Кіріспе

Австралиялық саясаткер Сэр Чарльз Уолтер Майкл Корт (1911 жылдың 29 қыркүйегі - 2007 жылдың 22 желтоқсаны) – 1974 жылдан 1982 жылға дейін Батыс Австралияның 21-ші премьер-министрі болған австралиялық саясаткер. Ол 1972 жылдан 1982 жылға дейін Батыс Австралия либералдық партиясының мүшесі болды.

Ерте өмір

Корт 1911 жылдың 29 қыркүйегінде Англияның Суссекс графтығындағы Кроули қаласында дүниеге келді. Ол Роза Ребекка Райс пен сантехник Уолтер Джеймс Корттың екі ұлының үлкені болды. Чарльз есімі анасының ағасынан, Уолтер – әкесінен, ал Майкл – Майкл күні туғандықтан алынған. 1912 жылдың 18 наурызында Корт отбасы Кроулиден Батыс Австралияға аттанды. Саутгемптон порты көміршілер ереуіліне байланысты тоқтап тұрғандықтан, олар Бельгиядағы Антверпен арқылы сапар шегіп, неміс кемесі «Кассельге» отырды. 1912 жылдың 1 мамырында Фримантл қаласына (Батыс Австралия) жетті. Отбасы бес жыл ішінде Кроулиге қайтуды жоспарлаған, бірақ бұл жоспар орындалмады. Себебі Уолтер Корт Пертте жұмыс табуда қиналды, содан кейін ауруға шалдықты, ал соңынан Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды. Корт отбасы Батыс Австралиядағы алғашқы сегіз жылын Перттің солтүстігіндегі Лидервилл қаласында өткізді. Уолтер Корт ақыры канализация мен дренаж траншеяларын қазуға жұмысқа орналасып, өзін жақсы жағынан көрсетіп, оны сантехникке ұсынды, ол оған жұмыс берді. Кейін Уолтер жарақат алды, ал 1916 жылдың қаңтар айында әскерге шақырылды. Сол кезде Роза екінші ұлға жүкті болған. Уолтер Блэкбой-Хилл лагерінде оқып, 1916 жылдың наурыз айында Францияға кетті. Алты аптадан кейін Сидни Хьюго Корт дүниеге келді. Әкесі кеткен кезде Чарльз үлкен жауапкершілікті мойнына алды. Бір күні Уолтердің жалақысы тоқталып қалғанда, Чарльз Перттегі кәсіподақтар үйіне кәсіподақ хатшысына хат жеткізуге жіберілді. Корт мектептің алғашқы үш жылын жергілікті балалар бағында өткізді. Содан кейін Лидервилл бастауыш мектебінде оқыды. 1919 жылдың мамыр айында Уолтер үйіне оралды. Ол 177-ші туннельдік ротада, содан кейін Австралияның электр және механикалық кеншілер мен құрылысшылар бөлімінде қызмет етті. Уолтер қайтадан жұмыс табуда қиындыққа тап болды. Ол сантехниктер Рэнс пен Ұлына уақытша жұмыс істеді. Экономика жақсарғанда жұмыс тұрақтырақ болды. Уолтер белсенді кәсіподақ мүшесі және Лейборист партиясын қолдады. Ол Лейборист премьер-министрі Филип Коллиерге ризашылық білдіріп, Чарльзді кәсіподақ митингілеріне алып барды. 1921 жылы Корт отбасы соғысқа қатысқандарға арналған бағдарлама арқылы үй сатып алып, Батыс Субиакоға (қазіргі Шентон Парк) көшіп келді. Батыс Субиакода Чарльз Розали бастауыш мектебінде оқыды. 1924-1926 жылдары ол Перт балалар мектебіне барып оқыды. Осы жылдары 1919 жылы Корт корнет ойнауды үйреніп, көп ұзамай жергілікті музыкалық топтарға қосылды. 12 жасынан бастап Корт музыкалық конкурстарға қатысты. Кейіннен ол бұрынғы әскери қызметшілерден құралған RSL тобына қосылды. Кортқа да қосылуға мүмкіндік беру үшін бұл топ RSL еске алу тобы деп аталды, ол көп ұзамай топтың жетекші корнети болды. Сонымен қатар, ол «Жас Австралия лигасы» тобы мен Метрополитен симфониялық оркестріне қосылды, соңғысы Кортке алғашқы жұмысын әкелді. Ол 15 жасқа келгенде Метрополитен симфониялық оркестрінің хатшысы Батыс Австралияның губернаторы болған сэр Уильям Кампионнан оған жақсы сөз айтуын сұрады, нәтижесінде Корт «Робинсон Кокс және Уитли» заң фирмасында кеңсе қызметкері болып жұмысқа орналасты.

