Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вьетнамдық-американдық антикоммунистік белсенді (1946–2019) Ле Ван Тонг (1 қыркүйек 1945 жыл)
Vietnamese American anti communist activist (1946–2019)
Lê Văn Tống (September 1, 1945
Әскери мансап
1965 жылы 19 жасында Вьетнам Республикасының Әуе күштеріне қосылды. 1965 жылдың қаңтарынан 1965 жылдың желтоқсанына дейін Тонг Нха-Трангтағы Әуе күштерінің оқу орталығында оқыды. Нха-Транг қаласында жүргенде, ол АҚШ-та оқуға жіберу туралы хабарлама алды. 1970 жылдың қаңтарында ол Кан Тхо қаласындағы 4-ші Әуе күштері дивизиясының "Қара бүркіт" истребитель эскадрильясына тағайындалды, онда Cessna U 17 және A 37 Dragonfly ұшақтарын ұшыруға оқытылды. Осы кезеңде Лай Тонг негізінен Камбоджадағы әскери операцияларда және Вьетнамның оңтүстік-батыс аймағындағы шайқастарда қатысты. 1973 жылдың басында Лай Тонг Фан Рангтағы 548-ші эскадрильяға ауыстырылды. Осы уақытта ол A 37 ұшағында бомбалау, барлау, басқарылатын әуе шабуылы және түсіру миссияларын орындау бойынша оқуын жалғастырды. Ол негізінен Орталық жотадағы шайқаста соғысты.
In 1965, at the age of 19, he joined the Republic of Vietnam Air Force. From January 1965 to December 1965, Tong studied at the Air Force Training Center in Nha Trang. While at Nha Trang, he received a notice to study in the United States. In January 1970, he was assigned to the "Black Eagle" Fighter Squadron of 4th Air Force Division, at the city of Cần Thơ, where he trained to fly the Cessna U 17 and A 37 Dragonfly. During this time, Ly Tong fought mainly in the Cambodian campaign and in battles at the southwestern region of Vietnam. In early 1973, Ly Tong was transferred to the 548 Squadron in Phan Rang. During this period, he continued his training to fly A 37 in bombing, reconnaissance, guided air strikes and scouting missions. He mainly fought in the battlefield at the Central Highlands.
Тұтқын және одан кейінгі қашу
1975 жылы сәуірде Солтүстік Вьетнам нысаналарына қарсы шабуыл міссиясын орындап ұшқан кезде оның А-37 ұшағы зениттік оққа түсірілді. Сол айда Солтүстік Вьетнам армиясы Сайгон қаласын басып алды, бұл Вьетнам соғысының аяқталуын және Оңтүстік Вьетнамның құлауын білдірді. Тұтқындалғаннан кейін ол бес жыл бойы қайта тәрбиелеу лагерінде ұсталды. 1980 жылдың тамызында Туй Хоадағы қайта тәрбиелеу лагерінде тұрғанда ол Хо Ши Мин қаласына қашып өтті, онда ол заңсыз өмір өтті. Осы кезеңде Лай Тонг жалған құжаттар жасаумен айналысатын адамдармен танысты. Жалған құжаттарды қолданып, ол Камбоджаға құрлық арқылы өтіп, содан кейін велосипедпен, автобуспен, пойызбен және жаяу Таиландқа жетті. Ақырында ол түнде Джохор бұғазын жүзіп Сингапурға өтіп, такси шақырып, Сингапурдағы АҚШ елшілігіне саяси пана сұрады. 1984 жылы Лайға АҚШ-та пана берілді және сол кездегі президент Рональд Рейганнан Вьетнамдағы тұтқындықтан босату үшін күресі үшін мақтау хат келді.
In April 1975, while flying an attack mission against North Vietnamese targets, his A 37 was shot down by anti aircraft fire. The same month, the city of Saigon was captured by the North Vietnamese Army, which marked the end of the Vietnam War and the fall of South Vietnam. After being captured, he was held in a re education camp for five years. In August 1980, while interned at a re education camp in Tuy Hoa, he fled to Ho Chi Minh City where he lived illegally. During this time, Ly Tong met with people who specialized in making forged documents. With fake identity documents, he fled Vietnam by crossing the border by land to Cambodia and subsequently arrived in Thailand by bike, bus, train and on foot. He eventually swam at night across the Johor Strait to Singapore, hailed a cab and arrived at the United States Embassy in Singapore to request political asylum. In 1984, Ly was granted asylum in the United States and received a letter from then President Ronald Reagan commending him for his struggle to attain freedom from captivity in Vietnam.
