Кіріспе

Виктория Кресінің австралиялық иегері (1893–1965)
Виктория Кресінің австралиялық иегері

Генри Далзиел, ВК (18 ақпан 1893 – 24 шілде 1965) – Виктория Кресінің (ВК) австралиялық иегері, британ және Достастық әскерлеріне берілетін жаудың қарсы тұру кезіндегі батылдық үшін ең жоғары награда. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия императорлық күштерінде қызмет еткенде ВК орденімен марапатталды. Далзиелдің ВК ордені 1000-ші рет берілген награда болды. Соғыстан кейін Далзиел Австралияға оралып, фермерлікпен айналысуға тырысты. Соғыста алған жарақаттарынан қиналған ол шаруашылықты тастап, фабрикада жұмыс істеді. 1930 жылдары ол бірнеше рет жұмысын ауыстырды және көшпенді өмір салған, тіпті бір кезде алтын іздеумен айналысты. 1930 жылдардың ортасында ол жартылай штатты әскерге қайта оралды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралияда оқушылық қызмет атқарды. Ол 1965 жылы 72 жасында қайтыс болды.

Ерте өмір

Генри Далзиел, Квинсленд штатындағы кеншінің ұлы, 1893 жылдың 18 ақпанында Ирвинбанк қаласында дүниеге келді. Білімін аяқтаған соң теміржолда машинист болып жұмыс істей бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың басында Далзиел Австралия императорлық күштеріне (АИФ) ерікті түрде қосылды және 15-ші батальонға күшейту ретінде жіберілді. Ол 1915 жылдың желтоқсанында өзінің батальонының қалған бөлігімен бірге Мысырға көшірілгенге дейін Галлиполи шайқасында қызмет етті. 1916 жылдың шілдесінен бастап Францияда Батыс майданда қызмет етті және Сомма, Позиер және Муке фермасындағы шайқастарда күресті. Оның қызметі 1917 жылы жалғасты, оның ішінде Мессин шайқасы, бірақ ол Пашендейл шайқасы кезінде Полигон Вудта жарақат алды. 1918 жылдың маусым айында майданға оралды. Далзиел Хамель шайқасы кезінде Виктория кресімен марапатталған ерлігін көрсетті. Батальонның көлік компаниясына жүргізуші ретінде тағайындалған ол, сол кезде батальондағы адам жетіспеушілігін толықтыру үшін шабуылға ерікті түрде қатысты. 1918 жылдың 4 шілдесінде Хамель Вудта, жаудың бекінісінен қатты қарсылық көрсетілді, және ол мықты сым торымен де қорғалған болатын. Далзиел тек револьвермен қаруланған күйінде жаудың пулеметіне шабуыл жасады. Ол бүкіл экипажды өлтірді немесе тұтқынға алды, ал қолы ауыр жараланғанмен, соңғы мақсатқа жеткенге дейін шайқасын жалғастырды. Ол екі рет ауыр артиллерия мен пулемет атысының астында ашық жерге оқ-дәрі алу үшін өтті және қан жоғалтудан зардап шексе де, басынан жарақат алғанға дейін доңғалақтарын толтырып, пулеметін иеленді. Оның Виктория кресіне берілген мінездеме, Лондон газетінде жарияланды:

«Льюис пулеметімен шайқаста көрсеткен ең үлкен батырлығы мен қызметтік адалдығы үшін. Оның ротасы мықты бекініске қарсы тұрды, ол көптеген пулеметтермен жабдықталған және біздің артиллериямыздың отынан зардап көрмеген, сонымен қатар мықты сым торымен қорғалған. Пулеметтен атылған оқтар көптеген жарақаттарға әкеп соқты және шабуылды тоқтатты. Оның Льюис пулеметі іске қосылып, бір бағыттағы жаудың пулеметтерін үнсіз қылғаннан кейін, жаудың пулеметі екінші бағыттан атыла бастады. Салтбасар Далзиел оған жүгіріп, бүкіл экипажын өлтірді немесе тұтқынға алды, соның арқасында шабуыл жалғасты. Ол қолына ауыр жарақат алды, бірақ шайқасқа қатысып, соңғы мақсатты басып алуға көмектесті. Ол екі рет жаудың ауыр артиллериясы мен пулемет атысының астында ашық жерге оқ-дәрі алу үшін өтті, және қан жоғалтудан зардап шексе де, доңғалақтарын толтырып, басынан жарақат алғанға дейін пулеметін иеленді. Оның көрнекті батырлығы мен қызметтік адалдығы барлық серіктеріне үлгі болды, ал оның шешімділік және өзімшілдіксіз батылдығы көптеген өмірді сақтап қалды және қауіпті жағдайды сәтті аяқтауға мүмкіндік берді». – «The London Gazette», 17 тамыз 1918 жыл.

Далзиелдің Виктория кресі – осы медальдардың 1000-ы болды. Оның жаралары соншалықты ауыр болғандықтан, миы жарылып, Англияға емделуге жіберілді. Ол 1919 жылдың қаңтарында ғана Австралияға оралды.