Кіріспе
Дара-ес-Салам (/dɑːr// //ɛ//s// //s//ə/'/l//ɑː//m/; араб тілінен دَار السَّلَام – «бейбіт үй») – Танзанияның ең ірі қаласы және қаржы орталығы. Сонымен қатар Дар-эс-Салам аймағының астанасы. Бес миллионнан астам халқы бар Дар-эс-Салам Шығыс Африкадағы ең ірі қала және Африкадағы алтыншы ірі қала. Суахили жағалауында орналасқан Дар-эс-Салам маңызды экономикалық орталық және әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан қалалардың бірі. Қала 1865 немесе 1866 жылы Занзибардың алғашқы сұлтаны Маджид бин Саид құрған. Ол Германияның Шығыс Африкасы, Танганьика және Танзанияның негізгі әкімшілік және сауда орталығы болды. 1974 жылы елорданы Додомаға көшіру туралы шешім қабылданды, ол 1996 жылы ресми түрде аяқталды. Дар-эс-Салам – Танзанияның өнер, сән, медиа, кино, теледидар және қаржы салаларындағы ең танымал қаласы. Бұл Танзанияның 31 әкімшілік аймағының бірі – Дар-эс-Салам аймағының астанасы, және бес ауданнан тұрады: солтүстікте Кинодонни; орталығында Илала; оңтүстікте Убунго және Темеке; ал шығысында Курасини сағасы арқылы Кигамбони.
Dar es Salaam (,/d//ɑːr// //ɛ//s// //s//ə/'/l//ɑː//m/; from دَار السَّلَام) is the largest city and financial hub of Tanzania. It is also the capital of the Dar es Salaam Region. With a population of over five million people, Dar es Salaam is the largest city in East Africa and the sixth largest in Africa. Located on the Swahili coast, Dar es Salaam is an important economic center and one of the fastest growing cities in the world. The town was founded by Majid bin Said, the first Sultan of Zanzibar, in 1865 or 1866. It was the main administrative and commercial center of German East Africa, Tanganyika, and Tanzania. The decision was made in 1974 to move the capital to Dodoma which was officially completed in 1996. Dar es Salaam is Tanzania's most prominent city for arts, fashion, media, film, television, and finance. It is the capital of the co extensive Dar es Salaam Region, one of Tanzania's 31 administrative regions, and consists of five districts: Kinondoni in the north; Ilala in the centre; Ubungo and Temeke in the south; and Kigamboni in the east across the Kurasini estuary.
Тарих
XIX ғасырда Мзизима (суахили тілінде "салауатты қала") Үнді мұхиты сауда жолдарының шетінде орналасқан жағалаудағы балық аулау ауылы болды. 1865 немесе 1866 жылы Занзибар сұлтаны Маджид бин Саид Мзизимаға өте жақын жаңа қала салуды бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс Африка науқанында британдық және Доминион әскерлері Германияның Шығыс Африкасын басып алды. Корольдік теңіз күштері 1916 жылдың 21 шілдесінде монитормен, ал 21 тамызда линкормен қаланы бомбалады. Неміс отарлық билігі 3 қыркүйекте қаланы тапсырды. Германияның Шығыс Африкасы Британдық Танганьика территориясына айналды. Дар-эс-Салам әкімшілік және сауда орталығы болып қала берді. Британдық тікелей емес басқару кезінде Oyster Bay және Африка аймақтары (мысалы, Kariakoo және Ilala) сияқты еуропалық аймақтар қала орталығынан бөлек дамыды. Қала халқының ішінде Британдық Үндістаннан келген көптеген жұмысшылар болды, олардың көпшілігі сауда және коммерциялық мүмкіндіктерді пайдалануға келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Дар-эс-Саламда қарқынды өсу кезеңі басталды. Саяси оқиғалар, соның ішінде Танганьика Африка Ұлттық Одағының құрылуы және дамуы, 1961 жылдың желтоқсанында Танганьиканың отаршылдықтан тәуелсіздік алуына әкелді. Дар-эс-Салам 1964 жылы Танганьика мен Занзибар Халық Республикасы бірігіп, Танзанияны құрғаннан кейін де оның астанасы болып қызмет етті. 1973 жылы астананы ішкі аймақтағы орталыққа орналасқан Додома қаласына көшіру туралы шешім қабылданды. Додомаға көшіру процесі аяқталды, бірақ Дар-эс-Салам көптеген үкіметтік кеңселердің орналасқан жері болып қала берді. 1967 жылы Танзания үкіметі Танзанияны социализмге бағытталған "ужамаа" саясатын жариялады. Бұл қадам қаланың әлеуетті өсуіне кедергі келтірді, себебі үкімет адамдарды қалаларға көшіп бармауға және оның орнына "ужамаа" социалистік ауылдарда қалуға шақырды. 1980 жылдары бұл саясат Танзаниядағы кедейлік пен аштыққа қарсы күресте сәтсіз аяқталды және қажетті дамуды тежеді. Бұл жағдай 1980 жылдардың либерализация саясатына әкелді, ол социализмді тоқтатты және саяси репрессия арқылы Танзания үкіметіндегі оның жақтаушыларын үнсіздікке мәжбүр етті. 1990 жылдардың соңына дейін Дар-эс-Салам Каир, Найроби, Йоханнесбург, Лагос немесе Аддис-Абеба сияқты Африканың жетекші қалаларымен бір деңгейде қарастырылмады. 