Кіріспе
Қазіргі заманғы Африка Ұлы көлдеріндегі Танзания мемлекеті 1964 жылы, одан үлкен материктік территориясы Танганьика мен жағалаудағы Занзибар архипелагының бірігуінен құрылған. Бұл территория 1880 жылдан 1919 жылға дейін Германияның Шығыс Африкасының колониясы және бөлігі болды, содан кейін Ұлттар Лигасы шешімімен Ұлыбританияның мандатына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық әскери бекініс ретінде қызмет етіп, қаржылық көмек, қару-жарақ және әскерлермен қамтамасыз етті. 1947 жылы Танганьика Біріккен Ұлттар Ұйымының Британдық басқарудағы сенімгерлік территориясы мәртебесін алды және 1961 жылы тәуелсіздікке дейін осы мәртебеде болды. Занзибар аралы португалдар, Оман сұлтанаты бақылауында болды және ХІХ ғасырдың соңында британдықтардың қорғауына өтті, бұл оның сауда орталығы ретінде дамуына мүмкіндік берді. Тәуелсіздік жолындағы көшбасшы және Танганьиканың "баба ва тайфа" (ұлттың әкесі) атанған Джулиус Ньерре ондаған жылдар бойы елді басқарды, ал Абэид Аман Каруме Занзибардың президенті және Танзания Біріккен Республикасының вице-президенті қызметін атқарды. 1985 жылы Ньерре зейнетке шыққаннан кейін түрлі саяси және экономикалық реформалар басталды. Оның орнын президент Али Хасан Мвиньи басты.
The modern day African Great Lakes state of Tanzania dates formally from 1964, when it was formed out of the union of the much larger mainland territory of Tanganyika and the coastal archipelago of Zanzibar. The former was a colony and part of German East Africa from the 1880s to 1919 when, under the League of Nations, it became a British mandate. It served as a British military outpost during World War II, providing financial help, munitions, and soldiers. In 1947, Tanganyika became a United Nations Trust Territory under British administration, a status it kept until its independence in 1961. The island of Zanzibar thrived as a trading hub, successively controlled by the Portuguese, the Sultanate of Oman, and then as a British protectorate by the end of the nineteenth century. Julius Nyerere, independence leader and "baba wa taifa" (father of the nation) for Tanganyika, ruled the country for decades, while Abeid Amaan Karume, governed Zanzibar as its president and Vice President of the United Republic of Tanzania. Following Nyerere's retirement in 1985, various political and economic reforms began. He was succeeded in office by President Ali Hassan Mwinyi.
Ерте тас дәуірі
Танзанияда археологтар қазба жұмыстарымен тапқан ең көне гоминидтердің қоныстары бар. Тарихқа дейінгі тас құралдар мен қазба қалдықтары Солтүстік Танзаниядағы Ольдувай шатқалынан және оның айналасынан табылды, бұл аймақ көбінесе "Адамзаттың бесігі" деп аталады. 1931 жылы Луи Лики ашеулдық тас құралдарды тапты, ол Ханс Ректің 1913 жылғы Ольдувай экспедициясынан Германияға алып келген тастарды тас құралдар ретінде дұрыс анықтағаннан кейін. Сол жылы Луи Лики Ольдувай шатқалынан одан да көне, қарапайым тас құралдарды тапты. Бұл Африкадағы ең көне адам технологиясының алғашқы мысалдары болды және кейіннен Ольдувай шатқалының атымен бүкіл әлемге Олдован ретінде танылды. Ольдувай шатқалында алғашқы гоминид бас сүйегін Мэри Лики 1959 жылы тапты және оны Зинж немесе Жаңғақшақ адам деп атады, бұл Paranthropus boisei-нің алғашқы үлгісі және ол 1,8 миллион жылдан астам уақытқа дейін сақталған деп есептеледі. Кейіннен басқа да табылмалар, соның ішінде Homo habilis қазбалары табылды. Жақын орналасқан Лаэтолиде Мэри Лики 1978 жылы ең көне гоминид аяқ іздерін тапты, Лаэтоли аяқ іздері деп аталатын бұл іздердің жасы шамамен 3,6 миллион жыл, және оларды, мүмкін, Australopithecus afarensis жасаған. Танзанияда табылған ең көне гоминид қазбалары да Лаэтолиден табылды, олар 3,6-3,8 миллион жылдық Australopithecus afarensis-тің қалдықтары. Луи Лики 1935 жылы Лаэтолиде бабуин тісі деп ойлаған нәрсені тапты (ол 1979 жылға дейін afarensis екені анықталмады), ал 1938-39 жылдары Коль Ларсен үш тісі бар гоминид жақ сүйегінің фрагментін тапты. 1974-75 жылдары Мэри Лики осы жерден 42 тіс және бірнеше жақ сүйектерін қазып шығарды.