Мансап

Заң фирмасында жұмыс істеген кезде Корт заңгер болғысы келгенін шешті, бірақ кеңсе қызметкері ретінде бес жыл жұмыс істеуге шамасы келмейтінін түсінді. Оның орнына ол заң фирмасының аудиторларының бірі, J F Burkett and Co, кейіннен Burkett and McLaren компаниясына қабылданып жұмыс істеді. Корт жақын арада кіші аудиторлық клерк болып, содан кейін техникалық мектепте бухгалтерлік мамандық бойынша хат арқылы оқу курсын бастады. Ұлы депрессия кезінде Буркет пен Макларен көптеген банкроттықтарды көрді, әсіресе фермерлер мен дүкен иелерінен. Бұл Корттың саяси нанымына әсер етіп, оны саясаттың консервативті жағына итермеледі. Корт 1932 жылы 21 жасқа толды, сондықтан ол алғаш рет 1933 жылдың сәуірінде өткен штаттық сайлауда дауыс берді. 1933 жылы Батыс Австралияның бөлінуі жөніндегі референдум штаттық сайлаумен бір уақытта өтті. Корт бөлінуді қолдады. Кейіннен ол бөлінуге қарсы болса да, өмір бойы орталықтандыруға қарсы тұрды. Корт 1933 жылдың наурыз айында Чартерлік есепшілер институтының, ал келесі жылы Хатшылар институтының соңғы емтихандарын тапсырды. Содан кейін ол аптасына үш фунттан тұратын жалақы алатын аға клерк болды. Бірақ өзін бір фунтқа төмен бағалағандықтан, келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін ол жұмыстан кетіп, керней ойнап, сол арқылы осылайша көп ақша таба алатынына және осы уақытта өзінің бухгалтерлік фирмасын аша алатынына сенді. Джек Беркет, Буркет пен Маклареннің негізін қалаушыларының бірінің ұлы, Корттың фирмасына қосылды, осылайша фирма Буркет пен Корт: Мемлекеттік бухгалтерлер болып қайта аталды. Олар Сент-Жорж террасасында кеңсе ашты және өздері жиһаз сатып ала алмағандықтан, оның ата-анасының үйінен жиһаз қарызға алды. Уолтер Корттың танысы, жиһаз бизнесінің иесі Гарри Херн жағдайды естіп, Уолтер Корттың ұлы қарызын өтей алатынына сенімді болғандықтан, оларға тиісті жиһазды пайызсыз қарыз берді. Уақыт өте келе Буркет пен Корт табысты болды және жаңа қызметкерлерді жұмысқа алды, екі жылдан кейін Хернге қарызын қайтарып берді. Осы кезде Корт кәсіподақтарға жағымсыз пікір білдірді, оларды банк менеджерлері мен несие берушілер сияқты клиенттеріне төзбеушілікпен қарайды деп санайтын. Корт жақын арада өзінің болашақ әйелі Рита Стеффанонимен танысты, өйткені оны отбасылық досы оның 21 жасқа толуына арналған кеште музыка ойнатуды сұрады. Олар серіктес болуларына дейін бірнеше шараларда кездесті. Олар 1935 жылдың қаңтарында никелесіп, Недлендс қаласында үй сатып алды. Алайда, үйдің құжаты Корттың есіміне емес, оның әйелінің атына тіркелді, өйткені ол өзінің қаржылық жағдайы тұрақсыз деп санады. Олар 1936 жылдың 3 маусымында Хайгеттегі Сент-Албан Англикан шіркеуінде үйленді. Олардың тұңғыш ұлы Виктор Чарльз 1938 жылдың 13 ақпанында дүниеге келді, содан кейін 1941 жылдың 23 наурызында Барри Майкл, 1943 жылдың 11 желтоқсанында Кеннет Уолтер, 1947 жылдың 27 қыркүйегінде Ричард Фэрфакс және 1949 жылдың 30 мамырында Джеффри Уильям дүниеге келді. Джек Беркет 1937 жылы фирмадан кетіп, фирма C W Court, Chartered Accountant болып қайта аталды. Бизнес кеңейіп, үлкен кеңсеге көшті, бірақ Корт өзінің табысын музыка ойнаудан да ала берді. Сол жылдың соңында Кортқа тағы екі бухгалтер серіктестікке қосылу туралы ұсыныс жасады. Ол келісті, осылайша Хендри Рей & Корт құрылды, ол Сент-Жорж террасасындағы Газет үйінен жұмыс істеді. Корт 1940 жылы Австралия армиясына қосылып, 1946 жылдың қаңтарында бухгалтерлік қызметке оралды. Сол жылы Рей зейнеткерлікке шықты, ал Хендри бірнеше жылдан кейін зейнеткерлікке шықты. 1944 жылы Корт Чартерлік есепшілер институтының мүшесі болды; 1946 жылдан 1952 жылға дейін ол институттың штаттық тіркеушісі болды; 1952 жылдан 1955 жылға дейін ол штаттық кеңесте болды; 1982 жылы өмірлік мүшесі болды; және 1984 жылы жылдың чартерлік есепшісі болып сайланды. Фирмадағы жұмысынан басқа Корт бірнеше компанияның директоры болды. 1953 жылы парламент мүшесі болғаннан кейін бұл саны азайды. Ол 1959 жылы министр болғанға дейін Хендри Рей & Кортта жұмыс істей берді, ал 1970 жылы фирмадан толықтай кетті. Корт сонымен қатар Клермонт муниципалитетінің аудиторы болып сайланды және 1948 жылдан 1952 жылға дейін WA бағалар жөніндегі кеңесші комитетінің төрағасы болды. Ол соғысқа дейін "Мастер Бейкерлер" қауымдастығында жақсы жұмыс істегендіктен, осы лауазымға таңдалды. Комитеттің міндеті соғыстан кейін бағаны реттеуді тоқтату туралы үкіметке кеңес беру болды.

