Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неопаган діндерінде кездесетін кітап немесе мәтіннің түрі – Викканың дәстүрлі кітабы.
Type of book or text found in Neopagan religions
the traditional book of Wicca
Көлеңкелер кітабы – Викканың неопаган дініндегі діни мәтіндер мен сиқырлы рәсімдерге арналған нұсқауларды қамтитын кітап. Ол пайда болғаннан бері көптеген неопаган тәжірибелері мен жолдарына еніп үлкерді. Ең әйгілі Көлеңкелер кітабын 1940 жылдардың соңында немесе 1950 жылдардың басында Викканың негізін қалаушы Джеральд Гарднер жасаған. Ол оны алдымен Брикет Вуд ковенінде, содан кейін ол құрған басқа ковендерде қолданды. Көлеңкелер кітабы Александриялық Викка және Мохсианизм сияқты басқа Викка дәстүрлерінде де қолданылады. 1970 жылдардан бастап бастаушы емес Викканы қалай бастауға болатынын үйрететін кітаптардың пайда болуымен, Көлеңкелер кітабы идеясы бұрынғы бастаушы дәстүрлермен байланысы жоқ жеке тәжірибешілер арасында одан әрі тарады. Бастапқыда, Викка ковендердің басымдығында болған кезде, «бір ковен үшін тек бір дана [кітап] болды, оны жоғары жын мен жоғары жын қызметкері сақтайтын». Бұл ереже өмірге қабілетсіз болып шықты және қазір әрбір сиқыршының өзінің кітабы болуы қалыпты жағдай. Британдық дәстүрлі Викканы құрайтын әртүрлі дәстүрлерде Джеральд Гарднер мен оның Жоғары жын қызметкері Дорин Валиенттің көмегімен құрастырылған түпнұсқа кітаптың көшірмелері, сондай-ақ содан бері енгізілген өзгерістер мен қосымшалар қолданылады. Бұл кітап бастапқыда Викканың кіріспе рәсімінен өткендерге ғана берілген құпия мәтін болса да, көптеген кіріспе рәсімінен өткен және өтпеген адамдар әртүрлі Көлеңкелер кітаптарын басып шығарды. Олардың қатарында Чарльз Карделл, Леди Шеба, Джанет және Стюарт Фаррарлар бар. Басқа Викка дәстүрлерінде және көптеген жеке тәжірибешілер арасында Гарднердің түпнұсқасынан тәуелсіз Көлеңкелер кітабының баламалы нұсқалары жазылды. Көлеңкелер кітабына байланысты көптеген әңгімелер мен дәстүрлер пайда болды. Дәстүр бойынша, «сиқыршының Көлеңкелер кітабы өлімнен кейін жойылған». Ол тәжірибелік тәжірибе, күнделікті рәсімдердің жазбасы немесе сиқыр туралы жазба болуы мүмкін. Бұл шабыт кітабы болып табылады және болашақ рәсімдерде қолданылуы мүмкін. Көлеңкелер кітабының тұжырымы кейіннен танымал мәдениетте пайда болды, мысалы, американдық «Charmed» телесериалында қолданылды, ол Көлеңкелер кітабын танымал етті.
A Book of Shadows is a book containing religious text and instructions for magical rituals found within the Neopagan religion of Wicca. Since its conception, it has made its way into many pagan practices and paths. The most famous Book of Shadows was created by the pioneering Wiccan Gerald Gardner sometime in the late 1940s or early 1950s, and which he utilised first in his Bricket Wood coven and then in other covens which he founded in following decades. The Book of Shadows is also used by other Wiccan traditions, such as Alexandrian Wicca and Mohsianism, and with the rise of books teaching people how to begin following non initiatory Wicca in the 1970s onward, the idea of the Book of Shadows was then further propagated amongst solitary practitioners unconnected to earlier, initiatory traditions. Initially, when Wicca was still dominated by covens, "only one copy [of the Book] existed for an entire coven, kept by the high priestess or high priest. That rule has proved unfeasible, and it is [now] commonplace for all Witches to have their own copies." In the various traditions that make up British Traditional Wicca, copies of the original Book composed by Gerald Gardner with the aid of his High Priestess Doreen Valiente, along with alterations and additions that have been made since then, is followed by adherents. Though originally a secret text only given to initiates of Wicca, many initiate and non initiates alike have gone on to print various Books of Shadows. These figures include Charles Cardell, Lady Sheba, and Janet and Stewart Farrar to name a few. In other Wiccan traditions and amongst a number of solitary practitioners, alternate versions of the Book of Shadows have been written, which are independent of Gardner's original. Numerous associations and traditions have since grown up around the Book of Shadows. Traditionally, "a Witch's book of shadows is destroyed upon death." It can be an experimental practice, everyday ritual works, or a record of magic. This is also a book of inspiration and can be used in future rituals. The concept of the Book of Shadows has subsequently appeared in popular culture, for instance being used in the American television series Charmed, which popularised the Book of Shadows.
