Кіріспе
Кеме класы
E және F класты эсминдер – 1930 жылдары Корольдік теңіз күштері үшін салынған 18 эсминдерден тұратын топ. Кемелер бастапқыда Отандық флотқа бекітілді, бірақ 1935–1936 жылдардағы Италияның Абиссинияға жасаған шабуылы кезінде Жерорта теңізі флотын күшейтіп, 1936–1939 жылдардағы Испания азамат соғысы кезінде араласпау келісімін сақтады. 1939 жылдың тамызында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, E класты кемелер көбінесе Батыс жағалаулар командасының басқаруымен күзету міндеттеріне тағайындалды, ал F класты кемелер Отандық флот кемелерін күзетуге тағайындалды. 1940 жылдың наурызына дейін олар төрт неміс суасты кемесін батырып, бір кемесін суасты кемесіне жоғалтты. Көптеген кемелер сәуір-маусым айларында Норвегия кампаниясына қатысып, бір неміс эсминдерін және бір суасты кемесін батыруға көмектесті. Екі E класты мина тастаушы эсминдер мамыр-маусым айларында Дюнкерктен одақтас әскерлерін эвакуациялауға көмектесті. F класты кемелердің көпшілігі маусым айының соңында Гибралтарға жіберілді және Мерс-эль-Кебирге шабуылға қатысқан H күшінің құрамына кірді. Екі айдан кейін олар Дакар шайқасына қатысып, Виши Франциясының үш суасты кемесін батырды. 1940 жылдың қалған бөлігінде олар бір итальян суасты кемесін батырып, екі кемесін миналар мен торпедалардың салдарынан жоғалтты. H күші 1941 жылы Мальтаға бірнеше конвойлерді сүйемелдеді, олардың барысында бір неміс суасты кемесін батырып, бір эсминдері бомбадан зардап шекті. 1941 жылдың соңында үш E класты кеме Ресейге конвойлерді сүйемелдеуді бастады, ал тағы үш кеме Шығыс флотқа ауыстырылды. Соңғы екеуі 1942 жылдың басында жапон күштері тарапынан батырылды, ал оларды ауыстыру үшін екі F класты кеме жіберілді. Көптеген F класты кемелер Арктика конвойлерін сүйемелдеуге күш біріктірді, олардың барысында неміс эсминдерімен бірнеше шайқасқа қатысып, бір неміс суасты кемесін батырды. Бірнеше кеме Мальта конвойлерін сүйемелдеуге жіберілді, олардың барысында бір кеме жоғалды. 1942 жылдың соңында – 1943 жылдың басында бірнеше кеме Солтүстік Атлант мұхитындағы күзету міндеттері үшін эскорт эсминдеріне айналдырылды, ал көптеген кемелер ұзақ мерзімге сол жерге тағайындалды, олар екі неміс суасты кемесін батырды. Осы кемелердің үшеуі кейіннен Канада Корольдік теңіз күштеріне берілді. E және F класты кемелердің төртеуі 1943 жылдың ортасында Сицилияға шабуылды қолдау үшін Жерорта теңізі флотына жіберілді және 1944 жылға дейін сонда қалды. Солардың бірі сол жылы Грекия Корольдік теңіз күштеріне берілді және 1956 жылға дейін грек қызметінде болды. Атлант мұхитында қалған кемелер 1944 жылы Нормандияға шабуылға дайындалу үшін Ұлыбританияға қайтарылмас бұрын екі неміс суасты кемесін батырды. Олар екі суасты кемесін батырды, бірақ тағы бір F класты кеме минаға түсті. Кемелер көбінесе Оверлордтан кейін Солтүстік Атлант мұхитына оралды немесе Канадада ұзақ жөндеу жұмыстарын бастады. Соғыс аяқталғаннан кейін Канадаға әскерлерді тасымалдау үшін пайдаланылған үш кеме 1947 жылы бұзылып тасталды. Британдық кемелердің көпшілігі шамамен сол уақытта бұзылып кетті, бірақ бір кеме 1949 жылы Доминикан теңіз күштеріне сатылып, 1968 жылға дейін қызмет етті.
