоқсанынан 1903 жылдың 25 ақпанына дейін Чемберлен Англиядан Оңтүстік Африкаға сапар шегіп, ағылшын-африкалық келісімді және Британ империясына бірігуді қолдауға тырысты. Наталда Чемберленді ыстық қарсылықпен күтіп алды. Бұрынғы Трансваалда ол бейбіт келісім шарттарын өзгертуге сәтінсіз тырысқан буер көшбасшыларымен кездесті. Чемберленге бұрынғы Оранж еркін мемлекетінде (сол кезде Оранж өзені колониясы деп аталған) күтпегендей жылы қарсы алды, бірақ ол британ үкіметі келісімнің үш талабын бұзды деп айыптап, генерал Джеймс Барри Мунник Герцогпен екі сағат бойы пікір таласты. Сапары барысында Чемберлен буер территорияларына өздері басқару құқығы бермес бұрын, британ тажының басшылығымен бір кезеңдік үкіметтік басқару қажеттігіне көз жеткізді. Кейпта Чемберлен африкалық Бондтың, қазір Джеймсон басшылығындағы ағылшын тіліндегі прогрессивтік партияның көптеген мүшелеріне қарағанда оның сапарына көбірек құрмет көрсеткенін байқады, олар Чемберленді «Бирмингемнен келген қатыгез шайтан» деп атады. Чемберлен премьер-министр Джон Гордон Сприггті мүмкіндігінше тезірек сайлау өткізуге көндірді, бұл 1899 жылдан бері Кейп Парламентінің жауыртқыш сипатын ескере отырып, жақсы қадам болды. Сапар барысында Чемберлен әйелімен бірге 29 қалаға сапар шекті, 64 сөз сөйледі және 84 делегация қабылдады.

Тарифтік реформа, унионисттік бөліну және бүкіл елдегі крест жорығы: 190206

Чемберленнің империялық федерацияға ұмтылысының жалғасы ретінде, Германия империясы мен Америка Құрама Штаттарына қарай күшейе түскен жаһандық өзгерістерге қарсы, ол империялық экономиканы Отто фон Бисмарктің Zollverein-ы мен американдық қорғау жүйесінің үлгісінде біріктіріп, нығайтуға тырысты. Бұл ниет императорлық преференция саясаты арқылы көрініс берді, ол шетелдік тауарларға тарифтер қойып, империялық сауданы дамытуға және әлеуметтік жақсартуларды қаржыландыруға түсім табуды мақсат етті. Осы үшін Чемберлен 1846 жылы астық заңдары жойылғаннан бері британ экономикасында басымдық құрған еркін сауда келісімінен бас тартуға дайындалды.