Шығу тегі
Джеральд Гарднер, «Викканың әкесі» атанған ол, алғаш рет 1950-ші жылдары Брикет Вуд ковені арқылы өнерге жаңадан кіргендерге «Көлеңкелер кітабын» таныстырды. Ол бұл кітаптың иесіне тиесілі, нәтиже берген сиқырлардың жеке жинағы екенін айтты; олар оның кітабынан көшіріп, қажет деп санаған материалды қоса алады. Оның сөзіне қарағанда, мұндай кітапты сақтау ежелгі дәстүр, және оны тарих бойында сиқыршылар қолданып келген. Дәстүр бойынша, Гарднер «Көлеңкелер кітабы» иесі қайтыс болған соң өртелетінін, осылайша оның сиқыршы екені жасырылатынын мәлімдеді. Джеральд Гарднер 1949 жылы жарық көрген «Жоғары сиқырдың көмегі» атты ортағасырлық сиқыршылық туралы фантастикалық романында «Көлеңкелер кітабы» туралы есімдерді атаған жоқ. Бас жыншы Дорин Валиенте бұл идея Гарднердің сол кезде әлі ойына келмегенін, және ол романын жазғаннан кейін ғана ойлап тапқанын айтты. Валиенте Гарднердің «Көлеңкелер кітабы» терминін 1949 жылғы «The Occult Observer» журналының I том, №3 санынан алғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, осы санда Гарднердің «Жоғары сиқырдың көмегі» романының жарнамасы, палмашы Мир Баширдің «Көлеңкелер кітабы» атты мақаласына қарама-қарсы жарияланған. Бұл мақала ежелгі санскриттік болжау нұсқаулығы туралы еді, онда адамның көлеңкесінің ұзындығына қарай болашақты болжау жолдары түсіндірілген. Валиенте Гарднер осы терминді өз сиқыршыларының гримуары үшін қабылдады деп болжады. Ол «Гарднер оны қайдан тапса да, бұл жақсы ат, және ол әлі де жақсы ат» деді. Кейін бұл кітапты Канаданың Виккан шіркеуінің Ричард және Тамара Джеймс атты өкілдері алды. Бұл Гарднердің «Көлеңкелер кітабының» алғашқы нұсқасы болып көрінді, және ондағы бөлімдер оккультист Алестер Кроули жасаған «Ordo Templi Orientis» ритуалдарына негізделген. Гарднер 1946 жылы Кроулиден OTO ритуалдарын орындауға рұқсат беретін жарғы сатып алып, осы ритуалдарға қол жеткізді. Кейбір адамдар бұл Гарднердің 1946 (оның «Жоғары сиқырлы көмек» романын аяқтаған кезде) мен 1949 жылдар аралығында сиқыршылардың гримуары идеясын ойлап тапқанының және оған «Ye Bok of Ye Art Magical» деген ат бергенінің дәлелі деп санайды. 1949 жылы ол оны «Көлеңкелер кітабы» деп атады және көп ұзамай Брикет Вуд ковенімен қолдана бастады. Гарднердің кітапты өзі ойлап тапқанына қосымша дәлел ретінде сол кездегі басқа неопагандық сиқыршылар, мысалы Роберт Кокрейн, мұндай кітапты пайдаланбағаны айтуға болады.