Орта тас дәуірі
Солтүстік Танзаниядағы Мумба үңгірі орта тас дәуірінен (MSA) кейінгі тас дәуіріне (LSA) дейінгі археологиялық тізбекті қамтиды. МСА Африкадағы көптеген археологтардың пікірінше, қазіргі заманғы адам мінез-құлқының пайда болу оқиғасы осы кезеңде басталады.
Тас дәуірі мен пасторлық неолит
Шамамен 10 000 жыл бұрынғы Кейінгі Тас дәуірінде Танзанияда аңшы-жинақшылар қауымдары қоныстанған деп саналады, бұл Хойсан тілінде сөйлейтін халық болған болуы мүмкін. Шамамен 4000-3000 жыл бұрын, Пасторальдық неолит деп аталатын кезеңде, мал өсірушілер – ірі қара, қой, ешкі және есектерге тәуелді болып, Танзанияға солтүстіктен келді. Осы кезеңде екі археологиялық мәдениет белгілі: Саванна Пасторальдық неолиті (оның халқы оңтүстік кушит тілінде сөйлеген болуы мүмкін) және Эльментетан (оның халқы оңтүстік нилот тілінде сөйлеген болуы мүмкін). Луксанда – Танзаниядағы ең ірі және оңтүстікте орналасқан Пасторальдық неолиттік ескерткіші.
Темір дәуірі
Шамамен 2000 жыл бұрын батыс Африкадан банту тілінде сөйлейтін адамдар көші-қон толқындары арқылы келе бастады, бұл көші-қондар жиынтығы банту таралуы деп аталады. Бұл топтар темір өңдеу ілімін, егіншілікті және әлеуметтік және саяси құрылымдардың жаңа идеяларын әкеліп, дамытты. Олар өздерінен бұрын келген кушит тайпаларының көп бөлігін, сондай-ақ қалған хойсан тайпаларын сіңіріп алды. Кейін Нилот тайпаларының мал өсірушілері келіп, XVIII ғасырға дейін осы аймаққа қоныс аударуларын жалғастырды. Танзаниядағы темір ғасырына қатысты маңызды археологиялық орындардың бірі – Ұлы Жарқазу аңғарындағы Энгарука, ол суару және егін шаруашылығы жүйесін қамтиды.
Жағалаудың ерте тарихы
Персия шығанағы мен Батыс Үндістаннан келген саяхатшылар мен саудагерлер біздің заманымыздың бірінші мыңжылдығының басынан бері Шығыс Африка жағалауына келіп тұрды. Эритрея теңізінің айналысы (Periplus of the Erythraean Sea) және Птолемейдің Географиясы сияқты грек мәтіндері жағалау бойындағы сауда орындарының (эмпория) тізімін келтіреді. Жағалауда рим дәуіріне тән монеталардың табылуы сауданың болғанын растайды, ал Птолемейдің Географиясы Рапта қаласын Азания атты саяси бірлестіктің "бас қаласы" деп сипаттайды. Археологтар әлі Раптаның орналасқан жерін анықтай алған жоқ, бірақ көптері оның Руфиджи өзенінің дельтасының сазды топырағында тереңге көмілгенін есептейді. Бұл ежелгі мәтіндерден кейін ұзақ уақыт бойы жазбаша мәліметтер тоқталып, жағалау туралы араб географиялық трактаттары жазылғанға дейін ақпарат қайтадан толықтырылмайды. Сол қалалардың материалдық мәдениетінің қалдықтары олардың шетелдік қоныстанғаннан емес, жергілікті тамырлардан өркендегенін көрсетеді. Ал сол кезде сөйленген тіл – суахили (қазіргі Танзанияның мемлекеттік тілі) – арабтардың бұл аймақтағы ықпалы күшті болмас бұрын Солтүстік Кения жағалауынан тараған банту тілдер отбасының бір бөлігі болып табылады. Біздің заманымыздың екінші мыңжылдығының басында суахили қалалары Африка ішіндегі халықты Үнді мұхитындағы сауда серіктестерімен байланыстыратын қарқынды сауда жасады. Шамамен 1200-1500 жылдар аралығында Танзанияның оңтүстік жағалауындағы Килва қаласы, бәлкім, осы қалалардың ең бай және ең қуаттысы болды, және кейбір ғалымдар оны суахили өркениетінің "алтын ғасыры" деп санайды. 