Кіріспе

Телефон (сөйлеу дыбысы)

Ламиналды дауыс – тілдің жапырағымен (тіл ұшының артындағы жалпақ алдыңғы бетімен) ауа жолын кедерлеу арқылы жасалатын дауыс (сөйлеу дыбысы). Бұл кедергі жоғары ерінге, тістерге, альвеолалық жиекке және мүмкін болса, тіл алдындағы қабаға дейін созылуы мүмкін, бірақ соңғы жағдайда жапырақтан басқа тілдің басқа бөліктері де қатысуы мүмкін. Ламиналды дауыс, тіл ұшымен ғана кедергі жасау арқылы жасалатын апикальды дауыстан ерекшеленеді. Кейде ламиналды термині тек тілдің жапырағын пайдаланатын, ал тіл ұшы төмен түсірілген артикуляция үшін қолданылады, ал апиколаминалды – тілдің жапырағы мен көтерілген тіл ұшының екеуін де пайдаланатын артикуляция үшін қолданылады. Бұл айырмашылық тек тілдің алдыңғы бөлігін пайдаланатын короналды дауыстарға қатысты.

Альвеолярлықпен салыстырғанда

Ламиналды дауыштарды атаудың шатасуының бір бөлігі тікелей көзқарас мәселесі болып табылады. Ламинальды альвеоляр немесе денти-альвеолярды айтқанда, тіл ұшы тістердің артқы бетіне тигенін немесе тіпті тістердің арасынан шығып тұрғанын көруге болады, осыған байланысты оларға жиі "тісті" деген ат қойылады. Дегенмен, акустикалық тұрғыдан алғанда, маңызды элемент – ауыз қуысының резонанстық камерасының аяқталатын нүктесі болып табылатын, ең артқы жабылу орны. Ол ауыз қуысының мөлшерін, пішінін және акустикасын анықтайды, соның нәтижесінде дауыстылардың гармоникалары пайда болады. Сондықтан, француз тіліндегі коронал дауыстар альвеоляр болып табылады және ағылшын тіліндегі альвеолярлардан негізінен ламинальды емес, апикальды болуымен ерекшеленеді (француз тілінде тіл тегіс). Кейбір тілдерде альвеолалық байланыссыз нағыз ламинальды тісті дауыстар бар, мысалы, хиндустани тілінде, олар француз дауыстарынан өзгеше. Бірақ, байланыс аумағының да маңызы бар; ол тілдің артқы бөлігінің пішініне әсер етеді, демек, резонанстық қуыстың пішініне де. Сонымен қатар, егер денти-альвеоляр дауысының ажырауы кенеттен болмаса, тіл ауыздың төбесінен арттан алға қарай ажырап, альвеолярлық айтылудан тісті айтылуға өтуі мүмкін. Халықаралық фонетикалық алфавитте (IPA) ламиналды дауыстарды белгілеу үшін . диакритикалық белгісі қолданылады.