Флавио Биондо: Қайта жаңғырған Рим және Италия тарихы
Flavio Biondo
Флавио Биондо: қазақша ренессанс тарихшысы, тарихты үш кезеңге бөлген алғашқылардың бірі. Археологияның дамуына үлкен үлес қосты. Биографиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флавио Биондо (лат. Flavius Blondus) (1392 – 4 маусым 1463) – итальяндық Ренессанс дәуірінің гуманистік тарихшысы. Ол тарихты үш кезеңге бөліп қарастырған алғашқы тарихшылардың бірі (Ежелгі, Орта ғасырлық, Жаңа) және алғашқы археологтардың бірі ретінде танымал. Романья аймағындағы Форли қаласында туған Флавио бала кезінен жақсы білім алып, Кремоналық Баллистариодан оқыды. Милан қаласында болған қысқа уақыт ішінде Цицеронның «Брут» диалогының бірегей қолжазбасын тауып, көшірді. 1433 жылы Римге көшіп, жазушылық қызметін бастады; 1444 жылы Евгений IV-нің Канцеляриясының хатшысы болып тағайындалды және Евгенийді Феррара мен Флоренцияға жер аударылғанда бірге ертіп жүрді. Оның қамқоршысы қайтыс болғаннан кейін Флавио, оның ізбасарлары – папалар Николай V, Калликст III және гуманист Пий II-ге қызмет етті.
Flavio Biondo (Latin Flavius Blondus) (1392 – June 4, 1463) was an Italian Renaissance humanist historian. He was one of the first historians to use a three period division of history (Ancient, Medieval, Modern) and is known as one of the first archaeologists. Born in the capital city of Forlì, in the Romagna region, Flavio was well schooled from an early age, studying under Ballistario of Cremona. During a brief stay in Milan, he discovered and transcribed the unique manuscript of Cicero's dialogue Brutus. He moved to Rome in 1433 where he began work on his writing career; he was appointed secretary to the Cancelleria under Eugene IV in 1444 and accompanied Eugene in his exile in Ferrara and Florence. After his patron's death, Flavio was employed by his papal successors, Nicholas V, Callixtus III and the humanist Pius II.
Археологиялық жұмыстар
Флавий ежелгі Римнің қираған жерлері мен топографиясына қатысты жүйелі және құжатталған нұсқаулықтар болып табылатын үш энциклопедиялық еңбек жариялады, осы себепті ол алғашқы археологтардың бірі деп есептеледі; кейінгі антикварлар мен тарихшылар Флавий мен оның замандасы Поджио Браччолини салған негіздерге сүйенді. Сол кезде ежелгі Римнің қираған жерлері қалың өсімдіктермен жабылып, зерттелмеген болатын. 1420 жылы Браччолини Капитолийге көтерілгенде, ол тек қараусыз қалған далаларды ғана көрді. Форум, эрозияға ұшыраған топырақ астында қалған, Кампо Вакцино деп аталатын сиырлар мен шөпсіз өсімдіктер арасында шошқалардың мал өсіруіне арналған жері болатын. Флавий және Леон Баттиста Альберти сияқты гуманистер Римнің сәулеті, топографиясы және тарихын зерттеп, құжаттады, осы арқылы Римнің бұрынғы даңқы туралы көзқарасты қайта жаңғыртты. Флавийдің алғашқы еңбегі – «De Roma instaurata» (Римнің қайта құрылуы, 3 том, 1444–1448), бұл ежелгі Рим топографиясының реконструкциясы. Бұл Римнің бұрынғы ұлылығына оралуға бағытталған, өте ықпалды гуманистік көзқарас болды және қазір де солай болып табылады. Бұл еңбек Римнің қираған жерлерін немесе кез келген ежелгі қираған орындарды зерттеуге арналған алғашқы жүйелі және жақсы құжатталған нұсқаулық еді. Екіншісі – «De Roma triumphante» (Жеңіске ұшқан Рим, 1479), бұл кітапта Римнің бұрынғы дінге табынушылық дәуірі заманауи үкіметтік және әскери реформалардың үлгісі ретінде бейнеленген. Бұл кітап Рим патриотизмін қайта жаңғыртуда және ежелгі Римге құрмет көрсетуде маңызды рөл атқарды, сонымен қатар папалықты Рим империясының жалғасы ретінде көрсетті.
