Кіріспе

Мысырлық суретші және ғалым Исаак Фанус (19 желтоқсан 1919 – 15 қаңтар 2007) – египеттік копт икона суретшісі, ғалым және теолог. Ол дербес түрде қазіргі заманғы копт өнерінің ең танымал стилін қалыптастырды, ол көбінесе «Нео-копт» деп аталады.

Ерте өмір және оқу

Фанус Әл-Минияда дүниеге келді және 1941 жылы Каирге көшіп, қазіргі Египеттегі Хелван университетінің қолданбалы өнер факультетінен білім алып, 1943 жылы оқытушылық диплом алды. Фанус 1954 жылы құрылған Копт зерттеулер институтының алғашқы студенттерінің бірі болды және 1958 жылы докторлық дәрежесін алды. 1960 жылдардың ортасында Луврдегі екі жылдық оқу гранты оның мансабындағы шешуші кезең болды. Францияда болғанда ол Леонид Успенскийден икона суреттеуін оқыды, оның қолдауымен ол суретші және теолог ретінде әуесқойлық танытты. Бұл, ақырында, оны 20 ғасырдың ортасында копт иконографиясының жаңа бейнесіне айналатын стильді дамытуға алып келді. Фанус Каирдегі Копт зерттеулер институтының Копт өнері кафедрасын басқарды және Египеттен тыс көптеген копт суретшілерін тәрбиеледі.

Саяси ықпал

1952 жылғы революциядан кейін Мысырдың халықаралық өнер әлемінен бай демеушілер азайғанда, олардың орнына мемлекеттік қаржыландыру белгілі бір деңгейде ұсырылды, бұл өнер әлемін күшті бәсекеге ұшыратты. Фанустың өте жаңашыл карьерасы сол кездегі қиындықтар мен өмірлік тәжірибелердің нәтижесінде қалыптасты. Осы кезеңде ол египеттік тамырларын терең сезініп, Әл-Миниядан шыққан барлық нәрсемен, оның ішінде қаласын құрған Ахнатон заманынан бері мақтан тұтқан.

Қазіргі заманғы копт иконасы

Исаак Фанус сияқты суретшілерге дейін ғасырлар бойы Копт Православ шіркеуінің дәстүрлі Копт стилі деп танылған өзіндік стилі болды. Он тоғызыншы ғасырда Мысырға тараған еуропалық өнердің ықпалымен Мысырда көптеген шіркеулер пайда болды, олардың иконалары стилі жағынан батыс христиан өнеріне, әсіресе протестанттар өнеріне ұқсас және көбінесе бірдей болды. Фанустың заманауи иконография мектебі Копт мәдениетінің жалпы жаңаруының бір бөлігі ретінде пайда болды, ол Папа Кирилл VI (1959–1971) патриархаты кезінде басталды. 1977–1978 жылдары ол Ұлыбританияда алты ай бойы Лондонның Кенсингтон ауданындағы Аллен-стриттегі Санкт-Марк Копт Православ шіркеуінде иконалар салған.