Дизайн және сипаттама
E класы 1931 жылғы Теңіз құрылысы бағдарламасы аясында тапсырылды, ал F класы 1932 жылы тапсырылды. Бұл кемелер алдыңғы D класының негізінде салынды, корпусы мен қару-жарағына ұсақ өзгерістер енгізілді. Екі кеме 60 минаны орналастыруға бейімделді. F класы E класының шамалы айырмашылықтарымен қайталамасы болды. Барлық эсминецтер ASDIC (сонар) және екі жылдамдықпен мина тазалау (TSDS) жабдығымен жабдықталды. E және F класындағы эсминецтер стандартты жүктемеде және толық жүктемеде ығыстырылды. Олардың жалпы ұзындығы 329 фут (100 м), ені 33 фут (10 м) және суға бату тереңдігі 12 фут (4 м) болды. Кемелердің экипажы 145 офицер мен сарбазды құрады. Олар екі Парсонс тісті бу турбинасымен жабдықталды, әрқайсысы бір жетекті айналдырады, үш Адмиралтейство 3 барабанды қазандығымен қамтамасыз етілген буды пайдаланды, олар қысымда және температурада жұмыс істеді. Турбиналар барлығы дамытты және максималды жылдамдыққа жеткізді. Эсминецтер май отынының максималды мөлшерін тасыды, бұл оларға жылдамдықта шамамен қашықтыққа мүмкіндік берді.
All of the ships had the same main armament, four quick firing (QF) Mark IX guns in single mounts, designated 'A', 'B', 'X', and 'Y' from front to rear. The guns had a maximum elevation of 40° which was achieved by using a lowered section of the deck around the mount, the "well", that allowed the breech of the gun to be lowered below deck height. They fired a shell at a muzzle velocity of to a range of For anti aircraft (AA) defence, they had two quadruple mounts for the QF 0.5 inch Vickers Mk III machine gun on platforms between the funnels. The E and F class ships were fitted with two quadruple mounts for 21 inch (533 mm) torpedo tubes. The ships, except for the minelayers, were also equipped with two throwers and one rack for 20 depth charges. The stern of the minelayers was fitted with a pair of sponsons that housed part of the mechanical chain conveyor system and to ensure smooth delivery of her mines. To compensate for the weight of her Mark XIV mines, their rails, two 4.7 inch guns, their ammunition, both sets of torpedo tubes, their whalers and their davits had to be removed. The main guns were controlled by an Admiralty Fire Control Clock Mk I that used data derived from the manually operated director control tower and the separate 9 feet (3 m) rangefinder situated above the bridge. They had no capability for anti aircraft fire and the anti aircraft guns were aimed solely by eye.
Барлық кемелерде бірдей бас қару-жарағы болды – төрт жылдам ату (QF) Mark IX зеңбірегі, алдыңғы жағынан артқа қарай 'A', 'B', 'X' және 'Y' деп белгіленген жеке орнатуларда. Зеңбіректердің максималды көтерілу бұрышы 40° болды, бұл орнатудың айналасындағы палубаның төмендетілген бөлігін, "ұңғыманы" пайдалану арқылы қол жеткізілді, бұл зеңбірек қақпағын палуба биіктігінен төмен түсіруге мүмкіндік берді. Олар зеңбірек оқтарын бастапқы жылдамдықта ұзаққа дейін атып шығарды. Әуе шабуылына қарсы қорғаныс үшін, олардың QF 0,5 дюймдік Vickers Mk III пулеметтері үшін екі төрттік орнатулары болды, олар түтіктер арасындағы платформаларда орналасқан. E және F класындағы кемелерге 21 дюймдік (533 мм) торпеда түтіктері үшін екі төрттік орнату орнатылды. Мина тастағыштардан басқа, кемелерде 20 тереңдік заряды бар екі лақтырғыш және бір тіреуіш болды. Мина тастағыштардың кормасы механикалық тізбекті конвейер жүйесінің бір бөлігін орналастырған екі спонсонмен жабдықталды, бұл миналарды тегіс жеткізуді қамтамасыз етті. Mark XIV миналарының салмағын өтеу үшін, олардың рельстерін, екі 4,7 дюймдік зеңбірегін, оқ-дәрілерін, торпеда түтіктерінің екі жиынтығын, шұғыналарын және олардың діңгектерін алып тастау қажет болды. Бас зеңбіректер Адмиралтействоның отты басқару сағаты Mk I арқылы басқарылды, ол қолмен басқарылатын директорлық мұнарадан және көпірдің үстінде орналасқан 9 фут (3 м) қашықтық өлшегіштен алынған деректерді пайдаланды. Оларда әуе шабуылына қарсы ату мүмкіндігі болған жоқ, ал әуе шабуылына қарсы зеңбіректер тек көзге қарай бағытталды.