Австралия армиясында

1940 жылғы қаңтарда Корт Екінші Австралия императорлық күштеріне (АИФ) ерікті түрде қосылды, бірақ бухгалтер болғандықтан, адам күшінің шектеулі болуына байланысты қабылданбады. Одан кейін ол Хендри, Рей және бірнеше клиенттерден жазбаша келісім алып, Австралия әскери күштеріне (АӘК) енді. Оған АӘК-ға қосылуға рұқсат берілді, себебі оның құрамы Австралиядан тыс жерде қызмет етпейтін, бірақ үш айдан кейін АИФ-қа қосылуға мүмкіндік алатын. Армиялық оркестрде болуды қаламаған Корт АӘК құрамына қосылуды сұрады, нәтижесінде 1940 жылдың 5 қыркүйегінде Армиялық қызмет корпусына жеке сарбаз ретінде қабылданды. Армиядағы алғашқы айларында Корт жұмыс күшінің шектеулі болуына байланысты Хендри Рей және Корт фирмасында жұмыс істеуге уақытылы жіберілді. Корт тез арада жоғарылатылып, 5 қарашаға дейін ланце-капрал, капрал, сержант және «сынақ мерзімінде» лейтенант болды. 1941 жылдың шілдесінде ол тұрақты лейтенант болып тағайындалды. Корттың командирі, майор Эннис, оған оркестр құрып, басқаруды тапсырды, бірақ оркестрмен байланысқысы келмеген Корт, егер ол өте жақсы оркестр құрса, сарбаздық қызметке толыққанды қайта оралуға рұқсат етілетіні туралы келісімге келді. Корт әскерге шақырылатын тәжірибелі музыканттарды және бұрынғы топтарда ойнаған адамдарды тартты. 1942 жылдың қаңтарына қарай Корт АИФ-қа ауысуға сәтті өтініш берді және Викториядағы 1-ші бронетанктік дивизияның лейтенанты болды. Біраз уақыттан кейін Корт капитандыққа көтерілді. Оның командирі, Хорас Робертсон, Корттан оркестр құруды сұрады, бірақ Корт солдат болып оралғанға дейін Австралия армиясының ең жақсы оркестрін құруға келісім жасады. Корт Дунтрондағы Корольдік әскери колледжіндегі курстарға қатысты, ал дивизия Батыс Австралиядағы Мингеньюге ауыстырылды. Дивизияның оркестрі Джералдтондағы басқа әскери оркестрлермен жарыста жеңіске жеткеннен кейін Корт қайтадан сарбаздық қызметке оралды. 1943 жылдың тамызында ол уақытша майор болып тағайындалды, кейін тұрақты майор болды. Содан кейін ол 1943 жылдың қазан айында Дарвиннің бомбалауынан кейін жапондық шабуылға дайындық мақсатында Солтүстік территорияға көшті. Солтүстік территорияда Корт жаттығу кезінде екі рет жарақат алды. Жауынгерлік қимылдар болмағандықтан, әскерлердің рухын көтеру қиын болды. 1943 жылдың қарашасында Дарвинге тағы да әуе шабуылы жасалды. Корттан аймақтың генерал Дуглас Макартур Дарвиннен Филиппинды қайтарып алу үшін шабуыл жасаса, АҚШ және Австралия әскерлерінің көп санын қабылдауға қабілеттілігін бағалау сұралды. Корт бұл мүмкіндік бар екенін анықтады, ал есеп генерал Томас Блэйми қатысқан тыңдаушыларға ұсынылды. Корттың командирі Артур Аллен есепті мақтады, бірақ Блэйми Солтүстік территориядан шабуыл жасау ең нашар нұсқа болады деп мәлімдеді, себебі ол баяу болып, көп шығынға және қаржылық шығындарға әкелер еді. Корттың Солтүстік территориядағы қызметі туралы есепте «Майор Корт Солтүстік территория күштерімен қызмет еткен кезеңде ең жоғары деңгейдегі міндетпаздық танытты» делінген және Корт «барлық жағынан ерекше көзге шықты». 1944 жылдың қарашасында Корт қосымша оқу үшін Квинсленд штатындағы Кабарла қаласындағы штаб-колледжіне жіберілді. 1945 жылдың 3 сәуірінде Корт Жаңа Гвинеядағы Бугенвилл аралына жіберілді, онда Австралия әскерлері американдық әскерлерден билікті иеленді. Ол кезде ол ІІ корпуста подполковник және генерал-квартирмейстердің көмекшісі болды. Корттың бастауы қиын болды, өйткені оның командирі Стэнли Савидж оны ұнатпады. Савидж Хорас Робертсонға сенбеді, сондықтан Робертсон Савиджге Корттың «бірінші сыныпты және ерекше офицер» екенін айтқанда, Савидж керісінше ойлады. Савидж Кортке төрт апта ішінде ойын өзгерте алмаса, оны басқа жерге ауыстыратынын айтты. Генерал Аллен Савиджге Корт жақсы жұмыс істейтінін жазды, бұл Савиджді Кортты қызметте қалдыруға көндірді. Төрт апта өткен соң Савидж Кортке қалуға рұқсат берді. Бугенвиллде Корттың рөлі Бугенвильдің және жақын аралдардың ормандарындағы әскерлерге оқ-дәрі, байланыс құралдары мен медициналық жабдықтарды жеткізуді басқару болды. Корт кейбір жұмаларды өзі жеткізді, себебі ол «RAAF (Австралия Корольдік әуе күштері) және әскер экипаждарына олардың жұмысына қызығушылық танытып, осы тапсырмаларды орындау кезінде олардың қауіптілігі мен жауапкершілігін сезінетінін көрсеткісі келді». Корт сонымен қатар Савиджтен майданға хабарлама жеткізу тапсырмасын орындады. Кортқа аралдың солтүстігі мен оңтүстігі арасындағы жапондық байланысты үзу үшін команданы басқару тапсырылды, бірақ барлау офицерлері тапсырманы орындау мүмкін емес деп шешкендіктен ол тоқтатылды. Корт 1945 жылдың 8 қыркүйегінде Бугенвиллдегі жапондықтардың ресми капитуляциясы кезінде Австралияның капитуляциялық комиссиясының мүшесі болды. Басқа штаб офицерлері кеткеннен кейін Корт аға австралиялық офицер болып тағайындалды. Корт 23 500 жапондық әскер мен теңізшілерін қарудан айыру үшін 70 сарбаз бен барлау қызметкерін таңдады. Масатане Канда мен Корт «экстремистер» австралиялықтарға оқ атуға тырысуы мүмкін деп алаңдады, бірақ мұндай оқиға болған жоқ. Бұл аяқталғаннан кейін Корт үйге қайтуды күтіп тұрған 30 000 австралиялық сарбаз бар Торокинаға кетті. Қызметі үшін Корт 1945 жылы Британ империясы орденімен (OBE) марапатталды. Корт кейіннен OBE оған алған барлық наградалардан маңыздырақ болғанын айтты, себебі ол сарбаз ретінде табысқа жеткенін дәлелдеді. Корт 1945 жылдың желтоқсанында Пертке оралды және 3 қаңтарда демобилизацияланды, резервтік офицер болды.