Астық салығы және 1903 жылғы бюджет конкурсы

1902 жылғы сәуірде Чемберлен Хьюлигандармен, лорд Хью Сесил басқарған парламенттік шағын топпен бірге тамақтанды. Оның қатысушыларының бірі Уинстон Черчилль кейін былай деп еске алды: [Чемберлен] кетер алдында есіктің алдында тоқтап, бұрылып, ойланып тұрып былай деді: "Жас мырзалар, сіздер мені керемет қонақ еттіңіздер, ал мен сіздерге құнды сырды айтайын. Тарифтер! Олар болашақтың саясаты, жақын болашақтың саясаты. Оларды жақсылап зерттеп, меңгеріңіздер, менің қосылғаныма өкім көрмейсіздер". Сол айда канцлер Майкл Хикс Бич соғысқа қаржы жинау үшін жүгері импортына шағын салық қойды. Чемберленге маусым айында сауда кеңесінің президенті және премьер-министрдің кіші інісі Джеральд Балфурдың колониялармен өзара сауда келісімдерін ұсыну туралы баяндамасы қосымша күш берді. Шілдеде Лондондағы отаршылдық конференциясы Императорлық артықшылықты қолдайтын резолюцияны қабылдады. Чемберлен өзінің ұсыныстарына халықтың қолдауы артып жатыр деп сенді және 21 қазанда Оңтүстік Африкаға сапарға шығар алдында Министрлер кабинетінің қарауына императорлық артықшылық мәселесін қойды. Жаңа канцлер Чарльз Томсон Ричидің қарсылығына қарамастан, Министрлер кабинеті бұл ұсынысты көбінесе жақсы қабылдады. Қараша айында Министрлер кабинеті алдағы бюджетте жүгері салығын өзін-өзі басқаратын колониялардың пайдасына тоқтатуға келісті. Осылайша Чемберлен кабинеттің келісімін алғанын ойлап сапарға шықты. Чемберлен қысты Оңтүстік Африкада өткізген кезде Ричи кабинет шешімін өзгертуге тырысты. 1903 жылғы наурыз айында Ричи Балфурдан бюджетті Үкіметке ұсыну үшін кездесу ұйымдастыруды сұрады. Балфур бас тартты және Чемберленді Ричидің қарсылығы туралы ескертті. Чемберлен 14 наурызда Саутгемптонға келді, Ричимен жүгері салығын сақтау үшін күресуге дайын болды, бірақ ол кабинет мүшелерінің көпшілігі Ричимен келіскенін көріп таң қалды. Балфур бюджет алдында канцлерінен айырылып қалудан қорқып, Ричиге қарсы шықпауға шешім қабылдады. Чемберлен жеңілгенін мойындады. 23 сәуірде канцлер еркін саудаға бағытталған бюджетті қарсылықсыз ұсынды. Чемберлен мүмкіндікті күтіп, 15 мамырда Бингли-холлдағы сөйлеген сөзінде жауап берді, ал оған дейін шараның ұйымдастырушысына: "Сіздер парақшаларыңызды жақпай қоюға болады. Біз енді басқа нәрсе туралы сөйлесеміз" деді. Ол өзінің сөзінде жүгері салығының жойылуына наразылық білдірді және келесі жалпы сайлауда императорлық басымдыққа үміттенген императорлық басымдық Империяны сақтаудың жалғыз жолы екенін айтты. Оның спонтанды сөйлеген сөзі Балфурды таң қалдырды, ол императорлық басымдық күте алады деп бұрын мәлімдеген еді, сондай-ақ Министрлер кабинетін де таң қалдырды. 28 мамырда Чемберлен көптеген консерваторлардың қолдауымен Палатадағы сын-пікірін қайталады. Чемберленнің бүліктерін тоқтату үшін Балфур жазды императорлық басымдық пен еркін сауда мәселесін зерттеуге арнады. Ол екі саясатты да қолдамайтынын ашық айтты, бұл либералдардың сынына ұшырады. Сауда кеңесі статистика жинаған кезде маңызды пікірталас тоқтатылды, бірақ 13 тамыздағы Министрлер кабинетінің отырысында келісімге келе алмады, ал соңғы шешім 14 қыркүйекке дейін кейінге шегерілді, Балфур Чемберленнің позициясын жұмсартуына уақыт беруді үміттенеді. Еркін сауданы қатал қолдайтындардан айырылуға дайын Балфур бірқатар түбегейлі экономикалық реформаларды қамтитын меморандум дайындады.

In April 1902, Chamberlain dined with the Hughligans, a small parliamentary clique led by Lord Hugh Cecil. Winston Churchill, among its members in attendance, later recalled:

As [Chamberlain] rose to leave he paused at the door, and turning said with much deliberation, "You young gentlemen have entertained me royally, and in return I will give you a priceless secret. Tariffs! They are the politics of the future, and of the near future. Study them closely and make yourself masters of them, and you will not regret your hospitality to me." In the same month, Chancellor Michael Hicks Beach levied a small duty on corn imports to raise revenue for the War. Chamberlain was further encouraged in June by a report from Gerald Balfour, the president of the Board of Trade and the Prime Minister's younger brother, recommending reciprocal trade agreements with the colonies. In July, the Colonial Conference convened in London and passed a resolution endorsing Imperial Preference. Chamberlain was confident his proposals were gathering popularity, and he brought imperial preference before the Cabinet on 21 October before embarking on his South African tour. Despite vigorous opposition by the new chancellor, Charles Thomson Ritchie, the Cabinet was generally favourable towards the proposal. In November, the Cabinet agreed to remit the corn tax in favour of the self governing colonies in the upcoming budget. Chamberlain thus departed for his tour thinking that he had gained the agreement of the Cabinet. While Chamberlain spent the winter in South Africa, Ritchie worked to reverse the Cabinet's decision. In March 1903, Ritchie asked Balfour to schedule a meeting to propose the budget to the Cabinet. Balfour refused and warned Chamberlain of Ritchie's continued opposition. Chamberlain arrived in Southampton on 14 March prepared to struggle with Ritchie for the maintenance of the corn tax, but he was shocked to find the majority of the Cabinet in agreement with Ritchie. Balfour chose not to oppose Ritchie, for fear of losing his chancellor on the eve of the budget. Chamberlain accepted defeat. On 23 April, the Chancellor presented his free trade budget without opposition. Chamberlain bided his time and retaliated in a speech on 15 May at Bingley Hall, before which he remarked to the event's organiser, "You can burn your leaflets. We are going to talk about something else." In his speech, he lamented the demise of the corn tax and insisted that imperial preference, which he hoped would dominate the next general election, was the only means to maintain the Empire. His impromptu speech stunned Balfour, who had just publicly insisted imperial preference could wait, and the Cabinet. On 28 May, Chamberlain reiterated his challenge in the House of Commons amidst cheers from many Unionists. To defuse Chamberlain's rebellion, Balfour devoted the summer to the study of the question of imperial preference versus free trade. He publicly professed support for neither policy, earning him criticism from the Liberals. Serious debate was sidelined while the Board of Trade compiled statistics, but a Cabinet meeting on 13 August failed to agree, and a final decision was postponed until 14 September, which Balfour hoped would allow Chamberlain time to moderate his position. Content to lose die hard free trade supporters, Balfour prepared a memorandum containing a number of radical economic reforms.