All of the ships had the same main armament, four quick firing (QF) Mark IX guns in single mounts, designated 'A', 'B', 'X', and 'Y' from front to rear. The guns had a maximum elevation of 40° which was achieved by using a lowered section of the deck around the mount, the "well", that allowed the breech of the gun to be lowered below deck height. They fired a shell at a muzzle velocity of to a range of For anti aircraft (AA) defence, they had two quadruple mounts for the QF 0.5 inch Vickers Mk III machine gun on platforms between the funnels. The E and F class ships were fitted with two quadruple mounts for 21 inch (533 mm) torpedo tubes. The ships, except for the minelayers, were also equipped with two throwers and one rack for 20 depth charges. The stern of the minelayers was fitted with a pair of sponsons that housed part of the mechanical chain conveyor system and to ensure smooth delivery of her mines. To compensate for the weight of her Mark XIV mines, their rails, two 4.7 inch guns, their ammunition, both sets of torpedo tubes, their whalers and their davits had to be removed. The main guns were controlled by an Admiralty Fire Control Clock Mk I that used data derived from the manually operated director control tower and the separate 9 feet (3 m) rangefinder situated above the bridge. They had no capability for anti aircraft fire and the anti aircraft guns were aimed solely by eye.
Қызмет
Е класының барлық кемелері 1934 жылы қолданысқа енгізілгеннен кейін, Отандық флоттың 5-ші эсминецтер бригадасына (ЭБ) тағайындалды. Италияның Абиссинияны басып алғаннан кейін, бүкіл бригада 1935 жылдың тамызында итальяндық соғыс кемелерінің қозғалысын бақылау үшін 1936 жылдың сәуіріне дейін Қызыл теңізге жіберілді. Қайтып келгеннен кейін көптеген кемелер 1936–1939 жылдардағы Испания азаматтық соғысы кезінде Испанияға контрабандалық тауарларды тасымалдайтын кемелерді тоқтату және британдық туы бар кемелерді қорғау үшін испандық суларға жіберілді. F класының кемелері Отандық флоттың 6-шы эсминецтер бригадасына тағайындалды және олардың Е класының әпкелерімен бірдей үлгіні ұстанды. 1939 жылдың сәуірінде 5-ші және 6-шы ЭБ тиісінше 7-ші және 8-ші эсминецтер бригадалары болып қайта нөмірленді. 1939 жылдың ортасында жаңадан қолданысқа енгізілген J класының эсминецтері Е класының кемелерін ығыстыра бастады және олар адам жетіспеушілігіне байланысты резервке жіберілді. Тамыз айында нацистік Германиямен қарым-қатынастың шиеленісуі британдықтарды Әскери-теңіз күштерінің резервін жұмылдыруға мәжбүр етті, бұл кемелерді қайтадан жабдықтауға және Отандық флоттың 12-ші эсминецтер бригадасына тағайындауға мүмкіндік берді. 3 қыркүйекте соғыс басталғанда, Е класының кемелері, екі мина тартушы "Эск" және "Экспресс" емес, конвойларды сүйреу және патрульдеу үшін Батыс жақындау командасына (БЖК) тағайындалды, ал F класының кемелері сол міндеттерді орындай отырып, Отандық флотпен бірге қалды. 1940 жылдың сәуіріне дейін Е класының көпшілігі БЖК-де қалды, бірақ 1939 жылдың соңында бірнешеуі Rosyth командасына берілді. "Эксмут" 1936 жылы U 22 су асты кемесімен батырылды. "Эскапад" 1939 жылы суға түскен U 63 су асты кемесін 25 ақпанда су бетіне шығаруға мәжбүр етті, содан кейін экипажы оны батырып жіберді, ал "Фортуна" 1939 жылы 20 наурызда суға түскен U 44 су асты кемесін батырды. "Эск" және "Экспресс" соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай 20-шы эсминецтер бригадасына тағайындалды, төрт мина тартушы кемемен бірге, 1940 жылдың сәуір-майы аралығында Солтүстік теңізде және Англия жағалауында миналар орнатумен айналысты. "Эск" және "Экспресс" 1940 жылдың мамыр-маусым айларында Дюнкерк қаласын эвакуациялауға қатысқан жалғыз екі кеме болды, олардың әрқайсысы мыңдаған одақтас әскерлерін құтқарып қалды. 