Кіріспе
саяси тіркес Саясаттағы ұғым. Үнсіз көпшілік – елде немесе топта өз пікірлерін жария етпейтін, белгісіз үлкен адамдар тобы. Бұл терминді АҚШ президенті Ричард Никсон 1969 жылғы 3 қарашада телеарнада сөйлеген сөзінде кеңінен таныстырды, онда ол былай деді: «Сондықтан бүгін кешке – сіздерге, менің американдық әріптестерімнің үнсіз көпшілігіне – мен қолдау сұраймын». Ол осы сөзді сол кездегі Вьетнам соғысына қарсы өткен үлкен демонстрацияларға қатыспаған, контрмәдениетке араласпаған және қоғамдық пікірталасқа қатыспаған американдықтарға қатысты айтты. Никсон, сондай-ақ көптеген басқалар, бұл орташа американдықтар тобының бұқаралық ақпарат құралдарында дауысы күшті азшылықтың ықпалында қалғанын көрді. Никсоннан жарты ғасыр бұрын, 1919 жылы Кальвин Кулиджтің 1920 жылғы президенттікке кандидаттығын қолдау науқанында қолданылған. Бұрын, 19 ғасырда бұл тіркес қайтыс болған барлық адамдарды білдіретін эвфемизм ретінде пайдаланылған, ал Никсоннан бұрын да, кейін де басқалар оны әлемнің түрлі елдеріндегі сайлаушылар тобын атау үшін қолданған.
Concept in politics
The silent majority is an unspecified large group of people in a country or group who do not express their opinions publicly. The term was popularized by U. S. President Richard Nixon in a televised address on November 3, 1969, in which he said, "And so tonight—to you, the great silent majority of my fellow Americans—I ask for your support." In this usage it referred to those Americans who did not join in the large demonstrations against the Vietnam War at the time, who did not join in the counterculture, and who did not participate in public discourse. Nixon, along with many others, saw this group of Middle Americans as being overshadowed in the media by the more vocal minority. Preceding Nixon by half a century, it was employed in 1919 by Calvin Coolidge's campaign for the 1920 presidential nomination. Before that, the phrase was used in the 19th century as a euphemism referring to all the people who have died, and others have used it before and after Nixon to refer to groups of voters in various nations of the world.
Өлгендер үшін эвфемизм
"Көпшілік" немесе "үнсіз көпшілік" термині римдік жазушы Петронийге дейін жетеді, ол қайтыс болған адамдарды сипаттау үшін "abiit ad plures" (ол көпшілікке кетті) деп жазған, себебі өлгендер тірілерден көп. (2023 жылы әрбір тірі адамға шамамен 14,6 өлген адам шаққанда.) Бұл тіркес 19 ғасырдың көп бөлігінде өлгендерді атау үшін қолданылып келді. "Жақсырақ дүниеге кетті", "бұрынғылармен қосылды", "үнсіз көпшілікке қосылды" сияқты фразалар "өлді" деген сөздің жұмсақ айтылуы болды. 1902 жылы Жоғарғы Сот судьясы Джон Маршалл Харлан сөйлеген сөзінде осы мағынаны қолданып, "біздің Азамат соғысымыздың екі жағындағы ұлы қолбасшылар көп бұрын үнсіз көпшілікке өтіп, олардың тамаша батылдығының естелігін қалдырды" деді. 1883 жылы өзін "Неміс" деп таныстырған автор Леон Гамбеттаға арналған естелік жазды, ол британдық "The Contemporary Review" тоқсандық журналында жарияланды. 1870-ші жылдардағы француз консерваторларын сипаттай келе, автор "олардың қатесі елге үндеуде емес, әлі анықталмаған монархия атынан үндеуде болды, ал бар болған республиканың орнына; себебі соңғы жағдайда олар барлық үнсіз көпшілікті өздерімен бірге алып кетер еді" деп пікір білдірді. 1919 жылы Мэдисон-авенюдегі жарнама шебері және республикалық партияның қолдаушысы Брюс Бартон осы терминді Кальвин Кулидждің 1920 жылғы республикалық президенттік үміткерлігін қолдау үшін пайдаланды. "Collier's" журналында Бартон Кулиджді қарапайым адам ретінде бейнеледі: "Кейде бұл үлкен үнсіз көпшіліктің өкілі жоқ сияқты көрінеді. Бірақ Кулидж осы топтың бірі: ол олар сияқты өмір сүреді, олар сияқты жұмыс істейді және оларды түсінеді". Англия королі Чарльз I туралы тарихшы Вероника Веджвуд 1955 жылғы "Корольдік бейбітшілік, 1637–1641" кітабында былай деп жазды: "Король өзінің табиғи оптимизміне сене келе, Шотландиядағы үнсіз көпшіліктің оның жағында екеніне сенді".