2000 жылдары бизнес ашылып, өркендеді; құрылыс секторында өсім күшейді, жаңа көп қабатты ғимараттар, көпірлер мен жолдар салынды; қаладағы Танзания банктері жақсы реттелді; Дар-эс-Салам қор биржасы кеңейді. Порт Руанда, Бурунди, Замбия және Конго Демократиялық Республикасының шығыс бөлігі сияқты теңізге шығу мүмкіндігі жоқ елдермен транзиттік сауда үшін маңызды орынға ие. Қаланың көкжиегінде биік ғимараттар бар, олардың ішінде 35 қабатты PSPF мұнарасы (2015 жылы аяқталды) және Танзания порттары басқармасы (TPA) мұнарасы, елдегі ең биік ғимарат (2016 жылы аяқталды) бар. Порттың бөліктері мен отаршылдық дәуірге жататын көшелер сияқты бірқатар тарихи ғимараттар мен қала құрылысы элементтері әлі де сақталған. Қаланың ең көне ғимараттарының бірі – Ескі Бома 1866-67 жылдары Занзибар сұлтаны Маджид бин Саидтың бұйрығымен салынды және неміс билігі кезінде кеңейтілді. Ботаникалық бақтар қазір Танзанияның Ұлттық мұражайына жақын орналасқан. Қазіргі Мемлекеттік үйдің тарихы Маджид бин Саидқа дейін жетеді және ол неміс, кейіннен британдық отаршыл үкіметтерінің резиденциясы болды. 1899-1902 жылдар аралығында салынған Азания Фронт лютеран шіркеуімен және сол кезеңде салынған Рим католик шіркеуімен қатар, Оушен Роуд ауруханасы да Дар-эс-Саламдағы бірқатар ерте тарихи ғимараттардың бірі болып табылады.
In the East African campaign of World War I, British and Empire forces captured German East Africa. The Royal Navy bombarded the city with the monitor on 21 July 1916 and battleship on 21 August. The German colonial authorities surrendered the city on 3 September. German East Africa became the British Tanganyika Territory. Dar es Salaam remained the administrative and commercial centre. Under British indirect rule, European areas such as Oyster Bay and African areas (e. g., Kariakoo and Ilala) developed separately from the city centre. The city's population also included a large number of workers from British India, many of whom came to take advantage of trade and commercial opportunities. After World War II, Dar es Salaam experienced a period of rapid growth. Political developments, including the formation and growth of the Tanganyika African National Union, led to Tanganyika's independence from colonial rule in December 1961. Dar es Salaam continued to serve as its capital, even when Tanganyika and the People's Republic of Zanzibar merged to form Tanzania in 1964. In 1973, provisions were made to relocate the capital to Dodoma, a more centrally located city in the interior. The relocation process to Dodoma was completed, although Dar es Salaam continued to be the location of most government offices. In 1967, the Tanzanian government declared the ujamaa policy, which made Tanzania lean towards socialism. The move hampered the potential growth of the city as the government encouraged people not to move into cities and instead remain in Ujamaa socialist villages. By the 1980s, the policy failed to combat the increasing poverty and hunger that Tanzania faced, and had delayed necessary development. This situation led to the liberalization policy of the 1980s that essentially ended socialism and silenced its proponents within Tanzania's government through political repression. Until the late 1990s, Dar es Salaam was not regarded in the same echelon as Africa's leading cities like Cairo, Nairobi, Johannesburg, Lagos, or Addis Ababa. During the 2000s, businesses opened and prospered; growth expanded in the construction sector, with new multi storey buildings, bridges and roads; Tanzanian banks headquartered in the city became better regulated; and the Dar es Salaam Stock Exchange expanded. The port is prominent for entrepot trade with landlocked countries like Rwanda, Burundi, Zambia, and the eastern portion of the Democratic Republic of the Congo. The city's skyline features tall buildings, among them the 35 storey PSPF Tower (finished in 2015) and the Tanzania Ports Authority (TPA) Tower, the tallest in the country (completed in 2016). A number of historical buildings and elements of urban planning, such as parts of the harbour and streets going back to colonial times, still exist. The Old Boma, one of the city's oldest buildings, was built in 1866 67 by Majid bin Said, sultan of Zanzibar, and enlarged under German rule. The Botanical Gardens now are close to the National Museum of Tanzania. The present day State House goes back to Majid bin Said, and were the seat of the German and later the British colonial governments. Along with the Azania Front Lutheran Church, built between 1899 and 1902, and the Roman Catholic St. Joseph's Cathedral, constructed around the same period, Ocean Road Hospital also belongs to a number of early historical buildings in Dar es Salaam.