Алғашқы саяси мансап

Корт Гарри Херннің шақыруын қабылдап, Либералдық партияға қосылды және 1946 жылы Перт қалалық бөлімшесін құрды. Корт 1947 жылғы штаттық сайлау науқанында партияға адамдарды Либералдық партияның үміткері болуға көндіріп, оларға науқанда көмектесу арқылы көмектесті. Сондай-ақ, Корттың өзі де үміткер болуына ұсыныс жасалды, бірақ ол орындалмады. Науқан барысында партиядағы оның беделі арта түсті. Науқанның нәтижесінде Франк Уайздың Еңбекші үкіметі жеңіліске ұшырады және Росс Маклартидің Либералдық CDL үкіметі сайланды. Либералдық партия алғаш рет Коалициядағы жетекші партия болды және жақын арада өз атын Либералдық және Ауылдық Лига (ЛAL) деп өзгертті, CDL мүшелерін либералдарға қосылуға ынталандыру үшін. ЛAL CDL коалициясы 1950 жылғы келесі штаттық сайлауда жеңіске жетті. Недлендс сайлау округінде, Корттың болашақ орнында, ұзақ жылдар бойы Либералдық депутат Норберт Кинан қайта бекітілмеді, сондықтан ол тәуелсіз үміткер ретінде қатысты. Кинан қайта сайланбады, бірақ оның дауыстары тағы бір тәуелсіз үміткер Дэвид Грейденнің сайлануына әкелді. Грейден жақын арада "Сауданы қорғау туралы 1951 жылғы заң" деп аталатын жеке мүшелік заң жобасын ұсынды, оны Еңбекші партия және CDL қолдады, бірақ либералдар емес, бұл кәсіпкерлерді алаңдатты. Либералдық партия Недлендсте кәсіби тәжірибесі бар үміткер қажет деп шешті. 1950 жылғы сайлауда Либералдық партияның үміткері Сирил Берд 1953 жылғы штаттық сайлауда қайта қатысудан бас тартты. Кинанның сайлауалды кампаниясының директоры Сирил Дадли де бас тартты. Корттан Лэнс Брисбен, Гарри Херн және Фред Джонстон сияқты оннан астам кәсіпкерлерден тұратын делегация үміткер болуын сұрады, бірақ ол бас тартты. Үш айдан кейін тағы бір делегация оны үміткер болуға шақырды. Корт оларға басқа, қолайлы үміткерлер бар екенін айтты, бірақ олар оған Шентон-паркте ең танымал екенін, Недлендс сайлау округінің ең лейбористік бөлігі екенін айтты. Корт өзінің бизнес-карьерасы тоқтап қалуы мүмкін екендігіне келіспеді, бірақ ақырында келісті, екі мерзім немесе алты жыл парламентте болғаннан кейін саясаттан кетуге уәде берді. 1952 жылдың тамызында өткен алдын ала сайлауда партия үш үміткерді бекітті: Грейден, Корт және Питер Олдред. Грейден кандидатурадан бас тартты, ал Корт орнынан түсуі мүмкін екенін мәлімдеді, бірақ оны бұған көндірді. Кейін Корт бұл науқанды "қорқынышты" деп атады, себебі адамдар Либералдық партияның екі үміткерді қолдауына түсініксіздік танытты. Премьер-министр Макларти Кортты өзі өскен Лидервилл сайлау округіне ауысуға көндіруге тырысты. Макларти Грейденмен келіссөздер жүргізіп, Либералдық партия Грейденді қолдаса, оны протекционистік заң жобасын тоқтатуға көндіруге тырысты, бұл Корттың науқанына зиян келтірді. Науқан барысында Корт Стэнли Савидженің қолдауын алды. Грейденнің сайлау материалдарында ол сайлаушыларына қызмет етуді "толық уақытты міндеті" деп жариялады, бұл Корт өзінің бизнесімен айналыса беретінін білдіреді. Корт екі партиялық дауыс бойынша 8777 дауыстан 837 дауыспен жеңіске жетті. Ол Либералдық партиядан сайланған жалғыз жаңа мүше болды. Бірақ Либералдық партия жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады, Еңбекші партия жеңіске жетті. Берт Хоук жақын арада Премьер-министр болып ант берді және Корт өзін оппозицияда тапты. Кимберли сайлау округінің Еңбекші партиясының мүшесі Обри Коверли 1953 жылдың наурыз айында қайтыс болды, бұл Кимберлидегі орынды толтыру үшін қосымша сайлауды қажет етті. Корт - бұл сайлауға қатысқан жалғыз оппозициялық мүше, өйткені бұл орын бұрын басқа партиялар үшін талассыз болған және ол Еңбекші партия үшін қауіпсіз орын деп саналған. Еңбекші партиясының Джон Ратиган жеңіске жетті және Корт штаттың бұрын болмаған бөлігінде тәжірибе жинады. Батыс Австралияның солтүстігі оқшауланған және дамымаған, сондықтан Корт оны дамыту қажеттігін көрді. Көп ұзамай Корт бір күні үкімет министрі, содан кейін LAL-дың жетекшісінің орынбасары болатыны белгілі болды, бірақ Корт әлі де алты жылдан кейін парламенттен кететініне сенді. Оппозиция жетекшісі Макларти және оппозиция жетекшісінің орынбасары Дэвид Брэнд Корттың пікірін сұрайтын, және жақын арада ол парламенттік фракцияның алдыңғы қатарына қосылды. Еңбекші партия Корттың бизнес-карьерасы үшін шабуыл жасады, ол жұмысшы табын түсінбейді деп айтты. Корттың досы Альф Керлвис: "Олар мұны түсінбейді, бірақ олар сізді танымал етеді. Егер олар мұны білсе, ең жаман нәрсе - сізді елемеу" деді. Кейбір либералдық әріптестер Кортқа көрсетілген назарға наразылық білдірді. Либералдық үміткерлерге науқан жүргізуде беделге ие болған Корттан 1955 жылғы федералды сайлауда Перттегі Том Бёркке қарсы Фред Чейниге науқан жүргізуі сұралды, ол Перт орындығын 14 жыл бойы иеленген. Науқан сәтті аяқталды, Чейни Бёркті жеңіп, Перт орындығын жеңіп алды. 1956 жылғы штаттық сайлауда Кортқа Грейден ғана қарсы шықты. Корт оңай жеңіске жетті, дауыстардың 73 пайызын алды, бірақ LAL жалпы алғанда төрт орынды жоғалтты. Макларти 1957 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты LAL жетекшісі қызметінен кетті, бұл Брэндтің жетекші болып сайлануына және Корттың наурыз айында жетекшінің орынбасары болып сайлануына мүмкіндік берді. Брэндтің партия жетекшісі болуы Кортты саясатта алты жылдан артық уақыт қалуға көндірді. Корт Маклартидің нашар жетекші екеніне сенді, бірақ Брэндпен Корт штаттың солтүстік бөліктерін дамытуға ұмтылысын ілгерілетуге болатын еді. Батыс Австралияның солтүстік аймақтарын дамытуға қызығушылық танытқан Корт Солтүстік-Батыс және Кимберли комитетін құрды және төрағасы болды, ол LAL-дың 1959 жылғы штаттық сайлауға апару үшін саясатын әзірледі. Корт саясатты Либералдық партияның штаттық кеңесіне бекітуге ұсынды. Бірақ федералдық мүшелер саясатты мақұлдамады, өйткені ол федералдық Мензис үкіметіне зиян келтіретініне және штат қалалар, теміржолдар мен порттарды салу үшін жүз миллиондаған доллар сұрайтынына сенді. Олар Кортке солтүстіктегі жоспарланған дамуға федералдық қаржыландыру болмайтынын айтты. Штаттық кеңес ақырында саясатты бекітті, бірақ хаттама жасаушы саясат бекітілмегенін жазғанда дау туды. Корт келесі кеңес отырысында хаттаманы жоққа шығарды, содан кейін саясат қабылданды. Корт Недлендсте қарсылықсыз сайланды, сондықтан ол штаттың қалған бөлігінде, әсіресе солтүстікте науқан жүргізуге назар аудара алды. Жалпы алғанда, LAL Еңбекші партиядан алты орынды жеңіп алды, бұл LAL-ға Ауылдық партиямен бірге бір орындық көпшілікті жеңіп алуға жеткілікті болды.

