Кіріспе

Audacious класының орталық батареялық бронекемы (1870)

HMS Iron Duke – 1860 жылдардың соңында Корольдік теңіз флоты үшін салынған төрт орталық батареялық бронекемнің соңғысы. 1871 жылы құрылысы аяқталған бұл кеме, қысқа мерзімге Ирландиядағы күзет кемесі ретінде резервтік флотқа бекітілді, содан кейін Қытай стациясына, бас штаб кемесі ретінде жіберілді. Iron Duke төрт жылдан кейін елге оралды және күзетшілік міндеттерін қайта бастады. 1875 жылдың ортасында, тым тығыз тұман болғандықтан, кеме бауырласымен қақтығысып, оны батырып жіберді. 1878 жылы Таяу Шығысқа қайта оралды. Осы сапарда кеме екі рет қарасты және 1883 жылы елге оралды. Ұзақ жөндеуден кейін Iron Duke 1885 жылы Канал флотына қосылды және 1890 жылға дейін онда қызмет етті, содан кейін тағы күзет кемесі болды. Он жылдан кейін кеме көмір тасымалдаушы кемеге айналдырылды және 1906 жылға дейін осы қызметін атқарып, соңында металл тескілеріне сатылды.

Дизайн және сипаттама

Audacious класы теңіз шаруашылығына арналған екінші класс темір кеме ретінде жобаланған. Олардың ұзындығы перпендикулярлер арасында 85 метр (280 фут), ал ені 16 метр (54 фут) болатын. Темір герцогінің алдыңғы бөлігінде су ағыны 6 метр (21 фут), артқы бөлігінде 7 метр (22 фут) құрады. Audacious класының кемелері 3774 тонна жүкті тасымалдайтын. Олардың экипажында 450 офицер мен сарбаз болды, алты тікбұрышты қазаннан алынған буды пайдалана отырып. Қозғалтқыштар кемелерге белгілі бір жылдамдық беруге арналған, ал Темір герцогі 1870 жылғы 2 қарашада теңіз сынақтары кезінде шамамен жылдамдыққа жетті. Ол көмірдің максималды мөлшерін тасымалдайтын. Audacious класы үш мачталы кеме ретінде жасалған, желкен ауданы шамамен болды. 1871 жылға қарай олар желкен ауданы төмендетілген барк ретінде қайта жабдықталды. Соққыны азайту үшін түтік телескоптық болды және төмендетілуі мүмкін. Тек желкенмен жүзу арқылы олар шамамен жылдамдыққа жете алатын.

Audacious класының кемелерінің негізгі қаруы 10 RML мылтықпен зарядталатын мылтықтан тұратын. Олардың алтауы негізгі палубада, әр жақта үшеуден, ал қалған төртеуі жоғарғы палубаның бұрыштарында орналасқан. Батарея кемелердің қабырғаларынан шығып, қаруларға белгілі бір бұрышта от ату мүмкіндігін берді. Тоғыз дюймдік зеңбіректің снарядының салмағы болды, ал зеңбірек өзінің салмағы болды. Оның оралым жылдамдығы болды және зеңбіректің тұмсығында балқытылған темірдің бронясын ену қабілетімен бағаланды. Кемелер төрт RML 6 дюймдік (152 мм) 71 cwt зеңбірекпен қуып жету үшін жабдықталған, екеуі - басында, тағы екеуі - кормасында.