География
Дар-эс-Салам 6°48' оңтүстік ендігі, 39°17' шығыс бойламында (−6.8000, 39.2833) орналасқан, Шығыс Африка жағалауындағы табиғи портта, кейбір аймақтарында құмды жағажайлары бар.
Кинодонни
Кинодонни – ауданның ең көп халқы бар ауданы. Онда қала халқының жартысы және бірнеше жоғары кірісті аудандар орналасқан. Масаки, Ойстер Бэй және Ада Эстейт – орталық жағажай бойында орналасқан жоғары кірісті аудандар. Колониялық дәуірде олар қаланың негізгі еуропалық аймақтары болды. Қазіргі уақытта осы аудандарда дипломаттар мен шетелдіктер тұрады. Oyster Bay Beach (сондай-ақ Coco Beach деп те аталады) – Кинодоннидің шығысында орналасқан жалғыз ақ құмды жағажай. Микочени және Регент Эстейт сонымен қатар аудан ішінде орналасқан аудандар. Бұл жоғары және орташа кірісті аймақтар, Микочени B-нің халық тығыздығы Микочени A және Регент Эстейттен жоғары. 2012 жылғы халық санауы бойынша Микочени бөлімінің халқы 32 947 адамды құрады. Мсасани – қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан мүйіс. Мұнда дәстүрлі дүкендер мен батысқа бағытталған курорттар мен дүкендер бар, соның ішінде сәулетші Антони Фолкерс жасаған бұрынғы Мсани Слипвей кеме құрылысы шеберханасының жаңадан құрылысы да бар. Mbezi Beach – Дар-эс-Салам жағалауының солтүстігінде орналасқан жағажай маңындағы аудан. Онда бірнеше туристік қонақ үйлер, резиденциялар және Упепо даңғылындағы желкенмен сырғанау аймағы бар. Синза, Киджитонияма, Магомени, Кинодонни және Мвенге – жоғарыда аталған аудандарға қарағанда этникалық құрамы әртүрлі және Дар-эс-Саламның Орталық іскерлік ауданынан батысқа қарай орналасқан.
Mbezi Beach is the beachfront suburb located along the northern Dar es Salaam Beach. It contains several tourist hotels, residences and a kite surfing area by Upepo Avenue. Sinza, Kijitonyama, Magomeni, Kinondoni and Mwenge are more ethnically mixed than the areas above and are located west of Dar es Salaam's Central Business District.
Илала
Илала әкімшілік ауданында барлық дерлік мемлекеттік кеңселер, министрліктер және Орталық бизнес ауданы орналасқан. Бұл қаланың көлік торабы, себебі Джулиус Ньерре халықаралық әуежайы, Орталық теміржол вокзалы және Тазара теміржол вокзалы – барлығы аудан шегінде орналасқан. Тұрғын аудандар көбінесе орташа және жоғары табысты, олардың ішінде:
Упанга мен Кисуту Дар-эс-Саламдағы азиялық қауымдардың ең көп шоғырланған жерлері, мұнда үнді және араб тегінен келген тұрғындар көп. Бұл аймақтарда үнді, араб және еуропалық стильде салынған отарлық үйлер мен сарайлар бар. Упанга Шығыс Упанга және Батыс Упанга болып бөлінеді. Кариакуу – қаланың сауда ауданы: дүкендер, базарлар мен саудагерлер азық-түлік пен техникадан бастап түрлі тауарлар сатады. Кариакуу базарында қаланың жалғыз жер асты бөлігі орналасқан. Бұл Дар-эс-Саламның барлық тұрғындары жейтін тағамның негізгі жеткізу орталығы. Табата, Сегерея және Уконга қала орталығынан сәл батысқа қарай орналасқан. Илала, қала орталығына өте жақын орналасқан орташа табысты маң, Әскер монументімен белгілі және қылмыстық топтардың белсенділігімен күреседі.
