Кіріспе

Еуропаның тарихи аймағы

Ішкі Австрия (Innerösterreich; ; ) – 14 ғасырдың соңынан 17 ғасырдың басына дейін Хабсбургтердің Семмеринг жотасының оңтүстігіндегі мұрагерлік жерлерін атау үшін қолданылған термин. Бұл Стирия, Каринтия және Карниола империялық герцогтықтары мен Австриялық Жайлау жерлерін қамтыды. Ішкі Австрия архигерцогтары мен штатгальтерлерінің резиденциясы Грац қаласындағы Бург қамалында орналасқан.

География

Ішкі Австрия аумағы солтүстікте Австрия архигерцогтығымен шекарадан бастап Альпілік суайдыры арқылы Жоғарғы және Төменгі Штириядан Карниолаға дейін созылды, онда Төменгі және Ақ Карниола жерлері (бұрынғы Виндик Маршы) Габсбург Корольдігінің Хорватиясымен шектесетін. Батысында Каринтия жерлері Зальцбург архиепископтығына және Габсбургтердің Тироль графтығына дейін жетті, ал шығысында Мур өзені Венгрия Корольдігімен шекара құрады. Оңтүстікте 1500 жылы Габсбургтер әулетіне өткен Гёрц графтығы және Дуино (Тайбен) Венецияның Домини ди Террафермасымен шектесетін. Адриатика теңізі жағалауындағы Триест императорлық еркін қаласы Пазин маңындағы Истрия маршындағы түрлі кішігірім иеліктермен және Либурниядағы Риека еркін портымен (кейін Фиуме жеке корпусы) байланысты болды.

Тарих

Штирия жерлері 1192 жылдан бері Австрияның Бабенберг герцогтарымен жеке одақта басқарылып келді және соңында Германияның Габсбург патшасы Рудольф I 1278 жылы Марчфельд шайқасында жеңіске жеткеннен кейін Австрия жерлерімен бірге иеленді. 1335 жылы Рудольфтің немересі, Австрия герцогы Альберт II, император Людовик Бавариядан Карниола маршымен бірге Каринтия герцогтігін императорлық иелік ретінде алды. 1365 жылы Альберттің ұлы, Австрия герцогы Рудольф IV 26 жасында кенеттен қайтыс болғаннан кейін, император Карл IV оның кіші ағалары Альберт III және Леопольд III Әділге билік беруге тырысты, бірақ олар Габсбург мұрасы үшін талас бастады. 1379 жылғы Нюберг шарты бойынша олар Рудольфтің жерлерін бөлісті: Альбертиндік тармақ Австрияның архиегерліктерінде (кейде «Төменгі Австрия» (Нидерёстеррайх) деп аталатын, бірақ қазіргі Төменгі Австрия мен Жоғарғы Австрияның көп бөлігін қамтитын) биледі, ал Леопольдиандық тармақ Штирия, Каринтия және Карниола герцогтықтарын биледі, олар «Ішкі Австрия» деп аталды. Олардың үлесіне сондай-ақ Тироль және Швабиядағы Габсбургтердің бастапқы иеліктері кірді, ол «Сыртқы Австрия» деп аталды; екеуі де осы контексте «Жоғарғы Австрия» (Оберёстеррайх) деп аталды, бірақ оны қазіргі заманғы осы атаумен шатастырмау керек. 1386 жылы Семпах шайқасында Ескі Швейцария конфедерациясына қарсы Леопольд III қаза тапқаннан кейін, Леопольд мұрасы оның үлкен ұлы, герцог Вильгельм Ұстамға көшті. 1395 жылы оның ағасы Альберт III қайтыс болғаннан кейін, Вильгельм Альберттің жалғыз ұлы және мұрагері, герцог Альберт IV-ке қарсы Австрия архиегерлігіне талап қойды. Екі тарап та Нюберг бөлінісін сақтап қалу және Габсбург жерлеріне бірлесіп билеу туралы келісімге келді. Сондықтан 1404 жылдан бастап Вильгельм өзінің кіші жүрегі Альберт V үшін Австрияның регенті болды. Тироль және Сыртқы Австрия жерлері Вильгельмнің кіші ағасы, герцог Леопольд IV Семізге көшті. Герцог Вильгельм 1406 жылы ұрпақсыз қайтыс болғаннан кейін, Леопольд тармағы оның кіші ағалары арасында бөлінді: Леопольд IV Австриядағы регенттікті қабылдады, ал Ішкі Австрия жерлері Эрнест Темірге, ал Тироль/Сыртқы Австрия кіші ағасы Фредерикке көшті. 1457 жылы Леопольдтар австриялық архиегерлікті қайтадан өздеріне қайтарып алды, өйткені Эрнесттің ұлы, Ішкі Австрия герцогы Фредерик V, баласыз қайтыс болған Альбертиндік туысы Ладислав Постумустың орнын басты. 1490 жылы Габсбургтердің барлық тармақтары бірікті, өйткені Сыртқы Австрия және Тироль архиегерцогы Зигмунд Фредериктің ұлы Максимилиан I пайдасына отставкаға кетті. 1512 жылы Габсбург жерлері Императорлық Австрия округіне қосылды. Алайда, 1564 жылы династия қайтыс болған император Фердинанд I-нің балалары арасында қайтадан бөлінді. Оның кіші ұлы, архиегерцог Карл II құрған Ішкі Австрия тармағында бұл жерлер иезуиттердің белсенді қатысуымен Контрреформацияның орталығына айналды. Карлдың ұлы және Ішкі Австрияның регенті, архиегерцог Фердинанд II, 1617 жылы Богемия королі, 1618 жылы Венгрия королі болды және ақырында 1619 жылы өзінің туысы Матиастың орнына Австрия архиегерцогы (Фердинанд III ретінде) және Киелі Рим императоры болды. Оның Ішкі Австрияның абсолюттік және реформацияға қарсы саясатын Богемия тажына аудару ниеті отыз жылдық соғыстың бастауы болды. Фердинандтың кіші інісі, архиегерцог Леопольд V-тің Сыртқы Австрия/Тироль тармағы оның ұлы Зигмунд Франциск 1665 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды, содан кейін барлық жерлер ақырында басқа Австрия Габсбург жерлерімен бірлесіп басқарылды. Ішкі Австрияның саяси басқаруы 1763 жылы Грацта орталықтандырылды. Ішкі Австрия штатулдері 18 ғасырда Мария Тереза патшайымының заманына дейін билік жүргізді.