Кіріспе

Вильсон Фиттипальди Джуниор (25 желтоқсан 1943 – 23 ақпан 2024) – бразилиялық жарыс жүргізушісі және «Формула-1» командасының иесі. Ол 38 «Формула-1» әлем чемпионатына қатысып, 1972 жылғы 1 мамырда дебют жасап, барлығы үш ұпай жинады. 1974 жылдан 1982 жылға дейін «Фиттипальди» «Формула-1» командасын басқарды. Сонымен қатар, ол көптеген чемпионатқа кірмейтін «Формула-1» жарыстарына қатысты.

Жеке өмір

1943 жылы Рождество күні туған Уилсон Фиттипальди-младший – әйгілі автоспорт журналисі және радио комментаторы Уилсон-старший мен оның әйелі Джузидің үлкен ұлы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екеуі де серийдік автомобильдерде жарысқан. Уилсон-старший 1956 жылы Сан-Паулуда өткен алғашқы "Миль Мильхас" жарысын ұйымдастыруға жауапты болды, оған 1949 жылғы итальяндық "Миле Милья" жарысынан шабыттанды. Уилсон-младшийді көбінесе "Wilsinho" ("Кіші Уилсон", мысалы, Рубенс Барриккелло кейде "Рубиньо" деп, ал футболшы Роналдиньо деп аталады) немесе "Tigrão" деп атаған. Ол бала кезінен-ақ автоспортқа қызығушылық танытқан. Уилсон Фиттипальди CART чемпионы және екі мәрте Формула-1 әлем чемпионы Эмерсон Фиттипальдидің ағасы болды. Джимми Стюарт пен Ян Шектер сияқты, ол жоғары деңгейдегі автоспортта өзінің жас және атақты бауырының көлеңкесінде қалды. Ол Сюзиге үйленді. Оның бұрынғы CART, Формула-1 және NASCAR жүргізушісі Кристиан Фиттипальди деген ұлы және Роберта есімді қызы бар. Уилсон Фиттипальди-младший 2023 жылдың 25 желтоқсанында, 80 жасқа толған күні жүрек тоқтауынан қайтыс болды. Әйелінің сөзіне сәйкес, кешкі ас ішкен кезде тамақ ішіндегі бір бөлік кептеліп, нәтижесінде оттегі жетіспеушілігінен жүрегі тоқтады. Оған жан сақтау шаралары көрсетілді және ауруханаға жатқызылды, онда оған седативтік дәрілер беріліп, интубация жасалды. Ол 2024 жылдың 23 ақпанында Сан-Паулу қаласында көз жұмды.