Темеке
Темеке – қаланың бесінші өнеркәсіптік ауданы, онда өндіріс (ауыр және жеңіл өнеркәсіп) орналасқан. Шығысында елдің ең ірі порты – Дар-эс-Салам порты жатыр. Темекеде өнеркәсіптің болуына байланысты төмен табысты тұрғындардың ең көп шоғырланғаны деп саналады. Мұнда әскерилер, полиция қызметкерлері және порт қызметкерлері тұрады. Порттың жанында орналасқан Курасиниде Дар-эс-Салам порты, Полиция колледжі, Мгулани полиция казармасы және Дар-эс-Салам халықаралық сауда жәрмеңкесі орналасқан. Басты тұрғындары – полиция қызметкерлері мен порт қызметкерлері. Чангомбе – Темекедегі сирек табысы жоғары аудандардың бірі. Ол бұл мәртебесін африкалық жоғары колониялық шенеуніктер мен колониялық дәуірдегі кейбір өнеркәсіп иелерінің болуы арқасында сақтап келген. Чангомбеде Дар-эс-Салам университетінің білім беру колледжі, Ұлттық стадион және Ухуру стадионы бар. Темеке, Мтони, Тандика, Киджичи және Мбагала – орташа және төмен табысты шағын қалалар, олардың соңғысы бүкіл аудандағы ең ірі шағын қала.
Убунго
Убунго терминалы Дар-эс-Саламның көптеген ірі қалалық аймақтарына көлік байланысын қамтамасыз етеді. Тар жолмен жүретін қалалық пойыз сол жерден қала орталығына дейін қатынайды, маршруты бойында он деңгейлі өткел орналасқан. Бұл аудан зор әлеуеті бар әлеуметтік және экономикалық орталықтарға толы, мысалы, өнеркәсіптік кәсіпорындар, соның ішінде Урафики тоқыма фабрикасы, автобус станциясы және Ұлттық көлік институты (NIT) сияқты түрлі институттар мен университеттер.
Кигамбони
Кигамбони (сондай-ақ Оңтүстік жағажай деп те аталады) – мүйіс үстінде орналасқан, жағалауға жақын маңайда экономикалық жағынан әртүрлі топтардың өкілдері тұратын аудан. Бұл ауданға барудың негізгі жолы – паром, алайда Кигамбони көпірі де қолданылуға болады.
Климат
Дар-эс-Салам тропикалық климаттық жағдайларға тап болады, экваторға және жылы Үнді мұхитына жақын орналасқандықтан жылдың көп бөлігінде ыстық және ылғалды ауа райы басым. Бұл тропикалық саванна климаты (Köppen: Aw/As). Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен [көрсетілмеген], ал қалыпты жылдары екі жаңбырлы маусым болады: сәуір және мамыр айларындағы "ұзақ жаңбырлар" және қараша мен желтоқсан айларындағы "қысқа жаңбырлар".
Климаттың өзгеруі
PLOS One журналында 2019 жылы жарияланған мақалада климаттың өзгеруінің "орташа" сценарийі бойынша, яғни 2100 жылға қарай жаһандық жылыну шамасына жететін болса, Дар-эс-Саламның климаты 2050 жылы Венесуэладағы Баркисиметоның қазіргі климатына ең жақын болады деп бағаланды. Жылдық температура және ең ыстық айдың температурасы артады, ал ең суық айдың температурасы төмендейді. Climate Action Tracker мәліметтері бойынша, қазіргі жылыну траекториясы RCP 4.5-ке сәйкес келеді. Сонымен қатар, 2022 жылғы IPCC алтыншы бағалау есебінде Дар-эс-Салам болашақта теңіз деңгейінің көтерілуінен ең көп зардап шегетін 12 ірі африкалық қаланың (Абиджан, Александрия, Алжир, Кейптаун, Касабланка, Дакар, Дар-эс-Салам, Дурбан, Лагос, Ломе, Луанда және Мапуто) бірі болып тізілген. Олардың бағалауынша, 2050 жылға қарай RCP 4.5 сценарийі бойынша 65 миллиард АҚШ долларына, ал RCP 8.5 жоғары эмиссиялық сценарийі бойынша 86,5 миллиард АҚШ долларына дейін жиынтық залал көреді. Бұдан өзге, RCP 8.5 және жоғары жылыну деңгейінде теңіз мұздықтарының тұрақсыздығының болжамды әсерінен туындайтын залал 137,5 миллиард АҚШ долларына жетеді, ал "төмен ықтималдық, жоғары залал келтіретін оқиғаларды" ескергенде, жиынтық тәуекелдер "орташа" RCP4.5 үшін 187 миллиард АҚШ долларына, RCP8.5 үшін 206 миллиард АҚШ долларына және мұздықтардың тұрақсыздығының ең жоғары сценарийі бойынша 397 миллиард АҚШ долларына дейін артуы мүмкін. Теңіз деңгейінің көтерілуі климаттың өзгеруінің кез келген сценарийі бойынша шамамен 10 000 жылға созылатындықтан, болашақтағы залалдар тек артады, әсіресе бейімделу шаралары қабылданбаса.