14 ғасырдың басында Солтүстік Африкадан келген бербер саяхатшысы Ибн Батута Килваға сапар шегіп, оны әлемдегі ең жақсы қалалардың бірі деп жариялады. Ислам діні суахили жағалауында біздің заманымыздың 8-9 ғасырларында тарады. 1498 жылы португалдық теңізші Васко да Гама Африканың Ұлы көлдерінің жағалауына жеткен алғашқы еуропалық болды және 32 күн болды. 1505 жылы португалдықтар Занзибар аралын басып алды. Португалдықтардың үстемдігі 18 ғасырдың басына дейін сақталды, одан кейін Оманнан келген арабтар бұл аймақта бекінді. Омандық арабтардың көмегімен жергілікті жағалау тұрғындары 18 ғасырдың басында португалдықтарды Рувума өзенінің солтүстігіндегі аймақтан ығыстырып шығарды. Жағалау жолағын өздеріне қаратып, Оман сұлтаны Сейид Саид 1840 жылы астанасын Занзибар қаласына көшірді.
Танганика (18501890)
Танганьика географиялық және саяси бірлік ретінде жоғары империализм кезеңінен бұрын қалыптасқан жоқ; оның атауы 1920 жылы Ұлттар Лигасының мандаты ретінде Германияның Шығыс Африкасы Ұлыбританияға берілгеннен кейін ғана қолданыла бастады. Сондықтан бұл жерде айтылып отырған – Танзанияға айналған аймақтың тарихы. Ұлы көлдер аймағының бір бөлігі, атап айтқанда Виктория көлінің батыс жағалауы көптеген кіші патшалықтардан тұратын, ең танымалдары – Карагве және Бузинза. Оларға Руанда, Бурунди және Буганда сияқты күшті көршілері билік етті. Еуропалықтардың ішкі аймақтарды зерттеуі 19 ғасырдың ортасында басталды. 1848 жылы неміс миссионері Иоганнес Ребман Килиманджаро тауын алғаш көрді. Британдық саяхатшылар Ричард Бертон мен Джон Спейк 1857 жылдың маусымында Танганьика көліне қарай ішкі аймақты кесіп өтті. 1866 жылдың қаңтарында құл саудасына қарсы күрескен шотланд саяхатшысы және миссионері Дэвид Ливингстон Занзибарға келді, ол Нил өзенінің бастауын іздеді және Танганьика көлінің жағалауындағы Уджиджиде соңғы миссиясын құрды. Көп жылдар бойы сыртқы әлеммен байланысы үзілгеннен кейін, ол 1871 жылдың 10 қарашасында табылған болатын. Нью-Йорк Геральд газеті оны іздеу үшін жіберген Генри Мортон Стэнли оны қазір танымал сөздермен қарсы алды: «Доктор Ливингстон, сізді күтіп отырмын деп ойладым?» 1877 жылы Бельгия экспедицияларының біріншісі Занзибарға келді. Осы экспедициялар барысында 1879 жылы Танганьика көлінің шығыс жағалауында Кигома станциясы құрылды, одан кейін қарсы жағындағы батыс жағалауда Мпала станциясы ілесіп келді. Екі станция да Конго еркін мемлекетінің алдыңғы ұйымы – Comite D'Etudes Du Haut Congo атынан құрылды. Германияның отарлық мүдделері алғаш рет 1884 жылы көтерілді. Карл Петерс, Германияны отарлау қоғамын құрған, бірқатар шарттар жасады, олар бойынша тайпа басшылары қоғамға жер берді. Көп халық қоныстанған жерлер көбінесе экономикалық әлеуетке ие болды. Осы аймақтарда немістер жергілікті тұрғындарды шығарып, олардың орнына осы құнарлы жерлерді өңдеуге мәжбүрледі. Германияның ішкі аймақтарындағы қарсылық тоқтатылды және олар енді Германияның Шығыс Африкасын ұйымдастыруға кірісе алды. Олар жергілікті құрылымдар мен дәстүрлерді ескермей, билікті қатыгездікпен жүзеге асыруды жалғастырды. Неміс отаршылдық әкімшілігі Танганьикаға ақшалай дақылдар, теміржолдар мен жолдар алып келсе де, еуропалық билік африкалықтардың қарсылығын тудырды. 1891 және 1894 жылдар аралығында Мквава басқарған хехе тайпасы неміс экспансиясына қарсылық көрсетті, бірақ ақырында жеңілді. Партизандық соғыс кезеңінен кейін Мквава қоршауға алынып, 1898 жылы өзін-өзі өлтірді.