Ричард Никсон
1955 жылы Никсон Дуайт Д. Эйзенхауэрдің вице-президенті болып қызмет етіп жүрген кезде Джон Ф. Кеннеди мен оның ғылыми кеңесшілері Кеннедидің «Батылдық туралы сырлар» кітабында: «Олардың кейбіреулері дауыссыз көпшіліктің нақты пікірлерін, дауыс көтерген аз топтың айқай-шуына қарсы білдіруі мүмкін» деп жазды. 1956 жылдың қаңтарында Кеннеди Никсонға кітаптың автографталған данасын сыйлады. Никсон бір күні соңын жазып, алғыс айтты: «Жақында кітап оқуға уақытым жетпеді, бірақ сіздің кітабыңызды оқу тізімімде бірінші орында тұрғызып, оны зор қызығушылықпен және қуанышпен оқуға асығамын». Никсон «Алты дағдарыс» кітабын жазды, кейбіреулер оны Кеннедидің кітабына жауап деп санайды, бұл кітап 1961 жылдың сәуір айында Кеннедидің Ақ үйіне барғаннан кейін жарық көрді. 1967 жылы кәсіби одақтардың жетекшісі Джордж Мини Вьетнам соғысын қолдаған жұмысшылардың (өзі сияқты) «елдегі үлкен, үнсіз көпшілік» екенін мәлімдеді. Минидің мәлімдемесі Никсонның сөздерін жазушыларына қажетті тіркесті ұсынған болуы мүмкін. Барбара Эренрайх: «Баспасөз бірден наразылықты тоқтатты, қоғамның елеулі бір бөлігінен алшақтағанымызды сезінді», – деп жазды. Содан кейін журналист Теодор Уайт өткен жылғы сайлауды талдап, былай деп жазды: «Американың жетекші мәдени бұқаралық ақпарат құралдары, университеттердің зиялылары, ықпалды тұлғалары эксперименттер мен өзгерістерге ешқашан осылай қызығушылық танытқан емес; бірақ ешбір сайлауда үнсіз көпшілік басшылықтан және ой-пікірлерден осылай толыққанды бөлініп кеткен емес. Никсон мырзаның міндеті – үнсіз адамдардың ойын түсініп, елді оның маңызды зиялыларының пікірлеріне қарсы басқару». Никсон өзін қоршауға алынғандай сезініп, 1969 жылдың 3 қарашасында ұлттық теледидарда «Вьетнамдағы соғысты аяқтау жоспары» туралы сөз сөйледі. Сөз сөйлеген Никсон Вьетнамды индустриализациялау саясатының американдық шығындарды азайтатынын, себебі Оңтүстік Вьетнам армиясы соғыс жүргізудің ауыртпалығын өз мойнына алатынын мәлімдеді; Солтүстік Вьетнам Оңтүстік Вьетнамды мойындаған жағдайда келісімге келуге дайын екенін айтты; және соғыс жалғаса берсе, Солтүстік Вьетнамға қарсы «күшті және тиімді шаралар» қолданатынын уәделеді. Никсон сонымен қатар соғысқа қарсы қозғалысқа Оңтүстік Вьетнамның аса маңызды емес екенін аңсау арқылы мойындады, себебі нағыз мәселе – АҚШ-тың әлемдік беделі екенін, АҚШ Оңтүстік Вьетнамды тастап кетсе, Американың барлық одақтастары американдық уәделерге сенімсіздік танытатынын айтты.