Үкімет
1979 жылы өзінің «Таңганьиканың қазіргі заманғы тарихы» журналында тарихшы Джон Илифф былай деп жазды: «1949 жылы қала муниципалитетке айналды, онда төрт құрметті тағайындалған қала кеңесшілері болды, олар мэрді сайлады». 2001 жылы жарық көрген «Африка қалаларындағы қоғамдық өмір: қаладағы дағдарысқа халықтың жауабы» кітабында: «1996 жылдың маусымына дейін Дар-эс-Саламды Дар-эс-Салам қалалық кеңесі басқарды, бұл қаладағы ең жоғары саясатты қабылдау органы болды». 2017 жылғы мәліметтер бойынша Пол Маконда Дар-эс-Салам аймағының комиссары қызметін атқарады.
Экономика және инфрақұрылым
Дар-эс-Салам – Танзанияның бизнес және үкіметтік істер үшін ең маңызды қаласы. Елдің басқа аймақтарымен салыстырғанда, қалада сауда, қызмет көрсету және өндіріс салалары жоғары деңгейде шоғырланған, ал халықтың шамамен 65 пайызы ауылдық жерлерде тұрады. Қаланың орталық бөлігінде көптеген шағын кәсіпорындар бар, олардың көпшілігі Таяу Шығыс және Үндістан субконтинентінен келген саудагерлер мен кәсіпкерлерге тиесілі. Танзания жағалауындағы елді мекендер бұл аймақтармен ұзақ жылдардан бері сауда байланыстарын орнатып келген. Дар-эс-Саламның орталық бизнес-ауданы Танзаниядағы ең ірісі болып табылады және Кисуту, Кивукони, Упанга және Кариаку аудандарын қамтиды. Қаланың орталық бөлігі Илала ауданында орналасқан. Кивукониде Танзанияның Орталық банкі, Танзания банкі, Дар-эс-Салам қор биржасы және қаланың маңызды Магогони балық базары орналасқан. Қала көлік жүйесінің тозуы және мерзімімен электр қуатының таратылуы сияқты маңызды инфрақұрылымдық мәселелерге тап болып отыр.
Қаржылық қызметтер
Дар-эс-Салам қор биржасы (DSE) – елдегі алғашқы қор биржасы. Табиғи газ кірістері қорының бас кеңсесі де осы жерде орналасқан.
Кішігірім сауда
Дар-эс-Саламда Млимани Сити сауда орталығы, Кисуту ауданындағы Сити Молл, «Quality Center» сауда орталығы, GSM Pugu сауда орталығы, GSM Msasani сауда орталығы және Дар еркін базары орналасқан.
Көлік
Үнді мұхитындағы табиғи бейіндік портында орналасқан Дар-эс-Салам Танзания көлік жүйесінің маңызды торабы болып табылады, себебі қаланың өзінен немесе жанынан негізгі теміржолдар мен бірнеше тас жолдар басталып, тұрғындар үшін қолайлы көлік мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Жергілікті қоғамдық көліктер
Қоғамдық шағын автобустар (дала-дала) Дар-эс-Саламда ең көп таралған көлік түрі болып табылады және олар көбінесе Макумбушо, Убунго және қаланың басқа да аудандарындағы ірі автобус терминалдарында кездеседі. Дегенмен, "бодабода" деп аталатын мотоцикл такси бизнесі пайда болғаннан бері, көптеген адамдар оған көшті, себебі ол шағын автобустарға қарағанда қалаға жылдам жеткізеді, ал шағын автобустар көлік қадауларына жиі тап болады. Басқа көлік түрлеріне мотоциклдер мен баджадж (авторикшалар) жатады.
Автобус
Үкімет Дар-эс-Салам автобус жылдам транзиті (суахили тілінде мвендо каси) жүйесін, яғни метробус жүйесін енгізіп келеді. Метробустарды Usafiri Dar es Salaam (UDA) және үкімет арасындағы серіктестік – UDA RT басқарады. UDA RT автобус жылдам транзиті жүйесінің 1-кезеңін аяқтады және ол 2016 жылдың 10 мамырында жұмысын бастады. Алғашқы бағыт солтүстік-батыстағы Кимарадан басталып, порттың солтүстік бөлігіндегі Кивукониге дейін созылады. 1-кезеңге қаржыны Дүниежүзілік банк, Африка даму банкі және Танзания үкіметі бөлді.
