Кіріспе

Бордетелла pertussis вируленттілік факторы

Молекулалық биологияда пертактин (PRN) – бордетелла pertussis бактериясының, пертуссисті тудыратын бактерияның, жоғары иммуногенді вируленттілік факторы. Нақтырақ айтқанда, ол трахеялық эпителий жасушаларына жабысуға көмектесетін сыртқы мембрана ақуызы. PRN Бордетелла pertussis-тен тазартылып, жасушасыз пертуссис вакцинасының маңызды компоненттерінің бірі ретінде вакцина өндірісінде қолданылады. Пертактин ақуызының N-терминалының үлкен бөлігі бета-спираль қайталауларынан тұрады. Пертактин ақуызының бұл аймағы C-терминалды автотранспортер арқылы секрецияланады. N-терминалды сигналдық тізбектер PRN-нің бактериялық секреция жүйесі (Sec) арқылы периплазмаға секрециялануына және одан кейін протеолитикалық кесілу арқылы сыртқы мембранаға транслокациялануына ықпал етеді. Жасуша бетінен шығып тұрған N-терминалының оң жақ бұрандасындағы (R1 аймағы) ілмектерде Gly Gly Xaa Xaa Pro және RGD домені Arg Gly Asp тізбектері қайталанады. Бұл RGD домені PRN-ге жасушаның сыртқы мембранасындағы интегралдарға байланысып, адгезин және инвазин ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Кемістік бұранданың тағы бір ілмегі – 2 (R2) аймағы, онда Pro Gln Pro (PQP) тізбегі C-терминалына қарай қайталанады. Бұл ақуыздың иммунитетке қосқан үлесі әлі толық зерттелмеген. Деректер R1 және R2 аймақтарының иммуногенді екенін көрсетеді, бірақ осы аймақтардың генетикалық вариациясына қатысты жаңа зерттеулер оған қарсы дәлелдер келтіреді.

B. bronchiseptica-да

Пертактин тірі организмде B. bronchiseptica-ның кірпікшелі эпителийлік жасушаларына ғана жабысады. Дегенмен, in vitro жағдайында PRN екеуіне де жабыспайды. Алайда, PRN B. bronchiseptica үшін туа біткен иммунитеттің жоғары қабыну реакциясына қарсы тұруға көмектеседі. Адаптивтік иммунитетке қатысты зерттеулер PRN-ның B. bronchiseptica-ны нейтрофилдер арқылы жоюдан қорғауда маңызды рөл атқаратынын көрсетіп тұр.