Министрлік қызметінен кету және қоғамдық науқан

Жоспарланған кездесуге бес күн қалғанда, Чемберлен 9 қыркүйекте Балфурға өкілеттігінен бас тарту туралы хат жіберіп, Кабинеттен тыс императорлық преференцияны жария түрде қолдау үшін үгіт жүргізгісі келетінін түсіндірді. Кездесуге бір сағат қалғанда Чемберлен мен Балфур Кабинет жаңа саясатты қабылдамаса, Чемберленнің ресми түрде отставкаға кететініне келісті, ал Остин Чемберленнің Кабинет ішінде әкесінің атынан сөйлейтін канцлер болып тағайындалатыны айтылды. Егер Чемберленнің жария үгіті сәтті аяқталса, Балфур келесі жалпы сайлауда императорлық преференцияны қолдауға мүмкіндік алатын еді. Кабинет оның ұсыныстарын мақұлдамағаннан кейін Чемберлен отставкаға кетті. Балфур кездесуде Чемберленнің хаты туралы айтпады, керісінше, көптеген мүшелерге Чемберленнің бұл әрекетіне қатысты шыншыл болмағанын жеткізді. Одан кейін ол Ричи мен Берли лорды Бальфурдың отставкаға кетуіне мәжбүр етті. Келесі күні Лорд Джордж Гамильтон және Девоншир де отставкаға кетті. Девонширдің отставкасынан кейін Чемберлен Либералды Унионистерге билігін орнатып, Консервативті және Унионисттік қауымдастықтардың Ұлттық Одағы тарифтік реформаны көпшілік қолдағанын жариялады. Ливерпульде Чемберленді айқай-шумен қарсы алған атты полиция сүйемелдеді.

Ескерткіштер

Ол 1880 жылы Бермингемнің орталығындағы Чемберлен алаңында орналасқан үлкен Чемберлен ескерткішімен және 1903 жылы қаланың зергерлік ауданында орнатылған үлкен құйма темір Чемберлен сағатымен еске алынады (екеуі де оның өмірінде салынған). Оның Бірмингемдегі үйі – Хайбери Холл қазір азаматтық конференциялар мен неке тойларын өткізуге арналған орын болып табылады және кейде жұртшылыққа ашылады. Хайбери Холл Мослиде, Чемберленнің немересі Маргаретқа күйеуі Джон Неттлфольд тапсырыс берген Винтерборн үйі мен бағынан екі шақырым қашықтықта орналасқан. Винтерборн қазір Бирмингем университетіне тиесілі. Midland Metro оның құрметіне AnsaldoBreda T 69 трамвайына оның есімін берді. Бірмингемдегі Джозеф Чемберлен атындағы жебірмек сынып колледжі оның құрметіне аталған. Чемберлен мектебі, балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейінгі мемлекеттік мектеп, Канаданың Альберта провинциясындағы Grassy Lake қаласында оның құрметіне аталған: атауды 1910 жылы құрылысына жер сыйлаған британдық иммигрант және сәтті фермер Уильям Сальведж таңдады.

Бірмингем университеті

Бірмингем университеті Чемберленнің ең ұзаққа созылған мұрасы деп есептелуі мүмкін. Ол қала үшін жасаған жоспарын аяқтау мақсатымен университет құруды ұсынды, "әмбебап білім беретін ұлы мектеп" құруға ұмтылды, соның арқасында "түпкілікті зерттеулердің ең маңызды жұмысы ең қолайлы жағдайларда үздіксіз жүргізілуі керек" еді. Ол университеттің басқарушысы және алғашқы канцлері саналады. 1900 жылы университет патшалық жарғысын алуына және Эджбастон кампусының дамуына зор үлес қосты. 100 метрлік Джозеф Чемберлен ескерткіш сағат мұнарасы ("Ол Джо") оның құрметіне аталған және әлемдегі ең биік тұрған сағат мұнарасы болып табылады. Оның құжаттары Бирмингем университетінің Cadbury Research Library зерттеу кітапханасында сақтаулы.

Құрметтер

Базаршылар құрметті компаниясының құрметті мүшесі, 1 тамыз 1902 жыл.

Ғылыми мақалалар

Фрейзер, Дерек. "Джозеф Чемберлен және муниципальді идеал", History Today (сәуір 1987) 37#4 33–40 беттер.
Джеймс, Роберт Родс. "Радикал Джо" History Today (қыркүйек 1957) 7#9 618–626 беттер, ғалымның танымал мақаласы.