Gerald Gardner, the "father of Wicca", first introduced the Book of Shadows to people that he had initiated into the craft through his Bricket Wood coven in the 1950s. He claimed that it was a personal cookbook of spells that have worked for the owner; they could copy from his own book and add material as they saw fit. He said that the practice of Witches keeping such a book was ancient, and was practised by the Witch cult throughout history. According to tradition, Gardner claimed that the Book of Shadows was burned after a person died, so that it would not be discovered that they had been a witch. Gerald Gardner did not mention any such thing as a "Book of Shadows" in his fictitious 1949 novel about mediaeval witchcraft, High Magic's Aid. High Priestess Doreen Valiente claimed that this was because at the time, Gardner had not yet conceived of the idea, and only invented it after writing his novel. Valiente made the claim that Gardner found the term "Book of Shadows" from a 1949 edition (Volume I, Number 3) of a magazine known as The Occult Observer. In this edition, she claimed, was an advertisement for Gardner's novel, High Magic's Aid, which was opposite an article titled "The Book of Shadows" written by the palmist Mir Bashir. The article in question was about an allegedly ancient Sanskrit divination manual which explained how to foretell things based upon the length of a person's shadow. Valiente theorised that Gardner then adopted this term for his Witches' grimoire. She maintained that "It was a good name, and it is a good name still, wherever Gardner found it". and was later obtained by Richard and Tamarra James of the Wiccan Church of Canada. It appeared to be a first draft of Gardner's Book of Shadows, and featured sections based upon the rituals of Ordo Templi Orientis which had been devised by the occultist Aleister Crowley. Gardner had gained access to these rituals in 1946, when he had purchased a charter from Crowley giving him permission to perform the OTO rituals. Some people have taken this as evidence that Gardner invented the idea of a Witches' Grimoire, perhaps sometime between 1946 (when he finished his novel High Magic's Aid), and 1949, and had named it Ye Bok of Ye Art Magical. In 1949, he had renamed it to the Book of Shadows, and soon began to make use of it with his Bricket Wood Coven. Adding weight to the evidence indicating Gardner invented the Book was that other Neo pagan witches of the time, such as Robert Cochrane, never made use of such a book.
Британдық дәстүрлі Виккада
Британдық дәстүрлі Викканың түрлері, оның ішінде Гарднер Виккасы, Александрия Виккасы және Алгард Виккасы, оның жақтастары қолданатын Көлеңкелер кітабы Гарднер мен Валиенте жазған нұсқаға негізделген. Оның өзінің кітабы Дорин Валиентенің көмегімен құрастырылып, түрлі заманауи көздерден (әсіресе Арадиядан, немесе «Солқындар туралы Ізгі хабардан» және Алестер Кроулидің еңбектерінен) материалдарды қамтыса да, сонымен қатар сотқа тартылып, азапталған сиқыршыларға арналған кеңестер сияқты ежелгі (немесе ежелгі стильде жазылған) бөлімдер де бар. Гарднер осы бөлімдердің шынымен тарихи екенін, және бұрын сиқыршыларға қудалаудан сақтану үшін ештеңе жазуға рұқсат берілмегенін айтты; Көлеңкелер кітабына рұқсат берілгенде, ырымдар мен сиқырлар кез келген кісіге қолданудан сақтау үшін шатастырылып жазылуы керек еді. Дегенмен, соңғы кездегі ғалымдар олардың нақтылығына күмән келтіруде. Гарднер өзінің үш келесі шәкірттік желісіне кітапты әріптеме сөзбен көшіру керектігін айтқан болуы мүмкін, ал Элеонора Боуннан, Патрисия Кроутерден және Моник Уилсоннан тараған Виккандар кітаптың ежелгі тегі бар деп кеңінен сенеді.
In forms of British Traditional Wicca, which include Gardnerian Wicca, Alexandrian Wicca and Algard Wicca, the Book of Shadows used by adherents is based upon that written by Gardner and Valiente. Although his own book had been put together with the help of Doreen Valiente and included material from a variety of modern sources, (notably from Aradia, or the Gospel of the Witches and the writings of Aleister Crowley) it also included sections written in an antique (or mock antique) style, including advice for witches brought to trial and tortured. Gardner claimed that these sections were genuinely historical in origin, and that witches had not been allowed to write anything down until recently, to avoid incrimination; when at last Books of Shadows were allowed, the rituals and spells had to be written in a jumbled manner to prevent any non initiate from using them. More recent scholars however have doubted their authenticity. It seems likely that Gardner told his three subsequent initiatory lines that the book should be copied word for word, and Wiccans descended from Eleanor Bone, Patricia Crowther and Monique Wilson have widely believed that the book was of ancient provenance.
Қазіргі қолданысы
Кейде дәстүрлі виккандар екі "Көлбеу кітапты" сақтайды: біреуі – жаңадан кірушілер көшіретін, өзгеріссіз негізгі рәсімдер мен тәжірибелердің кітабы, ал екіншісі – жеке пайдалануға арналған, әрбір сиқыршыда әртүрлі болады және сиқыршының өзі жинаған астрология, шөп туралы білім, болжау туралы ақпарат сияқты сиқырлық материалдарды қамтиды.