Маджи-Маджи кедергісі
Кең тараған наразылық қайта жанданды, және 1902 жылы жергілікті халық қабылдамаған мақта схемасы үшін мәжбүрлі еңбекке қарсы қозғалыс Руфиджи өзені бойында басталды. Шиеленіс 1905 жылдың шілдесінде Нандеттегі Матумби тайпасы Кинджикитиле Нгвале басшылығымен жергілікті әкімшілерге (акида) қарсы көтерілгенде шегіне жетті. Көтеріліс бірден Дар-эс-Саламнан бастап Улугуру тауларына, Киломберо аңғарына, Махенге және Маконде үстірттеріне, ең оңтүстіктегі Рувумаға және Килва, Сонгеа, Масаси қалаларына, сондай-ақ Килосадан Ирингаға дейін, Найаса көлінің шығыс жағалауына дейін кеңейді. Қарсылық 1905–1907 жылдардағы Маджи Маджи қарсыластығымен аяқталды. Бірқатар оңтүстік тайпаларын уақытша біріктірген қарсылық шамамен 300 000 африкалықтың ұрыс немесе аштықтан қаза табуынан кейін ғана тоқтатылды. Зерттеулер көрсеткендей, қарсылықта дәстүрлі антагонизмнің үлкен рөлі болды. Немістер 1897 жылдан бері аймақты басып алып, күнделікті өмірдің көптеген аспектілерін түбегейлі өзгертті. Олар миссионерлермен белсенді түрде қолдау көрсетілді, олар жергілікті сенімдердің барлық белгілерін жоюға тырысты, атап айтқанда, жергілікті халықтың ата-бабаларының рухтарына табынған "махока" шатырларын қиратып, олардың рәсімдерін, билерін және басқа да салттарын мазақтап. Бұл ұмытылмады және кешірілмейтін еді. 1905 жылдың қыркүйегінде Густав Адольф фон Готцен графының басшылығымен Уверекада басталған алғашқы шайқас бірден барлық тараптардан фермерлерге, қоныс аударушыларға, миссионерлерге, плантаторларға, ауылдарға, жергілікті халыққа және шаруаларға қарсы жасалған қастандықтар мен жаппай қырғындарға ұшыраған толыққанды соғысқа айналды. "Маджи-Маджи соғысы" деп аталған бұл аяусыз көтерілістің басты ауыртпалығын Нгони халқы көтерді. Бұл Танганьикадағы ең қанды көтеріліс болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Соғыс басталғанға дейін Германияның Шығыс Африкасы кез келген шабуылға қарсы тұруға, кең ауқымды дайындықсыз жасалатын шабуылға дайындықпен қамтамасыз етілген болатын. Достық қарым-қатынастардың алғашқы жылында немістер көршілес территорияларда шабуылдық операциялар жүргізуге жеткілікті күшке ие болды, мысалы, Британдық Шығыс Африкадағы теміржолдарға бірнеше рет шабуыл жасады. Соғыстың басында неміс күштерінің нақты саны белгісіз. 1916 жылдан бастап Шығыс Африкадағы британдық күштердің бас қолбасшысы генерал-лейтенант Ян Сматс олардың құрамында 2000 неміс және 16000 аскари болғанын бағалады. 1913 жылы ересек, толыққанды құқылы ақ нәсілді ерлердің саны 3500-ден асты (неміс гарнизоны есепке алынбағанда). Сонымен қатар, 7 миллионнан астам жергілікті халық жұмыс күшін құрады, олардың санын неміс офицерлері мен жабдықтарының жеткілікті болуымен ғана шектеуге болар еді. "Соғыс басталғаннан бастап олардың территориясына кең ауқымды шабуыл жасалғанға дейінгі шамамен он сегіз ай ішінде немістердің осы материалды тиімді пайдаланғанына күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ". Германияның Шығыс Африкасының географиясы да британдық