Метро
Дар-эс-Саламда метро жүйесі салынады, қазіргі уақытта «Мота Энгил» және Дар жылдам көлік агенттігі жүргізіп жатқан техникалық-экономикалық негіздеме әзірленуде.
Порт
Дар-эс-Салам порты Танзанияның ең жұқпорлы порты болып табылады, елдің жүгінің 90% осы порт арқылы өтеді. Ол қаланың орталық бизнес ауданынан оңтүстік-шығысқа қарай, Темеке ауданының Курасини әкімшілік бөлімшесінде орналасқан. Жүктің үлкен ағыны және кеңейтудің баяу қарқынына байланысты, Дар-эс-Саламның солтүстік-батысында Багамойо қаласында жаңа жүк порты салу ұсынылып отыр.
Кеме
MV Kigamboni паромдары Дар-эс-Саламда Кивуконидің оңтүстік-шығысы мен Кигамбонидің солтүстік-батысы арасында қатынайды.
Дар-эс-Салам қаласындағы жолаушылар темір жолы
Дар-эс-Салам қалалық және қала маңындағы аймандарына саяхат қала маңы темір жолы арқылы жүзеге асырылады.
Қалааралық темір жол
Танзания темір жолдары Дар-эс-Саламнан батысқа қарай Кигомаға дейінгі Орталық бағытын пайдаланады.
Халықаралық темір жол
Қалада сондай-ақ 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында салынған Танзания-Замбия темір жолы басқармасының (TAZARA) бас кеңсесі орналасқан. Басты терминал Дар-эс-Саламның орталық бизнес ауданының батысында, Йомбо Витуканың солтүстігінде, Нельсон Мандела жолы бойында орналасқан. TAZARA темір жолы Дар-эс-Саламды Замбиямен байланыстырады.
SGR
Танзанияның стандартты темір жолы – қазіргі уақытта салынып жатқан жаңа темір жол. Ол елді Руанда, Уганда, Бурунди және Конго елдерімен байланыстырады.
Әуежай
Юлиус Ньерре халықаралық әуежайы – елге қызмет ететін басты әуежай, онда үш терминал жұмыс істейді. Үшінші терминал Илала муниципалитетіндегі Кипава ауданында орналасқан. Әуежай Дар-эс-Салам қаласының орталық бизнес аймағынан батысқа қарай орналасқан.
Өнер
Тингатинга сурет салу стилі Дар-эс-Салам қаласынан бастау алған. Nyumba ya sanaa ("Өнер үйі") – Танзания өнеріне арналған мәдени орталық, шеберхана және сауда дүкені болып табылады. Ол танзаниялық қолөнерді көрсетіп, насихаттайды. Белгілі танзаниялық мүсінші Джордж Лиланга орталыққа өзінің бірнеше туындыларын сыйға берген, соның ішінде ғимараттың негізгі кіреберісін безендіретін заттар да бар.
Музыка
Дар-эс-Саламдағы музыкалық өнер әртүрлі стильдерге бөлінеді. Ең ұзақ тарихы бар стиль – тірі би музыкасы (музики ва данси), оны DDC Mlimani Park Orchestra және Malaika Musical Band сияқты топтар орындайды. Занзибарда дәстүрлі түрде танымал болған таараб та өз нишасын тапты. Дегенмен, ол би музыкасымен және Танзаниялық хип-хоп пен ритм-энд-блюзді білдіретін, кең таралған "Бонго Флава"мен салыстырғанда шағын болып табылады, ол тез арада жергілікті өндірістегі ең танымал музыкаға айналды. Рап музыкасы да бар. Жергіліктіде рулық музыка деп аталатын дәстүрлі музыка әлі де орындалады, бірақ көбінесе үйлену тойлары сияқты отбасылық шараларда ғана. 1970 жылдары Ұлттық жастар мәдениеті министрлігі музыканың маңыздылығын баса назар аударатын ұлттық мәдениет құруды көздеді. Дар-эс-Салам Танзанияның музыкалық орталығына айналды, жергілікті радио жаңа топтарды таныстырып, музыка және мәдени өнер саласында жетекшілік етті. Осы ujamaa (туыстық) идеологиясы мәдениет пен музыканы басқарғандықтан, біртұтас халық мәдениеті қалыптасты, бұл хип-хоп мәдениетінің дамуына әкелді. Багамойоға қарай баратын жолда орналасқан, Танзанияның 16 түрлі этникалық тобының дәстүрлі үйлері көрсетіледі. Сондай-ақ, дәстүрлі егіншілік пен күнделікті дәстүрлі музыка және би көрсетілімдері де бар. Ұлттық музейге жақын жерде тропикалық өсімдіктер мен ағаштар өсетін ботаникалық бақтар да орналасқан. Дар-эс-Саламның солтүстігіндегі Мсасани түбегінде және оңтүстігіндегі Кигамбониде жағажайлар бар. Бонгойо аралына Мсасани құламасынан қайықпен барып жетесіз.