There sometimes exist two Books of Shadows kept by more traditional Wiccans, one being a coven book of core rituals and practises which remains unchanged and from which new initiates copy, and the second, intended for personal use, which differs from witch to witch and contains magical material collected by the initiate, such as astrology, herbal lore, and information regarding divination.
Жарияланым
Гарднер қайтыс болғаннан кейін оның қарсыласы Чарльз Карделл Гарднердің "Көлеңкелер кітабынан" көптеген материалдарды жариялады. 1970 жылдары сол кездегі Александриялық Джанет Фаррар мен Стюарт Фаррар Дорин Валиентемен келісіп, Гарднердің кітабының көп бөлігі нақты түрінде жариялануы керек деп шешті. Оның көп бөлігі Фаррарлар 1984 жылы "Қызыл жол" атты кітабында жарияланды.
After Gardner's death, his rival, Charles Cardell, published much of the material from the Gardnerian Book of Shadows. In the 1970s, the then Alexandrians Janet Farrar and Stewart Farrar decided, with the consent of Doreen Valiente, that much of the Gardnerian book should be published in its true form. Much of it was published by the Farrars in their 1984 book The Witches' Way.
Эклектикалық виккада
Викканың немесе неоязықтардың дәстүрлі емес немесе "эклектикалық" ағымдарында "Көлеңкелер кітабы" термині көбінесе дәстүрлі мәтін емес, жеке күнделіктерді сипаттау үшін қолданылады. Бұл күнделікке ритуалдар, сиқырлар, олардың нәтижелері және басқа да сиқырлы ақпарат жазылады. Бұл жеке немесе топтық кітап болуы мүмкін, және әдетте ұстаздан шәкіртке берілмейді. Көп жағдайда, осы түпкі "Көлеңкелер кітабы" қолмен жазылған емес, электрондық құжат (диск немесе веб-сайт) түрінде болады. Кейбір адамдар "Көлеңкелер кітабын" тек сиқырларды жазу үшін пайдаланады, ал ойлар, сезімдер және тәжірибелерді жазу үшін бөлек кітапты, кейде "Айналар кітабы" деп атайды.
In non traditional or "eclectic" forms of Wiccan or Neo pagan practice, the term Book of Shadows is more often used to describe a personal journal, rather than a traditional text. This journal records rituals, spells, and their results, as well as other magical information. This can be either an individual or coven text, and is not normally passed from teacher to student. In many cases, this kind of Book of Shadows is an electronic document (disk or website) instead of a hand written one. Some reserve the Book of Shadows for recording spells and keep a separate book, sometimes called the Book of Mirrors to contain thoughts, feelings and experiences.
Басқа дәстүрлер
Викканың барлық дәстүрлері "Көлбеулер кітабы" деген терминді пайдаланбайды. Реймонд Бакланд негізін қалаған Сеакс Вика дәстүрінде Көлбеулер кітабы "Ағаш" деп аталады, ал Devotional Wicca-да бұл кітап "Жолдар кітабы" деп аталады; көптеген дәстүрлер өздерінің Көлбеулер кітабын жай ғана "Кітап" деп атайды.
Not all traditions of Wicca utilize the term "Book of Shadows". In Seax Wica, a tradition founded by Raymond Buckland, the Book of Shadows is called "The Tree", and in Devotional Wicca, the book is titled "The Book of Ways"; many traditions refer to their Books of Shadows as simply "The Book".