және одақтас күштерге елеулі кедергі келтірді. Жағалау сызығында қолайлы қону орындары аз болды және денсаулыққа зиянды батпақтармен шектеліп, арт жағынан қоршалған. Батыстағы көлдер мен таулар аралығына ену мүмкін емес еді. Бельгиялық Конгодан келген бельгиялық күштерді Уганда арқылы жеткізу қажет болды. Оңтүстікте Рувума өзенін тек жоғарғы ағысында ғана кесіп өтуге болады. Солтүстікте Паре таулары мен Килиманджаро тауының арасында шамамен бес мильге жуық ені бар бір ғана өткел болды, және осы жерде неміс күштері он сегіз айдан бері бекініп жатқан. Ұлыбритания шайқаста 3443 адамын, ал аурудан 6558 адамын жоғалтты. 1924 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанына он жыл өткен соң және британдық үкіметтің алты жылынан кейін, сапармен келген американдық Фелпс Стоукс комиссиясы былай деп хабарлады: «Мектептер саласында немістер керемет жетістіктерге жеткен. Білім беру немістердің билігінде болған деңгейге жете алуы үшін біраз уақыт өтуі керек». 1920 жылдың қаңтарында колония Танганьика аумағы деп атала бастады. Аумақты басқару мандат талаптарына сәйкес жүзеге асырыла берді, 1946 жылғы 13 желтоқсандағы Қамқоршылық келісімімен Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысына сәйкес Қамқоршылық жүйесіне ауыстырылғанға дейін.
Британдық билік жергілікті билік арқылы
Губернатор Байат Африка институттарын жаңғырту үшін шектеулі жергілікті басқаруды ынталандыра отырып, шаралар қабылдады. Ол 1922 жылы Танганьика территориясының африкалық мемлекеттік қызметкерлер қауымдастығы сияқты саяси клубтар құруға рұқсат берді, ол 1929 жылы Танганьика африкалық қауымдастығы болып өзгерді және кейіннен ұлттық қозғалыстың ядросын құрады. 1923 жылғы «Жергілікті билік туралы» жарғыларға сәйкес, танылған белгілі бір басшыларға шектеулі өкілеттіктер берілді, олар сондай-ақ жергілікті дәстүрлі құқықпен берілген өкілеттіктерді де пайдалана алды. Моши мен Аруша арасындағы теміржол 1930 жылы ашылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Нацистік Германия Польшаға шабуыл жасағаннан кейін екі күн өткен соң, Ұлыбритания соғыс жариялады және Танганьикадағы британдық әскерлерге Танганьикада тұратын неміс еркектерін қамауға бұйрық берілді. Британ үкіметі бұл Осы державаларының азаматтары Осы күштеріне көмектесуге тырысуы мүмкін деп қорқып, Дар-эс-Саламда тұратын кейбір немістер елден қашуға тырысты, бірақ Роальд Даль және Корольдің Африкалық атқыштарының Танганьикалық солдаттарының шағын тобы оларды тоқтатты және кейін қамады. Соғыс кезінде Танганьикадан шамамен 100 000 адам Одақтас күштеріне қосылды және Осы күштеріне қарсы күрескен 375 000 британдық отаршыл әскердің құрамына кірді. Танганьикалықтар Корольдің Африкалық атқыштарының бөлімдерінде Сомали мен Абиссинияда итальяндықтарға қарсы, Мадагаскарда Виши Франциясына қарсы Мадагаскар кампаниясы кезінде және Бирмада жапондықтарға қарсы күресті. Танганьика азық-түліктің маңызды көзіне айналды және Танганьиканың экспорттық кірісі Ұлы депрессияның соғысқа дейінгі жылдарымен салыстырғанда едәуір артты.