Жарыс мансабы

Уилсон Фиттипальди 1960 жылдары Бразилияда өзі мен ағасы құрастырған карттармен жарыса бастады, сосын Formula Vee-ге көшті. 1966 жылы Фиттипальди Формула 3-те жарысу үшін Еуропаға қысқа сапар жасады, бірақ Бразилияда өзі жүргізген командамен келіспеушілік болғандықтан мүмкіндікке қол жеткізе алмады. Ағасы Формула 2-де сәтті өнер көрсеткен соң ғана 1970 жылы Англияға оралды. Сол жылы ол Джим Расселлдің жүргізушілер мектебі арқылы британдық Формула 3-те Lotus 59 машинасымен жарысты, Карлос Паседі және Lotus командасының жүргізушісі Дейв Уокерді, сондай-ақ басқаларды жеңіп, Сильверстоун трассасында өткен BARC чемпионатының кезеңінде жеңіске жетті. Жыл бойында ол болашақ Формула 1 чемпиондары Ники Лауда мен Джеймс Хантпен де жарысқан. Бұл, жылдың соңына қарай көрсеткен басқа да жақсы нәтижелерімен қоса, екі чемпионат емес жарыста жеңіске жеткеніне мүмкіндік берді, соның арқасында ол 1971 жылы Еуропаның Формула 2 чемпионатында өнер көрсетуге көшті. Мұнда ол ағасымен бірге Team Bardahl Fittipaldi командасының құрамында Lotus және March шассилерінде жарысып, бірнеше жақсы нәтижелерге қол жеткізді, оның ішінде Хоккенхаймдағы подиум және Руан мен Манторп Парктегі төртінші орындар. Бұл нәтижелер оған 1972 жылғы маусымда Brabham Formula One командасымен келісімшарт жасауға жеткілікті болды. Оның Формула 1 мансабы 1972 жылғы Бразилия Гран-присінде подиумға көтерілумен басталды, бірақ бұл жарыс чемпионатқа енбеді және ол әлем чемпионатында осындай нәтижеге қайта қол жеткізе алмады. 1972 және 1973 жылдары ол Brabham командасының ортаңғы сапында жарысқа қатысты. 1972 жылы чемпионатта ұпай жинамады, бірақ 1973 жылы Буэнос-Айресте алтыншы орын және Нюрбургрингте бесінші орын алып, өзінің жалғыз Formula One World Championship ұпайларын жинады. Оның ең жақсы біліктілік нәтижелері 1973 жылы Монакода тоғызыншы және Моспортта оныншы орындарды иеленді. Команданың бірінші нөмірі Карлос Рейтеманға қарсы тұра алмай, команда басшысы Берни Экклстоунның бұйрығымен, төлем жасаушы жүргізуші болудан және екінші нөмірлі жүргізуші болудан шаршаған Фиттипальди 1974 жылдың басында Бразилияның Формула 1 командасын құру үшін жарыстан үзіліс жасады (бірақ ол сол жылы Brabham командасымен чемпионатқа енбеген жарысқа қатысты). Бастапқыда Copersucar Fittipaldi деп аталған команда 1975 жылы жарыстың алғашқы маусымында үлкен жетістікке жете алмады. Уилсон жалғыз жүргізуші болды және тек алты рет финиш сызығын кесті, оның ең жоғары көрсеткіші – Уоткинс-Глендегі АҚШ Гран-присінде 10-шы және соңғы орын, сондай-ақ бірнеше рет біліктілікке ілікпеді. 1976 жылы Уилсон команда басқаруын өз қолына алып, жүргізушіліктен бас тартты, оның ағасы Эмерсон Макларен командасынан келгеннен кейін. 1972 және 1973 жылдары Brabham командасымен жинаған үш ұпайымен ол 1997 жылы Ральф Шумахер келгенге дейін Формула 1 әлем чемпионының ең сәтті бауыры болды. Фиттипальди кейде жарысқа оралып тұратын. 1980-жылдары және 1990-жылдардың басында Бразилияның Stock Car чемпионатында бірнеше кезеңдерде жеңіске жетті. 1994 және 1995 жылдары ол әкесі құрған классикалық Mil Milhas жарысында Porsche командасы үшін жеңіске жетті, алғашқы жағдайда ұлы Кристианмен бірге машинаны бөлісті. 1998 жылдың ақпан айында Бразилияның Stock Car чемпионатында бәсекеге қайта оралғанын жариялады. 2000 жылы ол FIA European Truck Racing Cup турнирінің Нюрбургринг кезеңінде Mercedes Benz командасының қонақ жүргізушісі болды, 8-ші және 11-ші орындарды иеленді. 2008 жылы Уилсон мен Эмерсон Бразилияның GT3 чемпионатына қатысып, WB Motorsports командасы үшін Porsche 997 GT3 машинасымен жарысты.

Менеджмент пен бизнестегі мансап

Әкелері олардың жарыс мансабын қаржыландыруға құлықсыз болғанымен, Фиттипальди ағайындары жасөспірім кезінде сәтті жеке автокөлік аксессуарлары бизнесін құрып, содан кейін карттар мен Формула Vee автокөліктерін жасау арқылы алғашқы жарыс мансабын қаржыландыра алды. 1968 жылы ағайындар құрастырып, жарысқа қатысқан "Фиттипальди Порше" жобасы да болды – бұл Porsche механикалық бөліктерімен жабдықталған спорттық автомобиль шассиі. 1974 жылдың ортасында Уилсон бразилиялық қант және спирт өндіретін Copersucar конгломератын өз Формула 1 командасын демеушілік етуге көндірді. 1976 жылдан бастап ол жүргізушіліктен қол үзді және команданы басқаруға көшті. Команда 1975 жылдан бастап Формула 1-де ара-тұра табысқа жетіп, 1982 жылы таратылды. Содан кейін ол отбасы бизнесімен, соның ішінде Mercedes-Benz дилерлік орталығымен айналысты. Телевизияда да жұмыс істеді және 1996 жылдан бастап ұлы Кристианның жарыс мансабын басқарды. 2004 жылы бразилиялық V8 жарыс машиналарын құрастыратын WB Motorsport командасының техникалық директоры болды. Бұл оның кіші Фиттипальдиге 2004 жылы автомобильдердің біреуін сынауға мүмкіндік берді, ал 2005 жылы ол басқа командамен чемпионатта қатысты.