Брендтің басқаруы

Брэнд–Уоттс үкіметі 1959 жылдың 2 сәуірінде қызметке кірісті. Корт өнеркәсіптік даму министрі, теміржол министрі және Солтүстік-Батыс аймағының министрі болып тағайындалды. Ел партиясы өз мүшелерінің біреуін теміржол министрі етіп тағайындауды сұраған, бірақ сайлаудан кейін партияда бұл қызметті атқара алатын адам жоқ екенін мәлімдеді. Сол кезде теміржол жүйесі тоқырап, кейбір бағыттарды жабуға тура келетіні анық болды, сондықтан Корт Ел партиясының ешбір депутаты мұндай жауапкершілікті алуға құштар болмайтынын ойлады. Брэнд Кортты теміржол министрі етіп тағайындап, Ел партиясының бірнеше аптадан кейін бұл лауазымды қалайтынын айтты. Бірақ бұл ешқашан орындалмады, сондықтан Корт сегіз жыл бойы теміржол министрі қызметін атқарды. Өнеркәсіптік даму департаменті бұрынғы министр Фрэнк Уайз тарапынан көп назар көрмеген. Департаментте барлығы он төрт қызметкер болды, олардың тек төртеуі тұрақты жұмыста болды, ал бас директор болған жоқ. 1965 жылдың 16 наурызынан бастап Корт Джеймс Крейгтен көлік министрлігін қабылдады. Ол сондай-ақ Рей О'Коннорды теміржол және көлік министрлеріне көмекші құрметті министр етіп тағайындады. 1965 жылғы тамызда Конституциялық актіге түзетулер енгізу туралы заң қабылданғаннан кейін министрлік екі орынға кеңейтілді, бұл О'Коннорға Корттан көлік министрлігін қабылдауға мүмкіндік берді. 1967 жылдың 16 ақпанынан бастап О'Коннор теміржол министрі де болды. Дэвид Брэнд 1971 жылғы штаттық сайлауда жеңіліске ұшырады, осылайша Корт министрлік құрамынан шығарылды.

Қарсылық

Дэвид Брэнд 1972 жылғы мамыр айында Либералдық партия төрағасы лауазымынан кетті. Корт партия төрағасы және, демек, оппозиция жетекшісі болып сайланды; Дес О’Нил төрағаның орынбасары болып сайланды. Кейбір депутаттар Корт өзінің жетекшілігін дұрыс қабылдамауы үшін номиналды кандидатты ұсынуға тырысты, бірақ бұл жоспар орындалмады. Жеке басшылық сайлаудан кейін бір күні Корт "Батыс Австралия үкіметіне қызмет еткені үшін" рыцарь дәрежесіне ие болды. Оппозиция жетекшісі қызметін атқару кезеңінде Корт Тонкин үкіметіне сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс қабылдауға және губернаторды оны премьер-министр етіп тағайындауға немесе мерзімінен бұрын сайлау өткізуге мәжбүрлеуге тырысты. Ол 1972 жылғы қыркүйектің ортасында, үкімет жаңа сауда үйінің құрылысына жеке қарызға кепілдік беру туралы шешім қабылдағаннан кейін осыған ұмтылды. Үкімет спикердің шешуші дауысымен сақталды. 1973 жылғы Балкаттадағы қосымша сайлауда Еңбек партиясының нәтижесі нашар болғаннан кейін Корт Заң шығару кеңесін Еңбек партиясы өзінің мандатын жоғалтты деген үгітпен жабдықтау туралы заң жобасын тоқтатуға көндіруге тырысты. Жеткізу бірнеше аптаға кейінге қалдырылды, бірақ Заң шығару кеңесі ақырында жабдықтауға кепілдік беруге келісті. 1974 жылғы штаттағы сайлау 1974 жылғы 30 наурызда өтті.

