Кіріспе

Раджастхан, Үндістанның этникалық тобы Марвари немесе Марвади (деванагари: मारवाड़ी) – Үндістанның Раджастхан штатының Марвар аймағынан шыққан үнділік этникалық топ. Олардың тілі, сонымен қатар Марвари деп аталады, Индо-арий тілдерінің Батыс аймағына жататын Раджастхани тілдері тобына кіреді. Олар Раджпут патшалықтары дәуірінде ішкі саудагерлер ретінде, ал кейіннен өнеркәсіптік өндіріс және басқа да салаларда инвесторлар ретінде жоғары табысқа жеткен кәсіпкерлік қауымдастық болып табылады. Бүгінде олар елдегі көптеген ірі медиа топтарын бақылайды. Олар бүкіл Үндістанға тарағанмен, тарихи тұрғыдан алғанда Калькутта, Дели, Мумбай, Нагпур, Пуне, Хайдарабад, Ченнаи және Орталық және Шығыс Үндістанның ішкі аймақтарында шоғырланған.

Этимология

Марвари термині бұрын Үндістанның оңтүстік-батысындағы Раджастанның Жодхпур аймағы деп аталатын, бұрынғы Марвар княздығы мемлекетінің аумағын білдірген. Жодхпур аймағына қазіргі Бармер, Жалоре, Жодхпур, Нагаур, Чуру, Пали аудандары және Сикардың бір бөлігі кіреді. Бұл термин қазір жалпы Раджастхан халқына қолданылатын атауға айналды, бірақ ол әсіресе Бания қауымына жататын белгілі бір джатилерге қатысты қолданылады. Осы қауымдардың ең танымалдары – Агравалдар, Хандельвалдар, Махешварилер және Освалдар. Марвари терминінің Жодхпурмен байланысты болуы тәуелсіздік алғанға дейінгі Үндістандағы осы аймақтың жоғары мәртебесімен байланысты болуы мүмкін. Энн Хардгроув та осы пікірді қолдайды, Марвари ұғымы тек бір жерден келген және қоныс аударған адамдардың арасында ғана қалыптаса алатынын, ал олар көшіп келгенге дейін мұндай атау болмағанын айтады.

Ертедегі өмір

Марвари саудагерлері тарихи тұрғыдан көшпелі мінезге ие болған. Бұл ерекшеліктің себептері олардың туған жерінің ірі Ганг және Ямуна сауда жолына жақын орналасуы; аштықтан қашу; және Солтүстік Үндістанның әртүрлі билеушілерінің оларға банк және қаржы саласындағы біліктіліктерін пайдалануға мүмкіндік бергендіктен қолдау көрсетуі болуы мүмкін. Марвари Джагат Сетт әулеті Бенгал Навабының банкирі қызметін атқарды.

Британдық дәуір

Моғол билігінің құлдырауынан кейін марвари саудагерлері, банкирлері және қаржыгерлері Калькуттадағы дамитын британдық билікке қоныс аударды. 1835-1850 жылдар аралығында Бомбейге, ал 1870 жылдардан бастап Калькуттаға және Мадрасқа халықтың айтарлықтай қозғалысы болды. Марвари бизнес-топтарының көптеген өкілдері 19-шы және 20-шы ғасырдың басында спекуляциялық нарықтарда зор байлық жинады. Британдық билікпен жақын және ашық байланыстарды сақтай отырып, марвари бизнес-қоғамдастығының мүшелері Үнді ұлттық конгресіне ерте қаржылық қолдау көрсетті, көбінесе құпия түрде. Бүгінде олар елдегі көптеген ірі медиа топтарын бақылайды. 1991 жылы елдегі экономикалық реформалардан кейін қауымның үнді экономикасына әсері азайды. 1990 жылы экономикалық қызметтің 24 пайызын құраған көрсеткіш 2000 жылы 2 пайыздан төменге дейін түсті. Бұл тауар саудасы мен алғашқы өндірістен өзге жаңа салалардың өсуін көрсетеді. 2000 жылғы көрсеткіш қауымның қайта өркендеуі басталган 1939 жылғы көрсеткіштен де төмен деп есептеледі.

Тіл

Марвари немесе Маррубаша, марварилер атағандай, марвари этносының дәстүрлі, тарихи тілі. Марвари тілі раджастхани тілімен тығыз байланысты. Ескі гужарати тілінен (сонымен қатар Ескі батыс раджастхани, гуджар бхаха немесе мару гуджар деп те аталады) раджастхани тілі пайда болған. Раджастан штатында адамдар өз тілінің атын атаудан жаңылғандықтан, марвари әдебиеті мен оқулықтары раджастхани тілі ретінде оқытылатын "Раджастхани" деп сөйлейтіндер ретінде танылуды қалайды.

Мәдениет

Марварилер тығыз байланысты әлеуметтік ынтымақпен белгілі, оны 1960 жылы Селиг Харрисон "ең күшті аймақтық ыдыратушы факторлардың ықпалына төтеп бере алмайтын" деп сипаттады. Хардгроувтың сөзінше, "Марвари әйелдерінің басты міндеті – күйеулеріне, ұлдарына және қарындастарының күйеулеріне тұрақты отбасылық өмірді қамтамасыз ету", бірақ ол соңғы жылдары осындай әйелдердің кейбіреулері қайырымдастық қызметіне қатысып, тіпті өздерінің бизнесін ашу арқылы кең әлемде өз рөлдерін табуға тырысып жатқанын мойындайды. 2011 жылғы Непал халық санағы бойынша 51 443 адам (Непал халқының 0,2%) марварилерді құрады. Марварилердің провинциялар бойынша саны былай болды:
Коши провинциясы (0,4%)
Багмати провинциясы (0,3%)
Мадеш провинциясы (0,2%)
Лумбини провинциясы (0,1%)
Гандаки провинциясы (0,0%)
Карнали провинциясы (0,0%)
Судурпашим провинциясы (0,0%)

Марварилердің саны келесі аудандарда ұлттық орташа көрсеткіштен (0,2%) жоғары болды:
Моранг (1,0%)
Парса (0,9%)
Катманду (0,8%)
Сунсари (0,6%)
Джапа (0,5%)
Банке (0,3%)
Капильвасту (0,3%)
Сарлахи (0,3%)