8-ші ЭБ-ның "Fearless", "Escapade", "Faulknor" және "Foxhound" кемелері маусым айының соңында "Ark Royal" және ұрыс крейсерін Гибралтарға алып барды, онда олар H күшін құрды. Сегіз күннен кейін олар "Forester", "Foresight" және "Escort" кемелерімен бірге Мерс-эль-Кебирге шабуылға қатысты. Соңғы кеме 11 шілдеде Мальта конвойын қорғай отырып, итальяндық су асты кемесімен батырылды. H күшінің көпшілігі тамыздың басында қысқа уақытқа Ұлыбританияға оралды, бірақ айдың соңында 8-ші ЭБ-да "Faulknor", "Forester", "Foresight", "Firedrake", "Fortune", "Fury" және 31 тамыз бен 1 қыркүйек аралығында "Эск", "Экспресс" және тағы үш мина тартушы эсминецтер голландтық Тексел аралының жанында мина өрісін орнатты. Осылай жүріп, соңғы кеме минаға соғылып, алдыңғы бөлігі жарылып кетті. "Эск" көмек көрсету үшін жақындап келе жатып, екі минаға соқтығысып, екіге бөлініп, ауыр зардап шекті. "Экспресс" 1941 жылдың қазан айына дейін созылған жөндеу жұмыстары үшін Англияға қайтарылды. Ал "Форсайт" 25-ші күні француз су асты кемесі "Бевезиерді" батырды. Ұрыс аяқталғаннан кейін "Эскапад" пен "Эхо" Отандық флотқа оралды және флотты сүйреу міндеттерін қайтадан бастады. 17 қазанда "Фейм" суға батып, бірнеше ай бойы судан шығару мүмкін болмады. Келесі күні "Файрдрайк" эсминецпен және екі Корольдік әуе күштері ұшақ қайықтарымен бірге итальяндық "Дурбо" су асты кемесін батырды. "Fury", "Encounter", "Faulknor", "Firedrake" және "Forester" 27 қарашада Спартивенто мүйісіндегі шешілмейтін шайқасқа қатысты. 1941 жылы 8-ші ЭБ H күшін сүйреп апады, өйткені ол бірнеше конвойларды және Мальтаға ұшақтарды тасымалдаған авианосецтерді қамтыды. Соңғы миссиялардың бірінен қайтып келе жатып, "Forester", "Foresight", "Faulknor", "Fearless" және "Foxhound" 1940 жылы суға түскен U 138 су асты кемесін батырды. Бір айдан кейін, 23 шілдеде итальяндық бомбалар "Қорқытсызды" Мальтаға конвойды сүйреп бара жатқанда зақымдады. Оны "Форсайт" апатты кемесі батыруға мәжбүр болды. 8-ші флот кемелерінің көбісі жөндеу және қайта жөндеу үшін тамыз бен қазан аралығында үйлеріне оралды. "Encounter" сәуір айында Жерорта теңіз флотына ауыстырылды және бірнеше ай бойы жөндеу жұмыстары жүргізілді, өйткені ол Мальтада бомбалаудан қатты зақымдалды. Содан кейін кеме қараша айында Шығыс флотына ауыстырылды және келесі айда Сингапурға келді. "Eclipse", "Echo" және "Electra" 1941 жылдың басында Үйдегі флоттың 3-ші эсминецтер бригадасына тағайындалды, онда олар флоттың үлкен кемелерін алып жүрді, ал олар неміс саудагерлерін іздеді және басқа миссияларды орындады. "Эскапад" тамызда Ресейге конвойларды сүйреуді бастады және келесі жылдың көп бөлігінде осылай істеді. "Электра" бірнеше ай бойы солай істеді, содан кейін қазан айында "Экспресспен" бірге "батыс князі" және ұрыс крейсерін Сингапурға сүйреуге жіберілді. "Экспресс" және "Электра" 9 желтоқсанда солтүстікке бағыт алған "батыс князі" және "Repulse" кемелеріне сүйреушілердің жартысы болды, бірақ жапондық бомбалаушылар екі капиталдық кемені батырғанда олар көп нәрсе жасай алмады, тек 3000-ға жуық құтқарылғандарға көмектесе алды. Сингапурға оралғаннан кейін олар "Encounter" және басқа эсминецтермен бірге Сингапур мен Сунда бұғазы арасында кемелерді сүйреуге қосылды. "Электра" және "Encounter" 1942 жылдың 27 ақпанында Жава теңізі шайқасында "Exeter" крейсерін сүйреп апады. Соңғы кеме жапондық эсминецпен батырылды, өйткені ол "Exeter"дің шегінуін қамтамасыз етті. Бірнеше күннен кейін "Encounter" және американдық "Pope" эсминецтері зақымдалған "Exeter"ді Цейлонға бағытталған жолда сүйреп апады, олар төрт жапондық ауыр крейсерлерімен және олардың сүйреушілерімен кездесті. "Encounter" және "Exeter" келесі шайқаста 1 наурызда батырылды. "Экспресс" осы шайқастардың ешқайсысына қатыспады, өйткені ол ақпан айының басында казандық бөлмесіндегі өрттен зақымдалды және оның жөндеу жұмыстары сәуір айына дейін басталған жоқ. "Fortune" ақпан айында Шығыс флотына әпкесімен қосылды, ал "Foxhound" екі айдан кейін қосылды. 27 наурызда "Fury", "Eclipse" және жеңіл крейсер "PQ 13" конвойын Арктикада сүйреп апады, олар үш неміс эсминецтерімен тоқтатылды. Нәтижесінде крейсер өзінің торпедосынан зақымдалды және "Eclipse" екі рет соққыға ұшырады, бірақ крейсер неміс эсминеці "Z26"ді батырды. "Foresight", "Forester" және жеңіл крейсер "QP 11" конвойын Мурманскіден Исландияға сүйреп апады, олар 29 сәуірде "Edinburgh" торпедоланды. Екі соққы оның рульдік басқаруын бұзды және оны екі эсминец сүйреуге мәжбүр болды. Екі күннен кейін олар үш неміс эсминецтерімен шабуылға ұшырады, олар "Foresight" пен "Forester"ді қатты зақымдады және "Edinburgh"ге тағы бір торпедо жіберді, оны жарамсыз етті. Екі эсминец құтқарылғандарды алып, крейсерді батырып жіберді. Мурманскіде уақытша жөнделген әпкелер "Тринидадтың" үйге сүйреуіне қатысты, олар 15 мамырда неміс бомбалаушысымен өртке түсті және батырылуға мәжбүр болды. "Faulknor", "Fury", "Escapade", "Echo" және "Eclipse" мамыр-қыркүйек айларында Арктика конвойларын сүйреп апады, "Faulknor" 12 қыркүйекте "PQ 18" конвойын сүйреп бара жатып U 88 су асты кемесін батырды. "Foresight" және "Fury" тамызда "Pedestal" операциясы кезінде флотты сүйреуге уақытша бөлінді, оның барысында біріншісі торпедоланды және батырылуға мәжбүр болды. Жөндеу кезінде "Fame" эскорт эсминеціне айналдырылды және қыркүйекте аяқталғаннан кейін БЖК-ға қосылды. Бір айдан кейін ол "SC 104" конвойын қорғап тұрғанда U 353 су асты кемесін батырды. "Fearless" 16 желтоқсанда U 211 су асты кемесімен торпедоланды және батырылды. 1942 жылдың желтоқсанында Ресейге конвойлар қайта басталғанда, "Fury", "Forester", "Faulknor", "Eclipse" және "Echo" эскорт ретінде тағайындалды. "Fury" және "Eclipse" 1943 жылдың наурыз-мамыр айларында БЖК эскорттарын күшейту үшін бөлінді, "Fame" және "Escapade" әпкелерімен бірге неміс су асты кемелерінің шабуылдары шарықталу кезінде қосылды. Бұрынғы...
Соғыстан кейінгі
Гатино, Саскачеван және К’Аппель 1946 жылы резервке жіберілгенге дейін және кейіннен металл терісіне сатылғанға дейін канадалық әскерлерді елге қайтару үшін қолданылды, бірақ Гатино 1948 жылы Британдық Колумбияда толқын қысқыш ретінде пайдалану үшін батырылды. Фолкнор мен Форестер 1945 жылы резервке алынып, келесі жылы бөлшектелді. Эскапед 1946 жылға дейін суастына қарсы күрес флотилиясында қызмет еткендіктен, бір жыл бойы активті қызметте болды, бірақ кеме келесі жылы жойылды. Көптеген әпкелерінен айырмашылығы, Фейм 1947 жылға дейін активті қызметте болды, содан кейін резервке жіберілді. 1949 жылы Доминикан Республикасына сатылып, Generalissimo деп аталды. 1962 жылы Санчес деп қайта аталды және 1968 жылы қолдан шығарылды. Наваринон кейін оқу кемесі болды, 1956 жылы Корольдік теңіз күштеріне қайтарылды және келесі жылы бөлшектелді.