Соттың басқаруы

Сот-Макфарлин министрлігі 1974 жылғы 8 сәуірде губернатор Хьюи Эдвардс тарапынан антқа кірді. Сот премьер-министр, қазынашы және экономикалық және аймақтық дамуды үйлестіретін министр болып ант берді. 1975 жылдың мамыр айында Ұлттық Орал партиясы Макфарлин мен Сот арасындағы саяси келіспеушілікке байланысты коалициядан шықты. Сол айдың соңында Макфарлиннің орнына Дик Олд басшылыққа келгеннен кейін Ұлттық-ауылдық партия коалицияға қайта қосылды. Министрлік Сот министрлігі ретінде қайта құрылды, нәтижесінде Либералдық партияның орынбасары Дес О'Нил Ұлттық партия басшысының орнына Премьер-министрдің орынбасары лауазымын алды. 1975 жылдың 18 маусымынан 22 желтоқсанына дейін Сот сонымен қатар федералдық істер жөніндегі министр болды, бұл жаңа лауазым еді. Оның орнын Иан Медкалф басты.

Тресиллиандық дау

1974 жылы Тонкин үкіметі тұсында Недландс округіндегі бұрынғы босанау үйі – Тресиллиан, тұрғындармен немесе Недландс кеңесімен ақылдаспай-ақ психикалық аурулары бар балаларға арналған үйге айналдырылды. Көп ұзамай наразылықтар мен қарсылықтар көтерілді, кеңес бұл аймақтың орталыққа сәйкес келмейтінін мәлімдеді. Бірақ Тресиллиан орталығын қолдаған топтар да пайда болды. Сот Недлендстің Тресиллиан орталығы үшін қолайсыз екенін ойлады және денсаулық сақтау департаментіне жерді Недландс қаласына сатуды тапсырды, орталықты Форрестфилдке көшіруді жоспарлап. Ата-аналар бұл орынды қаладан тым алыс деп сынады. Кәсіби одақтар мен еңбек кеңесі көшіруге кедергі келтірді, сонда Сот Форрестфилдке балаларды көшіруге кедергі келтірген қызметкерлердің барлығы жұмыстан босатылып, балалар үйлеріне қайтарылатынын мәлімдеді. Бес либералдық және бір Ұлттық партия депутаты бұл шешімді сынады, ал Рей Янг 1976 жылдың 20 шілдесінде кабинет хатшысы лауазымынан кетіп қалды. Сол күні Сот ойын өзгертіп, Тресиллиандағы пациенттерге 1977 жылдың желтоқсанына дейін қалуға рұқсат берді.

Өнер және мәдениет

Сот үкіметі Корольдік театрды жеке меншік иесі Норман Риджден сатып алды. 1976 жылы театрды сатып алуға жасалған алғашқы әрекет Риджбен баға туралы келісе алмағандықтан сәтсіз аяқталды. Мәдениет істері жөніндегі министр Грэм Маккиннон үкіметке 14 миллион долларға дейін шығынмен, үш жеке театрдан тұратын театр кешенін салу жоспарларын жариялады. Бірақ Соттың қысымымен үш күннен кейін сату қайтадан жанданды. 1977 жылдан 1980 жылға дейін театр қайта жаңартылды. Батыс Австралияның 150 жылдығын тойлауға орай 1979 жылы Чарльз Корт Батыс Австралияның өнер галереясының жаңа ғимаратын ашты.

Полиция туралы заң

Нааразылық акциялары мен ереуілдерді тоқтатуға тырысып, Сот үкіметі 1976 жылдың қараша айында Полиция туралы заңның 54-Б бабын өзгертіп, қоғамдық жерде үштен астам адам жиналу үшін полиция комиссарының рұқсаты қажет болды. Түзетуде бас тарту үшін "негізді себептер" болуы керек екені, бірақ шағымдану құқығы жоқ екені айтылды. 54-Б бабы 1979 жылдың қыркүйегінде, осы бап бойынша көптеген адамдар қамауға алынғаннан кейін өзгертілді. Осы өзгеріс бойынша, кез келген жиын заңды болып саналды, егер оған тыйым салынбаса, сондай-ақ қоғамдық жиналыстар мен орындар нақтырақ анықталды. Еңбек партиясы заң жобасын сынап, түзетулердің жеткіліксіз екенін айтты, ал Еңбек партиясының жетекшісі Рон Дэвис 54-Б бабын толығымен жоюға сәтімен айналыспады. 1984 жылы Еңбек партиясы билікке келгеннен кейін ол бап жойылды.