Антикоммунистік белсенділік
1990 жылдары ол антикоммунистік қызметпен айналысуға бел буып, 1992 жылы Вьетнам Әуе Жолдарының ұшағын қағып алды. Ли Тонгтың екінші ұшқышы Ли Тонгты Вьетнамның коммунистік үкіметіне қарсы көтеріліс шақыру мақсатында мыңдаған үнжама тастау үшін Хошимин қаласының үстінен ұшуға мәжбүр еткенін мәлімдеді. Ол парашютпен ұшақтан секіріп, батпаққа түсіп, вьетнамдық әскерлерге ұсталды және 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Жаңа Орлеан қаласынан келген полковник Ан Во оны босатуға көмектесу үшін қайта келген. 2000 жылдың 1 қаңтарында ол Кубаның Гавана қаласына ұшып, Фидель Кастро үкіметіне қарсы көтерілуге шақыратын үнжамалар таратты. Флоридадағы Кендалл Тамиами атқарушы әуежайына оралғаннан кейін, АҚШ Иммиграция және Кедендік Қызметі оны ұстап, сұраққа алды, бірақ айып танылмай босатылды. Федералдық Әуе Қоспасы оның ұшқыштар куәлігін тоқтатты. Флоридаға оралғаннан кейін, кейбір кубалық американдықтар оны батыр деп мақтады және Куба үстінен ұшқандығына арналған шеру ұйымдастырылды. 2000 жылдың 17 қарашасында Ли Тонг пен екінші ұшқыш Тайландқа ұшып, ол жерден Хошимин қаласының үстінен Вьетнамның коммунистік үкіметіне қарсы қарулы демонстрацияларға шақыратын 50 000 дана үнжама таратты. Бұл үнжама тарату АҚШ Президенті Билл Клинтонның Вьетнамға сапарымен бірге болды. Қонақтанғаннан кейін, Тайланд билігі оны ұстады. 2004 жылдың желтоқсанында Вьетнам үкіметі Тайландқа экстрадициялау туралы өтініш жіберіп, Тонгты Вьетнам үкіметін қаралағандықтан және Вьетнамның аумақтық қауіпсіздігін бұзғандықтан айыптады. Тайландтың төменгі соты қаралау айыбын саяси қылмыс деп есептеп қарастырмады, бірақ Тонгты экстрадициялауға жеткілікті себептер бар деп шешті. 2006 жылы Тонг Тайланд үкіметінен босатылып, АҚШ-қа оралды. Тайландтың апелляциялық соты Тонгтың әрекеті қылмыстық емес, саяси қылмыс екенін анықтағаннан кейін, оны Вьетнамға экстрадициялау туралы шешімді жоққа шығарды. 2008 жылдың 26 тамызында Ли Тонг саяхат үшін ұшақ жалдады. Бірақ ұшып кеткеннен кейін Тонг ұшқышқа Солтүстік Кореяның үстінен ұшып, солтүстік кореялықтарға антикоммунистік үнжамалар тарата алуын айтты. Ұшқыш жанармайдың жетіспеуіне байланысты Сеулға қайта оралып, жанармай құюға тура келгенін және әуежай билігіне апаттық жағдай туралы сигнал жібергенін айтты. Қонақтанғаннан кейін Тонг әуежай қызметкерлерімен ұсталды және қысқа уақытқа қамауға алынды. 2010 жылдың шілдесінде Санта-Кларадағы концертте вьетнамдық әнші Дам Вин Хунға бұрыш газбен шабуыл жасағаны үшін тағы да ұсталды. Бұл әнші Вьетнамды және оның коммунистік құндылықтарын қолдайтын әнші болған. Бұл концерт Калифорнияда өтті, онда көптеген вьетнамдықтар қашқан коммунистік құндылықтарға қарсы. Қауіпсіздік күшейтілді, өйткені әншіге шабуыл жасалатыны күдіктелді. Ли Тонг күзеттен қашу үшін әйел киімі киіп, сахнада гүл ұсынылған әншінің бетіне бұрыш газ шашыратып тастады. Ол екі рет қарапайым шабуыл жасау және ұстауға қарсылық көрсету, сондай-ақ екі рет газбен шабуыл жасау және қылмыс жасау ниетімен екінші дәрежелі бұзушылық жасағаны үшін сотталды. 2012 жылдың 22 маусымында ол 6 ай түрмеге кесіліп, 3 жылға шартты түрде босатылды.
