Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Валехтың баяндамасы, ресми түрде Саяси Тұтқындау және Азаптау жөніндегі Ұлттық Комиссияның баяндамасы деп танылады, Чилиде 1973 және 1990 жылдар аралығында Аугусто Пиночеттің әскери режимі агенттері жасаған зұлсалыстарды құжаттайды. 2004 жылдың 29 қарашасында жарияланған бұл баяндамада алты айлық тергеудің нәтижелері келтірілген. 2005 жылдың 1 маусымында түзетілген нұсқасы жарық көрді. 2010 жылдың ақпан айында комиссия қайтадан он сегіз айға ашылды, осы кезеңде қосымша істер қарастырылды. Комиссияның қорытындысына сәйкес, саяси себептермен 38 254 адам тұтқындалды, олардың көпшілігі азаптауға ұшырады. Бұрынғы Ретиг баяндамасында жарияланған деректерден өзге, комиссия отыз адамның жоғалып кеткені немесе аталғандардың өлім жазасына кесілгені анықталды. Тергеу кезінде алынған куәліктер жасырын сақталады және 2054 жылға дейін, яғни келесі елу жылға дейін құпия болып қала береді. Осыған байланысты, бұл материалдар адам құқықтарын бұзу фактілері бойынша сот процестерінде пайдаланылмайды. Бұл Парагвайдағы "Қорқыныш архиві" және "Кондор операциясы" сияқты жағдайлардан өзгеше. Саяси тұтқындардың мүддесін қорғайтын бірлестіктерге куәліктерге қол жеткізуге рұқсат берілмеді.
The Valech Report, officially known as The National Commission on Political Imprisonment and Torture Report, documents instances of abuses committed in Chile between 1973 and 1990 by agents of Augusto Pinochet's military regime. Published on November 29, 2004, the report presents the findings of a six month investigation. A revised version was subsequently released on June 1, 2005. In February 2010, the commission was reopened for a period of eighteen months, during which additional cases were examined. According to the commission's findings, a total of 38,254 individuals were imprisoned for political reasons, with a majority of them subjected to torture. In addition to the cases documented in the earlier Rettig Report, the commission also revealed that thirty individuals had either disappeared or been executed. The testimonies obtained during the investigation have been classified and will remain confidential for the next fifty years, until 2054. Consequently, these records cannot be utilized in trials pertaining to human rights violations. This stands in contrast to the "Archives of Terror" in Paraguay and Operation Condor. Associations representing former political prisoners have been denied access to the testimonies.
Комиссия
Бұл баяндама президент Рикардо Лагостың тапсырысы бойынша саяси тұтқындау және азаптау жөніндегі сегіз мүшелі ұлттық комиссия тарапынан дайындалды. Комиссия төрағасы епископ Серджо Валех болды және баяндаманы интернет арқылы жариялады. Комиссия құрамына атқарушы вице-президент Мария Луиза Сепульведа, сондай-ақ заңгерлер Мигель Луис Амунатеги, Лучиано Фуиллюкс, Хосе Антонио Гомес (PRSD президенті), Лукас Сьерра, Альваро Варела және психолог Элизабет Лира кірді. Комиссия құрамында құрбандардың өкілдері немесе бұрынғы саяси тұтқындар қауымдастықтарының мүшелері болған жоқ. Комиссия өз жұмысының толықтығын қамтамасыз ету мақсатында бұрынғы саяси тұтқындардың аймақтық және ұлттық ұйымдарымен, сондай-ақ адам құқықтары ұйымдарымен тығыз байланыста жұмыс істеді. Олардың ынтымақтастығы куәлік беруге болатын тиісті тұлғалармен байланыс орнатуға бағытталды. Көпшілікке кеңінен жеткізу үшін ұлттық және жергілікті радио мен телеарналарда, сондай-ақ ұлттық және жергілікті газеттерде хабарламалар таратылды. Куәлік беруге келгендердің саны елорда мен провинциялардағы халықтың географиялық таралуымен сәйкес келді.
The report was prepared at the request of President Ricardo Lagos by the National Commission on Political Imprisonment and Torture, which consisted of eight members. The commission was headed by Bishop Sergio Valech and made the report public through the Internet. The members of the commission included María Luisa Sepúlveda as the executive vice president, as well as lawyers Miguel Luis Amunátegui, Luciano Fouillioux, José Antonio Gómez (PRSD president), Lucas Sierra, Álvaro Varela, and psychologist Elizabeth Lira. The commission did not include any representatives of the victims or members of the associations of ex political prisoners. To ensure the inclusiveness of their work, the Commission coordinated closely with regional and national organizations of former political prisoners, as well as human rights organizations. Their collaboration aimed to establish contact with relevant individuals who could provide testimonies. To reach a wide audience, advertisements were broadcast on national and local radio and television stations, as well as published in national and local newspapers. The number of individuals who came forward to testify aligned with the geographic distribution of inhabitants in both the capital city and the provinces.