Ғибадат орындары
Қалада бірнеше шіркеулер мен мешіттер бар. Қаладағы шіркеулер түрлі конфессияларға жатады; мысалы, Дар-эс-Саламның Рим-католик архиепископиясы (католик шіркеуі), Танзанияның Англикан шіркеуі (Англикан қауымдастығы), Танзаниядағы Евангелистік лютеран шіркеуі (Лютерандық әлемдік федерациясы), Танзанияның Баптист конвенциясы (Баптист әлемдік одағы), Илала жетінші күндік адвентист шіркеуі және Құдайдың жиналыстары. Шри Шанкарашрам, Шри Санатан Дхарма Сабха, Сваминараян сияқты индуист ғибадатханалары бар. Дар-эс-Салам халқының 70% мұсылман.
Стадион
Дар-эс-Салам Танзанияның спорт орталығы болып табылады және Шығыс және Орталық Африкадағы екінші ірі стадион, 60 000 адамға дейін сыйымдылығы бар Ұлттық стадионға ие.
Қауымдастық футболы
Танзанияның Ұлттық стадионы Дар-эс-Салам қаласындағы "Young Africans" және "Simba" футбол клубтарының үйі. Онда Танзанияның басқа да футбол клубтары мен халықаралық матчтар да өтеді. Үкімет Мароккодан сыйлық ретінде, әлдеқайда сыйымдылығы жоғары жаңа стадион салуды Додома қаласында ұсынды. Ұлттық стадионнан өзге, қалада тағы екі стадион бар: "Ухуру" стадионы, "Каруме" ескерткіш стадионы және "Чамази" стадионы. "Ухуру" стадионы көбінесе жергілікті турнирлер мен саяси жиындар үшін қолданылады, ал "Каруме" ескерткіш стадионы Курасинидің батысында орналасқан және Танзания Футбол Федерациясының резиденциясы болып табылады. "Азам" футбол клубына "Чамази" стадионы мен кешені тиесілі.
Гольф
Кивукони аймағының солтүстік-батысында орналасқан Гимхана гольф алаңдарында (шығыста Үнді мұхитының жағалауын көріп тұрған қала орталығы мен Барак Обама даңғылының арасында) теннис корттары, сквош корттары және фитнес клубы бар. Метрополиялық аудандардан тыс, Лугало әскери казармасында Лугало әскери гольф алаңы орналасқан.
Акробатика
2003 жылы құрылған Mama Africa мектебі Африканың ең шебер акробаттарын тәрбиелейтін орын ретінде танымал.
Бокс
Бокс Танзанияда кең таралған спорт түрі және Дар-эс-Салам қаласында жыл бойы көптеген бокс кештері ұйымдастырылады. Танзаниялық кәсіби боксшы Фрэнсис Чекка қазіргі таңда Дүниежүзілік бокс федерациясының (WBF) супер орта салмақ бойынша чемпионы.
Газеттер
Дар-эс-Саламда газеттер көбінесе жол тораптарында тұрған көліктер арасымен өтетін сатушылар арқылы сатылады. Онлайн нұсқалары бар ағылшын тіліндегі газеттер қатарында The Citizen және The Guardian бар. Суахили тіліндегі Tanzania Daima және Mwananchi күндізгі газеттері де қолжетімді. Business Times қаладағы жалғыз қаржы және экономикалық газет; ол 1988 жылы құрылған және Танзаниядағы алғашқы жеке газет атанды. Business Times тағы бір суахили газеті – Majira-ға ие.
Теледидар станциялары
Дар-эс-Саламда ITV, Сибука, Channel Ten телеарнасы (бұрын Дар-эс-Салам телеарнасы [DTV] деп аталған) және Azam компаниялар тобына жататын Azam TV ақылы телеарнасы орналасқан. Ayo TV телеарнасы да, Танзания радио және теледидар корпорациясы да Дар-эс-Саламның Убунго ауданында орналасқан.