In the 1990s he decided to take up anti communist activities, and in 1992, he hijacked a Vietnam Airlines airliner. Ly Tong's copilot claimed that he was forced to fly over Ho Chi Minh City so that Ly Tong could drop thousands of leaflets calling for insurrection against the communist government of Vietnam. He parachuted and jumped from the plane, but he landed in a swamp and was apprehended by Vietnamese soldiers and sentenced to 20 years' imprisonment. Colonel An Vo from New Orleans is said to have gone back to help him become free. On January 1, 2000, he flew over Havana, Cuba, and dropped leaflets encouraging the Cuban people to rise up and revolt against the government of Fidel Castro. On his return to Kendall Tamiami Executive Airport in Florida, he was detained and questioned by U. S. Immigration and Customs Enforcement but was released without charges. The Federal Aviation Administration suspended his pilots' license. On his return to Florida, he was hailed a hero by some Cuban Americans and there was a return parade for his flight over Cuba. On November 17, 2000, Ly Tong and a copilot flew to Thailand, from where he flew to drop 50,000 pamphlets calling for armed demonstrations against the communist government of Vietnam over Ho Chi Minh City. The leaflet dropping coincided with a visit to Vietnam by then U. S. President Bill Clinton. After landing, he was arrested by Thai authorities. In December 2004, the Vietnamese government sent an extradition request to Thailand, accusing Tong of slandering the Government of Vietnam and violating the territorial security of Vietnam. The Thai lower court did not consider the slander charge, deeming it a political offense, but ruled there was sufficient reason to extradite Tong. In 2006, Tong was released by the Thai government and returned to the United States. The decision to extradite Tong to Vietnam was overturned by Thai appeals court after it ruled that Tong's act was a political offense, rather than a criminal one. On August 26, 2008, Ly Tong rented a plane and pilot for travel. But a short time after taking off, Tong told the pilot to fly the airplane over North Korea so that he could spread anti communist leaflets to the North Koreans. The pilot told him that due to the lack of fuel they had to return to Seoul to refill, whilst sending an emergency hijacking signal to the airport authorities. Upon landing, Tong was arrested and briefly detained by the airport authorities. He was arrested again in July 2010 for a pepper spray assault on Vietnamese singer Dam Vinh Hung at a concert in Santa Clara, California. This singer was supposedly a singer supporting Vietnam and its communist values. This concert took place in California where many Vietnamese object to the communist values they escaped from. Security was tight, as people figured there would be an assault against the singer. Ly Tong dressed up in drag to escape security and pepper spray the singer in the face as he was being handed a flower on stage. He was convicted of two misdemeanors—simple assault and resisting arrest—and two felonies, including using tear gas and second degree burglary with the intent to commit a felony. On June 22, 2012, he was sentenced to 6 months in jail and 3 years probation.
Кейінгі өмір және өлім
2008 жылдың ақпан-наурыз айларында ол Сан-Хосе қалалық әкімшілігінде аштық жариялап, қалалық кеңес мүшесі Мэдисон Нгуеннің қаланың бір ауданына "Кіші Сайгон" емес, "Жаңа Сайгон бизнес ауданы" деп атауға жасаған әрекеттеріне қарсылық білдірді. Тонг 2019 жылдың 5 сәуірінде Сан-Диегодағы Шарп мемориалдық ауруханасында өкпе рагынан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсіміне Вестминстерде (Калифорния штаты) вьетнамдық-американдық қауым өкілдері қатысты. Ол Вестминстер мемориалдық паркіне жерленген.
In February through March 2008, he conducted a hunger strike at San Jose City Hall, protesting efforts by city councilwoman Madison Nguyen to name a district of the city "New Saigon Business District" instead of "Little Saigon". Tong died of lung cancer on April 5, 2019, at Sharp Memorial Hospital, in San Diego, California. His funeral was attended by mourners within the Vietnamese American community in Westminster, California. He is buried at the Westminster Memorial Park.