Мұнай және табиғи газ

Корттың басты мақсаттарының бірі Батыс Австралияға энергияның маңызды көзін құру болды. Оның пікірінше, Австралияның жоғары еңбекақысын жеңу үшін арзан энергия қажет, осылай өңдеу, әсіресе болатты қайта өңдеу экономикалық тұрғыдан тиімді болар еді. 1964 жылы WAPET Барроу аралында мұнайдың шағын көлемін және Донгараның жанында табиғи газдың шағын көлемін тапты. Энергетика министрі Кроуфорд Нальдер Мемлекеттік электр энергиясы комиссиясы атынан WAPET-пен келіссөздер жүргізуге сәтсіз болғаннан кейін, Корт істі өз қолына алып, WAPET-пен келісімге келді. Alcoa Australia да WAPET-пен Kwinana Beach және Pinjarra-дағы алюминий қорыту зауыттарына газ жеткізу туралы келісім жасады, сондай-ақ Midland Brick компаниясы да келісімге келді, нәтижесінде 1971 жылы Перт арқылы Донгара мен Pinjarra арасындағы Parmelia құбыр желісі ашылды. 1963 жылдың мамыр айында Woodside (Lakes Entrance) Oil (қазір Woodside Energy деп аталады) компаниясына Pilbara жағалауындағы Солтүстік-Батыс шельфін зерттеуге лицензия берілді. 1964 жылы Woodside-қа Shell және Burmah Oil қосылды, ал 1966 жылы California Asiatic Oil (қазір Chevron) және British Petroleum қосылды, осылай Солтүстік-Батыс шельфтік жобасының бірлескен серіктестері құрылды. Корт бірлескен кәсіпорынның серіктестерімен тығыз байланыс ұстады. 1967 жылы бұрғыланған алғашқы ұңғыма құрғақ болды, ал 1971 жылдың басына қарай мұнай мен газдың аз ғана мөлшері табылды. Дегенмен Корт кеңірек зерттеулерді талап етті, және 1971 жылдың соңында Pilbara жағалауының солтүстігінде және теңіз түбінде орналасқан North Rankin-де үлкен газ қоры табылды. Сол кезде Лейбористтік партия 1971 жылғы штаттық сайлауда жеңіске жетті, және партия көп ұзамай 1972 жылғы федералды сайлауда да жеңіске жетті. Whitlam үкіметінің минералдар және энергетика министрі Рекс Коннор ресурстарды өндіруге шетелдік инвестицияларға қарсы болды және табиғи газ таратылуын мемлекеттік меншікке беруді қалады. Осыған байланысты 1973 жылы Солтүстік-Батыс шельфтік жоба тоқтатылды. Бірақ, Либералдық партия 1974 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін және газ бағасының өсуімен байланысты, жоба 1974 жылы қайта жаңғыртылды. Корт Whitlam және Connor-мен бірнеше рет кездесіп, оларды оффшорлық резервтерді штатка қайтаруға көндіруге тырысты, бірақ олар өз ұстанымдарынан мойын бұрмады. Connor Солтүстік-Батыс шельфінің барлау рұқсаттарын жаңартудан бас тартумен қорқытты, бірақ штаттың бас прокуроры Ян Медкалф және өнеркәсіптік даму министрі Эндрю Менсарос штат заң бойынша рұқсаттарды жаңарта алатынын мәлімдеді. Бірлескен кәсіпорның қатысушылары сенімсіздік танытты, сондықтан Корт Лондонға және Калифорнияға барып, қатысқан компаниялардың басшыларымен кездесті. Ол оларды рұқсаттарға қол қоюға көндірді, және жыл соңында Whitlam үкіметі құлатылып, Либералдық партия осы сайлауда жеңіске жетті. Корт федералды үкіметті көптеген роялтилерді штатқа беруге келісуге мәжбүр етті, бұл үшін штат Dampier-Bunbury газ құбырын қаржыландырып салуға міндеттенді. BHP 1976 жылы Burmah Oil қаржылық қиындыққа тап болғанда, Burmah Oil-дың үлесін сатып алды, ал 1979 жылы Mitsubishi Corporation және Mitsui & Co. жобаға қосылды. 1979 жылдың қараша айында министрлер кабинеті Солтүстік-Батыс шельфтік жобаны іске асыруға рұқсат беретін келісім шарттарын бекітті, ал 1980 жылдың қыркүйегінде Woodside бірлескен серіктестер келісімге келгенін және жоба іске асырылатынын жариялады. Штаттық Энергетика комиссиясы 20 жылға газ алуға "ал немесе төле" шартына келісті. Бұл келісім-шарт көп дау тудырды, көптеген адамдар Штаттық Энергетика комиссиясына осыншама газ қажет болатынына күмән келтірді. Бірінші ішкі газ 1984 жылдың тамызында жеткізілді. Бірлескен серіктестер сұйытылған табиғи газды (LNG) экспорттауға ниеттенген жапондық энергетикалық компанияларымен келісімге келуде қиындықтарға тап болды. Корт келісімді жеделдетуге тырысты, тіпті 1981 жылдың желтоқсанында Жапонияға сапар жасады, бірақ 1985 жылдың мамырында ғана, Корт отставкаға кеткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, сегіз жапон компаниясы LNG жеткізу туралы келісімдерге қол қойды.

Аборигендер мен Ноонканба туралы пікірлер

Корт аборигендердің Австралияның басым мәдениетіне еуропалық елдерден келген мигранттардың Австралия мәдениетіне сіңгеніне ұқсас, Австралия мәдениетіне сіңісуі керек деп сенді. Ол абориген балалары үшін білім беру міндетті болуы керек деп ойлады және Брэнд үкіметінің міндетті білім беруді іске асыру жоспарлары сәтсіз аяқталғанына өкінді. Корт аборигендердің алкогольге қолжетімділігін шектеу үшін оларға тағам, киім-кешек және баспана алуға арналған купон беруді ұсынды. Ол премьер-министр Малкольм Фрейзерді осы идеяға көндіруге тырысты, бірақ БҰҰ мақұлдамайтынына байланысты идея қабылданбады. 1960 жылдары Корт тау-кен компанияларының мал шаруашылығындағы жұмыс орындарының орнына аборигендерді оқытуы керек деп есептеді. Бірақ Корттың айтуынша, "ақымақ бюрократтар" оны тоқтатып, бұл ешқашан іске аспады. Нункамба дауы Корттың премьер-министрлік қызметінің ең даулы аспектілерінің бірі болды және аборигендердің жер құқығы үшін күрестің белгілі бір себебіне айналды. Корт аборигендердің жер құқығына қарсы болды, өйткені ол барлық австралиялықтарға бірдей заңдар қолданылуы керек деп сенді, жер құқығы іс жүзінде "жеке елдерді" құрады және аборигендер саяси мақсаттармен манипуляцияланады деп ойлады. 1976 жылы Ұлттық үкіметтің Жер қоры Комиссиясы Нункамба станциясын сатып алды. Желі 1983 жылғы 29 шілдеде өткен мемлекеттік сайлаудан кейін Берк үкіметі тарапынан қайта ашылды. Корт кейінірек: "Біз жасаған іске ешқашан өкінген емеспін, бірақ саяси тұрғыдан көптеген қиындықтар тудырғанын түсіндім, себебі эмоцияларды оңай қоздыруға болады. Петицияға қол қойғандардың көпшілігі бұрын поездка мінген емес болар" деді.