Flavio published three encyclopedic works that were systematic and documented guides to the ruins and topography of ancient Rome, for which he has been called one of the first archaeologists; subsequent antiquaries and historians built on the foundations laid down by Flavio and by his older contemporary, Poggio Bracciolini. At the time the ruins of ancient Rome were overgrown and unexplored. When in 1420 Bracciolini climbed the Capitol he saw only deserted fields. The Forum, buried in eroded topsoil, was grazed by cows—the Campo Vaccino—and pigs rooted in its unweeded vegetation. Flavio and fellow humanists like Leon Battista Alberti began to explore and document the architecture, topography and history of Rome, and in the process revived a vision of Rome's former glory. Flavio's first work was De Roma instaurata (Rome Restored, 3 vols., 1444–1448), a reconstruction of ancient Roman topography. It was and remains a highly influential humanist vision of restoring Rome to its previous heights of grandeur by recreating what Rome used to look like based on the ruins which remained. This work was the first systematic and well documented guide to the ruins of Rome, or indeed any ancient ruins. The second was the highly popular De Roma triumphante (Rome Triumphant, 1479) about pagan Rome as a model for contemporary governmental and military reforms. The book was highly influential in reviving Roman patriotism and respect for ancient Rome, while presenting the papacy as a continuation of the Roman Empire.
Тарихи еңбектер
Биондоның ең маңызды еңбектері – «Италия иллюстратасы» (Италияның жарқыраған бейнесі, 1448 және 1458 жылдар аралығында жазылған, 1474 жылы жарық көрген) және «Historiarum ab inclinatione Romanorum imperii decades» (Рим империясының құлдырауынан бастап онжылдықтар тарихы, 1439 жылдан 1453 жылға дейін жазылған, 1483 жылы басылып шыққан). «Италия иллюстратасы» (1474) – автордың жеке саяхаттарына негізделген географиялық сипаттама және он төрт итальяндық аймақтың (regiones) тарихы. Орта ғасырлық географтардың назары аймақтық мәселелерге шоғырланғаннан өзгеше, Биондо Страбонды үлгі етіп алып, Италия тұжырымын бүкіл жартыаралды қамтуға тырысты. Ол топографиялық зерттеулер арқылы ежелгі заман мен қазіргі заманды байланыстыруды көздеді, әрбір жердің сипаттамасын, топонимінің этимологиясын, уақыт өте келе оның өзгеруін және осы жерлермен байланысты маңызды оқиғалардың тұжырымдамасын берді. Бұл алғашқы тарихи география Рим Республикасы мен империясынан басталып, 400 жылға созылған варварлардың шапқындары мен Шарль Ұлының (Charlemagne) және одан кейінгі Киелі Рим императорларының талдауын қамтиды. Ол XV ғасырдың бірінші жартысындағы гуманистік қайта жаралу мен классикалық мұраның қалпына келтіруін жан-жақты сипаттаған. Флавионың ең ірі еңбегі – «Historiarum ab Inclinatione Romanorum Imperii» (Венеция, 1483) – 410 жылы вестготтардың Римді тонауынан бастап 1442 жылғы қазіргі Италияға дейінгі Еуропа тарихының отыз екі кітабы. Ол тек ең сенімді және бастапқы дереккөздерді пайдаланып, үш кезеңдік жүйені қолданды, онда Италия Биондоның заманында қайта жанданып, бұрынғы үрдістерден арылды. Леонардо Бруни де Флоренция халқының тарихында осыған ұқсас үш кезеңдік жүйені қолданды, бұл жұмыс Биондоның еңбегімен шамалас уақытта жазылған.
Biondo's greatest works were Italia illustrata (Italy Illuminated, written between 1448 and 1458, published 1474) and the Historiarum ab inclinatione Romanorum imperii decades (Decades of History from the Deterioration of the Roman Empire, written from 1439 to 1453, published in 1483). The Italia illustrata (1474) is a geography, based on the author's personal travels, and history of fourteen Italian regions (regiones). Unlike medieval geographers, whose focus was regional, Biondo, taking Strabo for his model, reinstated the idea of Italy to include the whole of the peninsula. Through topography, he intended to link Antiquity with modern times, with descriptions of each location, the etymology of its toponym and its changes through time, with a synopsis of important events connected with each location. This first historical geography starts with the Roman Republic and Empire, through 400 years of barbarian invasions and an analysis of Charlemagne and later Holy Roman Emperors. He gives an excellent description of the humanist revival and restoration of the classics during the first half of the fifteenth century. Flavio's greatest work is the Historiarum ab Inclinatione Romanorum Imperii (Venice, 1483), a history of Europe in thirty two books, from the plunder of Rome in 410 by the Visigoths to contemporary Italy (1442). Using only the most reliable and primary sources, it used a three period framework, with Italy reviving in Biondo's own time and breaking free of earlier trends. Leonardo Bruni also used a three period framework in History of the Florentine People, written at about the same time as Biondo's work.