Тәуелсіздікке өту
1947 жылы Танганьика Біріккен Ұлттар Ұйымының Британдық басқаруындағы сенімгерлік аумағына айналды. "Оның географиясы, топографиясы, климаты, геосаяси жағдайы, қоныстану ерекшеліктері және тарихы Танганьиканы БҰҰ-ның барлық сенімгерлік аумақтарының ең маңыздысы етті". Бірақ халықтың үштен екісі аумақтың оннан бір бөлігінде тұрды, себебі су тапшылығы, топырақ эрозиясы, жауын-шашынның сенімсіздігі, цеце шыбындарының таралуы және нашар байланыс пен көлік инфрақұрылымы болды. Кооперативтер өздерінің аймақтарында "одақтар" құрып, мақта тазартатын фабрикаларды, кофе өңдейтін зауыттарды және темекі кептіретін құрылыстарды дамытты. Танзания үшін маңызды жетістік – жыл сайынғы Найроби аукционынан кейін халықаралық сатып алушыларды қызықтырған Моши кофе аукционы болды. Танганьикадағы жер жаңғағын өндіруге бағытталған апатты жоба 1946 жылы басталды және 1951 жылы тоқтатылды.
БҰҰ сенімгерлік аумағы
Танганьика БҰҰ-ның қамқорлығындағы аумаққа айналғаннан кейін, британдықтар саяси прогреске қатысты қосымша қысымды сезінді. Британдықтардың «кезең-кезеңмен» қағидасы күшейе түскен қауіпке ұшырап, тәуелсіздікке дейінгі соңғы жылдары толығымен тасталды. БҰҰ-ның бес миссиясы Танганьикаға сапар шекті, БҰҰ бірнеше жүз жазбаша өтініш алды, ал 1948 мен 1960 жылдар аралығында Нью-Йорктегі талқылау залдарына бірнеше ауызша баяндама жеткізілді. Бірнеше апта ішінде халықтың бес бөлігі қаза тапты немесе қашып кетті. Колониялық және тұрақсыз әлеуметтік ортада Ниерере этникалық шовинизмнің жік салатындығын жақсы білгендіктен, тайпалық саясатты ұлттық саясаттан шығарып тастауға кірісті. Ұлттық бірлікті нығайту мақсатында Ниерере суахили тілін мемлекеттік тіл ретінде бекітті. Ниерере африкалық социализмді, яки «ұялы үй» деген мағына беретін Уджамааны енгізді. Ниерере үкіметі Уджамааны Танзанияның ұлттық дамуын басшылыққа алатын философияға айналдырды; «үкімет қалалық аймақтарды әдейі маңызсыздандырып, өнеркәсіптік өсімді ауылдық жерлерге таратуға тырысты (Даркох, 1994)». Танзанияның негізгі қалалық аймағы Дар-эс-Салам көптеген жылдар бойы осы басымдықтан ең көп зардап шекті, себебі ол Ниерере үшін отаршылдық мұраның еске салғышы болды. Мемлекеттің құзыреті барлық салаларға тез кеңейді. 1967 жылы ұлттандырулар үкіметті елдегі ең ірі жұмыс берушіге айналдырды. Ол бөлшек саудадан бастап экспорттық саудаға және тіпті нан пісіруге дейін барлық салаға қатысты. Бұл жемқорлыққа қолайлы жағдай жасады. Салдарынан ауыр бюрократиялық рәсімдер көбейді, ал шенеуніктер белгілеген артық салық ставкалары экономикаға одан әрі зиян келтірді. Көптеген мемлекеттік қаражаттар тиімсіз мақсаттарға жұмсалды. Тұтыну қабілеті бұрын-соңды болмаған деңгейде төмендеді, тіпті қажетті тауарлар да қолжетімді болмай қалды. Вибали (рұқсаттар) жүйесі шенеуніктерге вибали үшін үлкен пара алуға мүмкіндік берді. Осылайша жүйелі жемқорлықтың негізі қаланды. Шенеуніктер «Вабензи» («Бенц иелері») деп аталды. 1979 жылдың ортасына қарай экономика құлдырағандықтан жемқорлық эпидемиялық деңгейге жетті. Ниереренің Танзаниясы Қытай Халық Республикасымен, Ұлыбританиямен және Германиямен тығыз байланыста болды. 