1980 жылғы сайлау

Корт Дес О’Нилдің премьер-министр болып табылатынына үміттенген, алайда премьер-министр міндетін уақытша атқарғаннан кейін О’Нил премьер-министр болудан бас тартты. Корт оны көндіруге тырысты, бірақ О’Нил 1980 жылдың ақпан айында өткен штаттық сайлауда зейнеткерлікке шықты. Корт сол сайлаудың күнін тіркеудің аяқталуына бір күн қалғанда жариялады, бұл адамдардың пошта арқылы тіркелуіне кедергі келтірді, бұл негізінен ауылдық жерлерде тұратын адамдарға, әсіресе аборигендерге әсер етті. Сайлау науқаны алты аптадан астам уақытқа созылды. Корт Солтүстік-Батыс шельфі жобасын, Вейгеруп және Ворсли алюминалық жобаларын, сондай-ақ уран мен алмаз өндіру мүмкіндіктерін насихаттады. Оппозиция экологиялық мәселелер мен өнеркәсіптік даулар бойынша үгіт жүргізді. Сайлау қорытындысы бойынша Либералдық партия Еңбек партиясына бір орыннан жеңіліп қалды: Эрни Бридж Кимберли сайлау округінде Алан Риджді жеңіп, жеңіске жетті. Үш орын Ұлттық-ауылдық партиядан Ұлттық партияға ауысты. Либералдық партия фракциясы Рей О’Коннорды вице-лидер етіп таңдады, бұл Кортты көңілсіздікке түсірді, ол О’Коннордың тек «мүшелерге лобби жасап, жақсы қарым-қатынас орнату арқылы» жеңіске жеткенін ойлады. Корт О’Коннордың үлкен бюджеттік портфельдерді басқара алмайтынына сенді, бірақ ол «теміржол саласында жақсы жұмыс істейді» және оның жеке басы адамдармен қарым-қатынас жасауға көмектеседі деп ойлады. Алан Ридж, Дес О’Нил және Грэм Маккиннонның кеткенінен босаған министрлік орындары Гордон Мастерс, Билл Хасселл және Билл Грейденмен толтырылды. Екі құрметті министр – Ян Лоуренс және Барри Маккиннон қосылғаннан кейін министрлік кеңейтілді. Корттың портфельдерді бөлудегі бірнеше қателігінің бірі – Эндрю Менсаростан өнеркәсіптік даму портфелін алып, оны Ұлттық-ауылдық партиядан Питер Джонсқа беру болды, себебі Менсарос жақын арада зейнеткерлікке шығады және Корт портфельді басқа біреу түсінгенін қалады. Менсарос мұны өзінің төмендетілуі ретінде қабылдады, ал кейбір либералдық партия мүшелері Ұлттық-ауылдық партия өкіліне осындай маңызды портфель беру туралы алаңдады. Дегенмен, Джонс бұл портфельде жақсы нәтижелер көрсетті.

Зейнеткерлік

Корт 70 жасқа толғанға дейін саясаттан кетуді жоспарлаған, бірақ одақтас штаттардың қаржылық мәселелерін шешу үшін зейнетке шығуын кейінге шешті. Дегенмен, 1981 жылдың соңында, 70 жасқа толғаннан кейін, ол 1982 жылдың қаңтарында зейнетке шығуға бел буды. Оның әйелі оның зейнетке кетуін қалаған еді, сонымен қатар либералдық депутаттардың аз бөлігі Кортты көшбасшылық лауазымнан алмастыруды ниеттенген, оны тым ескі деп есептегендіктен. Бұл депутаттар Кортпен жеңіске жете алмайтынын білгендіктен, партиядағы тұрақсыздыққа себеп болып, халық пікірін өзгертуге тырысты. Корт 1981 жылдың 18 желтоқсанында зейнетке шығуын жариялады. Либералдық партия Рэй О'Коннорды оның орнына, ал Сирил Раштонды орынбасары етіп сайлады. Корт 1982 жылдың 25 қаңтарында премьер-министр және парламент депутаты лауазымынан ресми түрде кетті. Недлендс округінен депутаттық мандатын ұлы Ричард Корт мұрагерлік етті, ол кейіннен 1993 жылдың ақпанынан 2001 жылдың ақпанына дейін премьер-министр болып қызмет етті. Либералдық партия 1983 жылғы штаттық сайлауда жеңіліске ұшырады. Корт бұл сайлауда жеңуге болатынына сенді және одан бұрын зейнетке шыққанына өкінді. Либералдық партия депутаты Ян Томпсон 1991 жылы Кортты сынға алып, оның басшылығымен "адамдардың өсуіне мүмкіндік бермегенін" және "оның артында кеңістік қалдырғанын" айтты. Корт мұрагер дайындамауының ең үлкен саяси қателік болғанын мойындады, бұл Дес О'Нил оның орнын басады деген болжамға байланысты болды деп атап өтті. Ол премьер-министр лауазымы "О'Коннордың қабілеті мен адалдығынан асып түсетінін" айтты.

Отбасы

Корттың әйелі Рита 1992 жылғы 18 қазанда қайтыс болды. Ол 1997 жылғы 22 маусымда Джудит Милдред Баттқа қайта үйленді. Олар 2011 жылдың тамызына дейін бірге болды. Қазір ол бұрынғы әлемнің бірінші ракеткасы Маргарет Кортқа үйленген. 2008 жылғы 4 қаңтарда Батыс Австралия университетінің Винтроп залында мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті. Батыс Австралияның губернаторы Кен Майкл және генерал-губернаторы Майкл Джеффри жерлеу рәсімінде сөз сөйледі. Бұрынғы премьер-министрлер Джон Ховард пен Малкольм Фрейзер де қатысты.