Танымал мәдениетте
Телевизиялық "Қарамсыз" (Charmed) сериалында сиқырлы және құпия заңдарды қамтитын, сондай-ақ өзін зияннан қорғайтын табиғи қабілеті бар Көлеңкелер кітабы бейнеленеді. 1996 жылғы "The Craft" фильмінде, кейбір сыншылар "Қарамсыз" сериалына үлкен ықпал еткенін айтқан, Көлеңкелер кітабы – әйелдің "қуатты ойларын" сақтайтын зат ретінде сипатталды. 2000 жылғы "Блэр Сиқыршысы" (The Blair Witch Project) фильмінің жалғасы "Көлеңкелер кітабы: Блэр Сиқыршысы 2" деп аталды, онда фильм барысында Көлеңкелер кітабы туралы ештеңе айтылмаса да, Викканың (Wiccan) кейіпкері болды. Бірақ фильмнің трейлерінде Көлеңкелер кітабы көрсетілген, бірақ ол фильмде пайда болған жоқ. Трейлерде Көлеңкелер кітабы Блэк-Хиллз орманрында, арқасында туана символы бар, жартылай жалаңаш әйелдің қолынан табылды, содан кейін ол белгісіз ер адамнан шабуылға ұшырады. Бұл атау "Қарамсыз" сериалының қалыптасқан нарығын пайдалану әрекеті ретінде қарастырылды. 2011 жылғы "Сырлы шеңбер" (The Secret Circle) телесериалында әр отбасының өзіндік Көлеңкелер кітабы бар екені көрсетілді, әр кітапта бірегей сиқырлар жинақталған. Кітап ұрпақтан ұрпаққа беріліп жатқанда, әр ұрпақ өз сиқырларын немесе жазбаларын қосады, бұл туралы Кэсси өз отбасының Көлеңкелер кітабында анасының қолжазбасын танып білді. Жапондық қорқыныш ойыны "Corpse Party: Book of Shadows" өзінің соңғы тарауында осы кітапқа тоқталады, онда ол осы мақалада сипатталған Шындық Кітабына сәйкес келеді (бірақ ойында әлемдегі барлық сиқырларды қамтитын бір ғана Шындық Кітабы бар). Көлеңкелер кітабы "Corpse Party: Blood Drive" ойынында қайта пайда болады, онда ол оқиғаның маңызды бөлігіне айналады. Австралиялық "Nowhere Boys" телесериалында екі кейіпкердің Көлеңкелер кітабы бар екені белгілі. Олардың бірі – басты кейіпкер Феликс Ферн, екіншісі – қарсыласы Элис Хартли. Феликс кітабының шын екенін достарынан жасыруға тырысқандықтан, ол оның күнделігі деп ойлады, ал Элис кітабы оның әпкесіне тиесілі деп есептелді. "Dungeons & Dragons" ролдік ойынының бесінші басылымында, сиқыршы класының мүшелері Көлеңкелер кітабын ала алады, ол оларға олардың класы арқылы әдетте қол жетімді болмаса да, қосымша сиқырлар мен рәсімдерді үйренуге мүмкіндік береді. "Binding of Isaac" ойынында Көлеңкелер кітабы ойыншы таба алатын белсенді зат ретінде бейнеленеді. Оны қолданғанда, ойыншыға 10 секундқа созылатын қауіпсіздік беріледі. Ойыншы оны жау бөлмелерін/толқындарын тазарту арқылы немесе басқа тәсілдермен зарядтай алады, сондықтан оны бірнеше рет пайдалануға болады.
The television fantasy series Charmed features a fictional Book of Shadows which contains spells and arcane law, and has a supernatural ability to defend itself from harm. In the 1996 film The Craft, which some critics saw as a major influence on the series Charmed, the Book of Shadows was referred to as an object in which a witch keeps her "power thoughts". The 2000 sequel to The Blair Witch Project was titled Book of Shadows: Blair Witch 2 and featured a Wiccan character, despite there being no mention of a "Book of Shadows", during the film. But in the film's teaser trailer, reveals the "Book of Shadows" itself but never appeared in the film. In the trailer, the "Book of Shadows" was found by a half naked woman with a twana symbol behind her back, at the woods of Black Hills, until she was attacked by an unknown man. The title was seen as an attempt to capitalise on the Charmed series' established market. In the 2011 television series, The Secret Circle each family is shown to have their own "Book of Shadows", with each book containing unique spells. As the book is passed down from generation to generation, each generation appears to write their own spells or notes, as indicated by Cassie's recognition of her mother's handwriting in her own family's "Book of Shadows". The Japanese horror adventure game Corpse Party: Book of Shadows deals with the eponymous book during its final chapter, in which it is revealed to be an actual Book of Shadows very much in keeping with the description in this article (albeit in the game, there is only one Book of Shadows that exists, containing a complete chronicle of all spells that exist in the entire world, be they Wiccan or not). The Book of Shadows returns in Corpse Party: Blood Drive where it becomes a key element to the story throughout the game. In the Australian television series Nowhere Boys two characters are known to possess a Book of Shadows. One being one of the protagonists, Felix Ferne, and one being an antagonist, Alice Hartley. Felix's book was first thought to be his diary as he tried to hide its true existence from his friends, and Alice's book was thought to be her sister's. In the fifth edition of roleplaying game Dungeons & Dragons, members of the warlock class can gain a Book of Shadows, which enables them to learn extra spells and rituals regardless of whether or not such magic is ordinarily accessible through the warlock class. In the roguelike Binding of Isaac, the Book of Shadows is featured as an active item the player can find. When used, it grants the player invulnerability which lasts for 10 seconds. It can be used multiple times as long as the player can recharge it by clearing hostile rooms/waves or by manually charging the item by other means.