Бірінші бөлік
Алғашқы есеп комиссияға 35 865 адамның куәлігі негізінде жасалған, олардың 27 255-і "тікелей құрбандар" деп есептелді. Олардың 94%-ы дерлік азапталғанын мәлімдеді. Он бір адам түрмеде дүниеге келді, ал тоқсан бір кәмелетке толмаған бала ата-анасымен бірге ұсталды (оның ішінде төрт туа біткен бала); бұл балалар "тікелей құрбандар" санатына кірмеді. Тағы 978 адам тұтқындалған кезде кәмелетке толмаған еді. Төрт әйел тұтқындалғанда жүкті болған және азапталған; олардың балалары "тікелей құрбандар" деп есептелді. Түрмеде зорлық-зомбылық нәтижесінде туған бала да "тікелей құрбан" деп танылды. Құрбандар орташа есеппен алты айға қамауда болды. Қарастырылмай қалған 8600-нан астам істің ішінде 7290 адам өз ісінің қайта қаралуын сұрады. Комиссия алғашқыда қарастырылмаған тағы 166 істі де тексеруге келісті. Жаңартылған есепке 1204 жаңа іс қосылды, осылайша құрбандардың жалпы саны 28 459-ға жетті. Тұтқындалғандардың жалпы саны 34 690 болды; кейбір адамдар бірнеше рет ұсталды. Комиссия тұтқындаулардың шамамен 69%-ы 1973 жылдың 11 қыркүйегі мен 31 желтоқсаны аралығында, ал 19%-ы 1973 жылдың қаңтары мен 1977 жылдың тамызы аралығында жасалғанын анықтады.
The initial report was based on testimony given to the commission by 35,865 people, of which 27,255 were regarded as "direct victims". Of these, 94% said they were tortured. Eleven people were born in prison, and ninety one underage children were detained with their parents (including four unborn babies); these were not considered "direct victims". Another group of 978 people were minors at the time of their arrest. Four women were pregnant at the time of their arrest and were tortured; their children were considered "direct victims". A child who was the result of a rape while in prison was also considered a "direct victim". Victims were detained for six months, on average. Out of the more than 8,600 rejected cases, 7,290 people requested that their cases be revised. The commission also agreed to investigate a further 166 cases which were not considered the first time around. The updated report added 1,204 new cases, bringing the total number of victims to 28,459. The total number of arrests was 34,690; some people were detained multiple times. The commission found that approximately 69% of arrests occurred between September 11 and December 31 of 1973, and 19% between January 1973 and August 1977.
Екінші бөлік
Мишель Бачелет төрағалық еткен кезде комиссия қайта ашылды. Комиссия 2010 жылдың ақпан айынан 2011 жылдың тамызына дейін шамамен 32 000 жаңа өтінішті қарады. Комиссияның 12 ай бойы жұмыс істеуі тиіс болған, бірақ өтініштердің көп санына байланысты оның мерзімі тағы 6 айға ұзартылды. 9 795 жағдай азаптауға, ал 30 жағдай жоғалып кетуге немесе өлім жазасына байланысты деп расталды. Жаңа есеп 2011 жылдың 18 тамызында президент Себастьян Пиньераға ұсынылып, 2011 жылдың 26 тамызында жарияланды.
Under the presidency of Michelle Bachelet the commission was reopened. It reviewed about 32,000 new requests from February 2010 to August 2011. It was to be open for twelve months but due to the high number of requests it was extended for an additional six months. 9,795 cases of torture and thirty cases of disappearances or executions were certified. The new report was presented to President Sebastián Piñera on August 18, 2011 and released on August 26, 2011.
Үкім
2012 жылдың мамырына дейін жетпіс алты агент адам құқықтарын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды және алпыс жеті адам сотталды: Армиядан отыз алты, қарабинерлерден жиырма жеті, Әуе күшінен екі, Теңіз күшінен бір және PDI-ден бір. Үш кінәлі агент қайтыс болды, ал алты агенті уақытша мерзімге сотталды. Чилидің әділет жүйесі диктаторлық билік кезінде "жоғалып кеткен" адамдар, заңсыз ұсталғандар және азапталғандар туралы 350 ашық іс бойынша жұмыс істеп жатыр. Бұл істерге 700 әскери және азаматтық қызметкер қатысты.
Until May 2012, seventy six agents had been condemned for human rights violations and sixty seven were convicted: thirty six from the Army, twenty seven Carabineros, two from the Air Force, one from the Navy, and one of the PDI. Three condemned agents died and six agents received conditional sentences. The Chilean justice system holds 350 open cases of "disappeared" persons, illegal detainees, and torture victims during the dictatorial rule. These cases involve 700 military and civilian personnel.