1979 жылы Кеңес Одағы қолдауымен Уганда Танзанияның солтүстік провинциясы Кагераны басып алуға тырысқаннан кейін Танзания Угандаға соғыс жариялады. Танзания тек Уганда әскерін ғана шығармай, елдегі Угандадан келген босқындарды жұмылдырып, Угандаға да шабуыл жасады. 1979 жылдың 11 сәуірінде Уганда президенті Иди Амин Танзания-Уганда соғысын аяқтап, астана Кампаладан кетуге мәжбүр болды. Танзания әскері Уганда және Руанда партизандарының көмегімен қаланы басып алды. Амин елден қашып кетті. 1985 жылдың қазан айында Ниерере билікті Али Хасан Мвиньиге тапсырды, бірақ 1990 жылға дейін биліктегі партияның, Чама Ча Мапундзидің (CCM) төрағасы қызметін атқаруын жалғастырды, содан кейін ол бұл жауапкершілікті Мвиньиге тапсырды. 1990 жылы Занзибардың этникалық және мәдени топтарының коалициясы тәуелсіздік туралы референдум өткізуді талап етті. Олар социализмнің қазірде жойылған идеологиясына негізделген материктік Танзаниямен біріккеннен кейін Занзибардың қарқынды экономикалық күштен кедей және ескере алмайтын қосымшаға айналғанын мәлімдеді. Олардың талаптары ескерілмеді. Бірақ, биліктегі партия сайлауда кеңінен бұзушылықтар орын алған сайын жеңіске жетті. 2000 жылдың соңында өткен даулы сайлау 2001 жылдың қаңтарында Занзибарда қанды оқиғаға әкелді, үкімет наразылық білдіргендерге оқ атып, 35 адамды өлтірді және 600 адамды жарақаттады. 2005 жылдың желтоқсан айында Жакая Мришо Киквете бес жылдық мерзімге төртінші президент болып сайланды. 1998 жылы АҚШ елшілігіне жасалған шабуылдардың бірі Дар-эс-Саламда, екіншісі Найробиде (Кения) болды. 2004 жылы Үнді мұхитының арғы жағында болған жер сілкінісі Танзанияның жағалауында цунами тудырып, 11 адамның өмірін қиды. Сондай-ақ, Дар-эс-Салам портында мұнай тасымалдайтын танкер уақытша суға батып, мұнай құбырына зақым келтірді. 2008 жылы қуаттың күрт өсуі Занзибардағы қуатты өшірді, нәтижесінде 2008 жылы Занзибарда қуат өшірілді. 2015 жылы президент Жакая Киквететің он жылдық мерзімі аяқталғаннан кейін президент сайлауында Джон Магуфули жеңіске жетті. 2020 жылдың қазан айында президент Магуфули оппозиция тарапынан алаяқтық пен заң бұзушылықтарға толы сайлауда қайта сайланды. 1961 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Chama cha Mapinduzi (CCM) партиясы билікте. Бұл Африкадағы ең ұзақ билікте болған партия. Танзанияның барлық президенттері осы партияны ұсынды. Human Rights Watch ұйымының мәліметінше, 2015 жылғы желтоқсанда президент Джон Магуфули сайланғаннан бері Танзанияда сөз бостандығына, қауымдастыққа және жиналуға деген құрмет күрт төмендеді. 2021 жылдың 19 наурызында президент Джон Магуфулидің күрт қайтысынан кейін вице-президент Самия Сулуху Хасан жаңа президент болды. Ол Танзанияның алғашқы әйел президенті болды.
Соңғы археологиялық табылған жерлер
2021 жылдың ақпан айында Ягеллон университетінің польша археологтары Танзаниядағы Свага Свага қорығындағы Амакхе 4 үңгірінде жақсы сақталған антропоморфты бейнелермен көне тас суреттерін тапқандарын хабарлады. Үңгірде табылған суреттер қызыл түсті бояумен салынған және бұқа бастары, жирафтың басы мен мойны, сондай-ақ үйлі малдың суреттерін қамтиды. Суреттердің жасы шамамен бірнеше жүз жылға соққандығы анықталды. Археологтар бұл суреттер Сандаве халқының қадімгі ғұрыптарын бейнелейтінін болжайды, бірақ олардың қазіргі дінінде бұқаларды адам кейпінде бейнелеу элементтері жоқ.