Никсонның сайлау округі
Никсонның үндемеген көпшілігі негізінен ескі буынға (АҚШ-тың барлық аймақтарындағы Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлеріне) қатысты, бірақ ол сонымен қатар Орта Батыс, Батыс және Оңтүстіктегі көптеген жастарды да қамтыды, олардың көпшілігі кейін Вьетнамда қызмет етті. Үнсіз көпшілік көбінесе саясатқа белсенді қатыспайтын, жұмысшы табына жататын ақ адамдардан тұрды: қала маңындағы, қала сыртындағы және ауылдық жерлердегі орта таптың сайлаушылары. Журналист Кеннет Кроуфордтың айтуынша, "Никсонның ұмытылған адамын Рузвельтпен шатастыруға болмайды", ол былай деді: "Никсонның адамдары жайлы, баспаналы, киінген және тамақтанған, қоғамның орта қабатын құрайды. Бірақ олар одан да көпке ұмтылады және аз нәрсеге ие болғандар оларды қорқытады". Өзінің танымал сөзінде Никсон өзінің халықаралық стратегиясын саяси реализммен "дауыс беретін азшылықтың" "идеализміне" қарсы қойды. Ол радикалды азшылықтың Вьетнамнан барлық әскерді дереу шығару туралы талаптарын орындау жеңіліске алып келеді және әлемдік бейбітшілікке қауіпті болады деп мәлімдеді. Үнсіз көпшілікке үндеу жасаған Никсон "біз жеңіске жететіндей етіп соғысты аяқтау үшін" біріккен қолдау сұрады. Бұл сөз Никсон доктринасын ресми түрде қалыптастырған алғашқы сөздердің бірі болды, онда "бостандықты қорғау – тек Американың ғана емес, баршаның міндеті" делінген. Сөзден кейін Никсонның беделділігі шамамен 50% болғаннан 81%-ға, ал Оңтүстікте 86%-ға дейін өсті. 1970 жылдың қаңтар айында Time журналы "Жыл адамы" сыйлығының орнына "Орталық Американы" бейнелейтін ер адам мен әйелдің абстрактілі суретін басты бетіне шығарды. Баспагер Рой Е. Ларсен "1969 жылғы оқиғалар жеке тұлғалардан асып түсті. Келіспеушілік пен 'қақтығыс' заманында ең айқын жаңа фактор – АҚШ қоғамындағы күшті күш ретінде үнсіз көпшіліктің пайда болуы болды" деп жазды. Ларсен үнсіз көпшіліктің Никсонды қалай сайлағанын, адамды айға қалай жібергенін және бұл демографиялық топтың "дәстүрлі құндылықтарға жасалған шабуылдардан" қаншалықты қорқыныш сезінгенін сипаттады. Никсонның осы фразаны қолдануы – америкалықтарды екі топқа бөлу стратегиясының бір бөлігі болды. Ол саяси жеңіске жету үшін "бөліп билеу" тактикасын қолданды және 1971 жылы Агнюге сайлаушылардың "позитивті поляризациясы" туралы сөйлеуге тапсырма берді. "Үнсіз көпшілік" Никсонның қоғамдағы өзгерістердің салдарынан қалыпты жағдайдың бұзылып бара жатқанына қатысты алаңдаушылықтары мен қорқыныштарын бөлісті. Екінші топқа зиялылар, әлемдік көзқарастағы адамдар, мамандар мен либералдар кірді, олар "өмір сүруге және өмір сүруге мүмкіндік беруге" дайын болды.