Интернетке қол жеткізу
2009 жылы Үнді мұхиты арқылы өтетін магистральдық кабель (SEACOM) орнатылуы, теориялық тұрғыдан алғанда, Дар-эс-Саламда және жалпы Шығыс Африкада интернетке қол жеткізуді айтарлықтай жеңілдетті. Дегенмен, аяғына дейін қолданушыларға тарату әлі де баяу. Танзания телекоммуникация компаниясы ұсынған телефон желісінің қамту аймағы шектеулі, бағалары жоғары, ал кішкентай интернет-провайдерлер үшін өткізу қабілетін сатып алу үшін ұзақ мерзімді келісімшарттар талап етіледі. SEACOM кабелінің мақсаты – Шығыс Африканың онлайн сауда арқылы экономикалық дамуына көмектесу. Қала орталығында интернет-кафелер табылады, сондай-ақ түрлі мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда, қоғамдық көлікте тегін Wi-Fi аймақтары бар. 3G және 3.75G арқылы ұялы телефондармен интернетке қол жеткізу әлі де салыстырмалы түрде қымбат, бірақ 2015 жылдан бастап 4G ірі қалалар мен елді мекендерде таралуда, сонымен қатар оны бүкіл елге тарату жоспарлары да жоғары деңгейде жүзеге асырылуда.
Радио
Дар-эс-Саламның алғашқы радиостанциясы 1950 жылдардың басында "бір микрофон мен қабырғаға жабылып ілінген көрпеден артық жабдығы болмаған күйде" жұмыс істей бастады. Бұл жобаны Эдвард Твининг басқарды.
Қоршаған орта
1990 жылдан бері Дар-эс-Салам ауыр және жиі су тасқынына ұшырауда, себебі жауын-шашын өте қарқынды болады. Қала, әсіресе, су тасқынына осал, себебі оның жағалау орналасуы мен төмендікте жатуы және Мсимбази өзені қаланың ішінде ағады. Жағдай жылдар бойы нашарлап келеді, климаттың өзгеруіне және қалалық жабындардың кеңеюіне байланысты, бұл жер бетінен судың ағып кетуін арттырады. 2019 жылы су тасқыны 1215 отбасын қоныстандырды. 2017 және 2018 жылдар аралығында қалада жеті су тасқыны болды. Ол қаланың батыс бөлігінде, солтүстік-шығыс Убунгода орналасқан және қала орталығынан Observation Hill төбесінде жатыр. Университетте 16 400 бакалавр және 2700 магистр студенті бар. Ардхи университеті (ARU) 1996 жылдың 1 шілдесінде Дар-эс-Салам университетінің құрамындағы Жер және сәулеттік зерттеулер колледжінің (UCLAS) қайта құрылуынан кейін құрылды. Ардхи университетінің тарихы 1956 жылға дейін жетеді, ол Дар-эс-Саламдағы Мгулани құтқару армиясының лагерінде жерді зерттеу техникалық курстарын ұсынатын геодезиялық оқу мектебі ретінде басталды. 1958 жылы мектеп қазіргі орнына, Observation Hill төбесіне көшірілді. Қазіргі таңда әлемнің 25-тен астам университетін бітірген 80-нен астам докторлық диссертация иелері бар. Университетте төрт мектеп, бір институт және бірнеше орталық бар, және әртүрлі пәндер бойынша бакалавриат және магистратура деңгейінде оқуды ұсынады, соның ішінде магистр, бакалавр, диплом және докторлық диссертациялар бар. Мухимбили денсаулық сақтау және қосымша ғылымдар университеті Мухимбили кампусы және Млоганзила кампусынан тұрады. Мухимбили кампусы Упанга қаласында, Илала муниципалитетінде, Біріккен Ұлттар Дорогы бойында орналасқан. Млоганзила кампусы Дар-эс-Саламнан Морогоро тас жолынан алшақ орналасқан. Танзания ашық университеті – толыққанды, аккредиттелген мемлекеттік жоғары оқу орны, сертификаттарға, дипломдарға, бакалавриатқа және магистратураға әкелетін бағдарламаларды ұсынады. Құрылғаннан бері университет Малави, Уганда, Кения, Намибия, Венгрия, Бурунди, Ливия, Эфиопия, Руанда, Сауд Арабиясы, Лесото, Ботсвана және Танзанияның көп бөлігінен студенттерді қабылдады. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, жалпы студент саны 44 099 болды, олардың көп бөлігі Танзаниядан. Хьюберт Кайруки есімді мемориалдық университет Микочени ауданындағы No. 322 Regent Estate учаскесінде, Дар-эс-Салам қаласының орталығынан, Али Хасан Мвиньи және Ескі Багамойо жолдарынан шамалы алшақ орналасқан. Халықаралық медициналық және технологиялық университет – жеке меншік жоғары оқу орны. Кампала халықаралық университеті 2009 жылы жұмысын бастады. Университет орталығы Илала ауданындағы Гонго-ла-Мбото ауданында, Муалиму Джулиус Ньерре халықаралық әуежайынан Пугу жолы бойында орналасқан.