Кіріспе
Франция департаменті Окситанияда (Жоғарғы Пиреней; Гаскон/Окситан: Nauts Pirenèus / Hauts Pirenèus ['awts piɾeˈnɛʊs]; lang es; ['alts piɾiˈneʊs];) – Францияның оңтүстік-батысындағы Окситания аймағындағы департамент. Департамент батысында Атлантикалық Пиренейлермен, солтүстікте Герспен, шығыста Жоғарғы Гароннамен, ал оңтүстікте Арагон автономды қауымдастығындағы Испанияның Уэска провинциясымен шектеседі. 2019 жылы халық саны 229 567 адамды құрады; департаменттің префектурасы Тарбс қаласы. Бұл департаменттің аты Пиреней тауларынан алынған.
Hautes Pyrénées (ot piʁene; Gascon/Occitan: Nauts Pirenèus / Hauts Pirenèus ['awts piɾeˈnɛʊs]; lang es; ['alts piɾiˈneʊs]; ) is a department in the region of Occitania, southwestern France. The department is bordered by Pyrénées Atlantiques to the west, Gers to the north, Haute Garonne to the east, as well by the Spanish province of Huesca in the autonomous community of Aragon to the south. In 2019, its population was 229,567; its prefecture is Tarbes. It is named after the Pyrenees mountain range.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақ кеңінен Бигор деп аталатын департаментпен қамтылған, ол кейде тәуелсіз, бірақ кейіннен Гаскония провинциясының бөлігі болған. 1360 жылғы Бретинь келісімінен кейін аймақтың көп бөлігі ағылшындардың бақылауына көшкен. 16 ғасырда ол Францияға Генри IV әкелген Наварра монархтарының гугенот иелігінің бір бөлігі болды. Оның ерте тарихы үшін Bigorre және Gascony деген беттерді қараңыз. Жоғарғы Пиреней департаменті Француз революциясы кезінде, 1790 жылдың 4 наурызында Конвент мүшесі, француз саясаткері Бертран Барьердің ықпалымен құрылды.
География
Жоғары Пиреней бірнеше ерекше географиялық аймақтардан тұрады. Испаниямен шекаралас оңтүстік бөлігі Вигнемель, Пик-дю-Миди-де-Бигорре, Неувиелл және Арбизон тауларынан құралған. Екінші аймақ - төмен бойлы, жайпақ төбелер. Департаменттің солтүстік бөлігі көбінесе тегіс егіс жерлерінен тұрады. Жоғары Пиренейде екі кішкентай аумақтық анклав бар – орта ғасырлардан қалған мұра – олар көршілес Пиреней-Атлантик департаментінің ішінде орналасқан.
Саясат
Департамент кеңесінің төрағасы Мишель Пельеу, ол алғаш рет 2011 жылы сайланды.
Туризм
Батыс Пиреней ұлттық паркі кең аумақты қамтиды және Cirque de Gavarnie және Pont d'Espagne сияқты әйгілі орындарды қосады. Бұл аймақ жылжушылар мен таушылардың сүйікті орны. Аймақ, бәлкім, ежелгі заманнан бері емдік ыстық суларымен танымал, және олардың төңірегінде Каутерец, Луз-Сен-Саувер және Багнерес-де-Бигорре сияқты бірнеше қалалар салынған. Аймақтағы танымал көл – Каутерецтің оңтүстік-батысында орналасқан Лак Блю д'Ильхеу көлі. Жоғарғы Пиренейде Барэджес Ла Монги, Гаварнье, Луз Ардиден, Каутерец, Хаутакам, Пиау-Энгали және Сент-Ларри-Сулан сияқты көптеген танымал шаңғы курорттары бар. Бұл аймақ Тур де Франс жарысының бағдарламасына дерлік тұрақты түрде енгізіледі, онда Турмале, Аубиск және Соулор сияқты қиын өткелдер бар. Аймақтың ең көрнекті авангардты джаз фестивалі жыл сайын Luz Saint Sauveur қаласында, Jazz a Luz фестивалі ретінде өтеді. Тарбс жыл сайын жылқы фестивалі – Эквестрия және танго фестивалі – Тарбс-ен-Танго фестивальдерін қабылдайды.