Кейінгі пайдалану
"Сайлаусыз көпшілік" – 1971 жылдан 1974 жылға дейін Италияның Милано қаласында белсенді болған және бұрынғы монархист Адам Дегли Окчи басқарған қозғалыстың (ресми атауы – антикоммунистік қалалық комитет) атауы. Бұл қозғалыс орта таптың 1968 жылғы қозғалысқа деген қарсылығын білдірді. Бастапқыда консервативті бағытта болды, кейін оңға қарай жылжыды. 1974 жылы Дегли Окчи террористік ұйым Movimento di Azione Rivoluzionaria (MAR) -мен байланысы болғандықтан тұтқындалды. 1975 жылы Португалия президенті Антониу де Спинола революциядан кейінгі Португалияның радикалды күштеріне қарсы тұрып, осы терминді қолданды. "Сайлаусыз көпшілік" сөз тіркесі Рональд Рейганның 1970 және 1980 жылдардағы саяси кампанияларында, 1994 жылғы сайлаудағы Республикалық революцияда, сондай-ақ Руди Джулиани мен Майкл Блумбергтің жеңістерінде пайдаланылды. Квебек премьер-министрі Жан Шарест 2012 жылғы студенттік ереуіл кезінде Квебек сайлаушыларының көпшілігі оқу ақысын көтеруді қолдайтынын атап көрсету үшін осы сөз тіркесін қолданды. Ұлыбритания премьер-министрі Дэвид Кэмерон 2014 жылғы Шотландия тәуелсіздігі туралы референдумда осы терминді пайдаланды. Кэмерон көптеген шотландтар тәуелсіздікке қарсы екенін білдірді, бірақ олар оны қолдайтындардай белсенді болмауы мүмкін екенін де айтты. Дональд Трамп президенттік науқанында 2015 жылдың 11 шілдесінде Аризона штатының Феникс қаласындағы митингде "Сайлаусыз көпшілік қайта келді, біз елімізді қайтарып аламыз" деді. Ол кейінгі сөздері мен жарнамаларында да осы терминді қолданды, сондай-ақ 2016 жылы президент сайлауында оған дауыс бергендерді сипаттағанда баспасөз де осы сөз тіркесін пайдаланды. Джордж Флойдтың өліміне қарсы өткен наразылықтар кезінде ол тағы да "сайлаусыз көпшілікке" үндеді. CNN сарапшысы Гарри Энтен Трамптың қолдауы президенттігінің кезеңінде тікелей эфирдегі пікір сауалнамаларында 50%-ға жетпегендігіне байланысты "күлкілі азшылық" терминіне көбірек сәйкес келетінін айтты. Джей Каспиан Кангтың пікірінше, кейбір саясаткерлер мен сарапшылар (Джим Клайберн, Чак Роча) 2020 жылғы сайлауда қара және латиноамерикандықтар арасында Дональд Трампты қолдаудың күтпеген өсуі полицияны қаржыландыруды тоқтату туралы ұсыныстарға және "ояу ақ кеңесшілердің" мақтандығына наразылық білдірген жаңа "сайлаусыз көпшілікті" (оның ішінде кейбір ақ емес азаматтарды) көрсетеді. Гонконг үкіметі оппозицияның күшеюіне қарсы, көптеген жағдайда өз пікірін білдіруден қорқатын "сайлаусыз көпшілік" бар екенін мәлімдейді. 2013 жылы "Оккупай Централ" қозғалысына қарсы "Оккупай Централ с любовью и миром" тобы құрылды. 2019 жылы демократиялық қозғалыс күшейген кезде Кэрри Лам әкімшілігі мен Пекин билігі "сайлаусыз көпшіліктен" радикалды белсенділерден алшақтауға және аудандық кеңес сайлауында үкіметті қолдайтын кандидаттарға дауыс беруге шақырды. Алайда, сайлауға қатысушылардың саны 70%-дан асып, демократияны жақтаған күштер жалпы орынның 80%-ын жеңіп алды және 18 аудандық кеңестің 17-сін бақылады. "The New Statesman" журналының тілшісі Гонконгтегі нағыз "сайлаусыз көпшілік" демократиялық мақсаттарды қолдайтынын айтты. Foreign Policy басылымы Пекиннің өзінің үгіт-насихатының нәтижесінде үкіметті қолдайтын үлкен жеңіске сенімді болғанын мәлімдеді.