Құрылыс және мансап

"Темір герцог" кемесі Артур Уэлсли, Веллингтонның 1-ші герцогының лақап атымен аталды. Ол Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен осы аттас кемелердің біріншісі болды. Кеме 1868 жылғы 23 тамызда Пемброк кемежайында салынды, 1870 жылғы 1 наурызда суға түсірілді және 1871 жылғы 1 қаңтарда 208,763 фунт стерлинг сомасында аяқталды. "Темір герцог" екі айдан кейін қайтадан қолданысқа кірістіріліп, Халл қаласының күзет кемесі болып тағайындалды. Бірінші резервтік эскадрильяның жазғы саяхаты барысында 1 қыркүйекте ол Дублин мен Куинстаун (қазіргі Коб) арасында үш басқа темір кемемен бірге жолға шықты. Тық тұман болған кезде кеме Дублин шығанағындағы Киш жағалауында сәйкес кемесі "Авангардқа" қатысты соқтығысты. "Темір герцогтың" боуссприті қирады, бірақ көп зақым көрмеді. Алайда, оның тарауы "Авангардтың" бортына тесік салды. Сонымен қатар, "Авангардтың" қозғалтқыш және қазандық бөлімдері арасындағы су өткізбейтін бөлігі де зақымдалып, екі бөлім де суға толып, экипажға бумен жұмыс істейтін сорғыларды пайдалануға мүмкіндік бермеді. Кеме экипажы барлығы кемені тастап кеткеннен кейін бір сағаттан астам уақыт өткен соң батты. Соқтығысқаннан кейін "Темір герцог" Плимут кемежайында күрделі жөндеуден өтті. 1877 жылғы 20 қарашада сағат 10:00-де "Темір герцог" Плимуттан теңіз сынақтарына шықты. Ол суға батып бара жатқанда, негізгі шлюз клапаны ашық қалғандығы анықталды. Оның экипажы су өткізбейтін есіктерді жауып, сорғыларды іске қосты. Қауіпсіздік сигналын беруге бұйрық берілді, бірақ бортта оқ-дәрі жоқ екені анықталды. "Батуда" деген сигнал берілді, бірақ ол он бес минут бойы байқалмады. "Қара ханшайым" Маунт-Уайзға сигнал жіберді, ол да Плимутқа қайталады. Осы уақытта бір экипаж мүшесі клапанды жауып тастады. Ол белге дейін суға батқан еді, егер ол бірнеше минуттан кейін болса, суға түсуші қажет болар еді. Клапан жабылғаннан кейін сорғылар суды шығарып, кеме 15:00-де құрғақ болды. Ол Плимутқа қайтып оралды, сынақ тоқтатылды. Кейіннен оның диаметрі әрқайсысы бірдей төрт конденсатор клапанының қатысты екені анықталды. Оларды жабу қиын болды, себебі серіппелердің тым қатты болуына байланысты. Бұл мәселе жөндеу кезінде клапан тұтқаларын ұзарту арқылы шешілді, бұл үлкен тиімділік берді. Оқиғаға қатысты тергеуге кедергі келтіруге тырысқандар болды деген хабарлама тарады. Кеме жоғалғаннан кейін "Темір герцог" "Авангардты" Кингстаун қаласының күзет кемесі ретінде алмастырды, соңғы экипажын қабылдады және 1877 жылдың шілдесіне дейін, кеме ұзақ жөндеуге кіріскенге дейін қызмет етті, ол 1878 жылдың тамызына дейін жалғасты. Саяхат барысында ол Қызыл теңізде рифке тіреліп қалған P&O компаниясының "steamship" кемесін құтқарып алды. "Темір герцог" 1880 жылдың мамырында Хуанпу өзеніне кіретін кемеде құмға отырды. Бес күннен кейін ол американдық дөңгелекті өзендік канонерлік қайық "Монокаси" көмегімен аз зақыммен босатылды. "Темір герцог" 1883 жылдың қаңтарында үйіне оралды және қазандықтарын ауыстыруды қамтитын ұзақ жөндеу жұмыстарын бастады. 1885 жылғы 16 сәуірде кеме адмирал Джеффри Хорнбидің арнайы қызмет эскадрильясының құрамына кірді, ал тамыз айында ол Канал эскадрильясына қосылды. Келесі жылы "Темір герцог" 1887 жылғы 1 шілдеде Спитхедте Виктория патшайымының Алтын мерейтойына арналған флотты қарап шығуға қатысты. 1890 жылы ол резервке алынып, 1900 жылы көмір тасымалдау кемесіне айналдырылды, Килс-оф-Бюттеде қызмет етті. Кеме 1902 жылғы сәуірде Флот резервінен Портсмут кемежай резервіне ауыстырылды және 1906 жылғы 15 мамырда Глазгодағы Галбрайтке металл терісі үшін сатылды.