К.Я. Лангеховен (1873-1932) – оңтүстік африкалық ақын, «Die Stem» әнiнiң авторы. Африкаанс әдебиетiн дамытуға үлкен үлес қосты, халықтық антымының мән-мағынасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка ақыны, "Die Stem" (1873–1932) авторы, Корнелис Якоб Лангенховен (13 тамыз 1873 – 15 шілде 1932), C. J. Langenhoven әріптерімен жариялаған, африкаанс әдебиеті мен мәдени тарихының дамуында маңызды рөл атқарған Оңтүстік Африка ақыны. Оның поэзиясы сол кезде жас тілдің ең ірі насильдаушыларының бірі болды. Ол апартеид кезеңінде қолданылған Оңтүстік Африканың ұлттық әнұраны "Die Stem van Suid Afrika" сөзін жазғанымен танымал. Ол мейірімді Нильси (Жұмсақ Нильси) немесе Кернельс деп лақап аталды. Оның өлеңге жол табуына көмектескен балалық шағының досы Ханс Конродиус ван Зил болды.
South African poet who wrote Die Stem (1873–1932)
Cornelis Jacobus Langenhoven (13 August 1873 – 15 July 1932), who published under his initials C. J. Langenhoven, was a South African poet who played a major role in the development of Afrikaans literature and cultural history. His poetry was one of the then young language's foremost promoters. He is best known for writing the words for the national anthem of South Africa, "Die Stem van Suid Afrika", which was used during the apartheid era. He was affectionately known as Sagmoedige Neelsie (Gentle Neelsie) or Kerneels. His childhood friend who helped him get into poetry was called Hans Conrodius van Zyl.
Өмірбаян
Лангенховен сол кездегі Кейп колониясының Ладисмит маңындағы Хоэко қаласында дүниеге келді, кейіннен Оудтшоорнға көшіп барды, онда ол оның ең әйгілі тұрғыны болды. 1897 жылы ол жесір Лени ван Велденге үйленді. Олардың 1901 жылы туған Энгела атты қызы болды. 1914 жылы ол парламент мүшесі болды (алғашқыда Ассамблея мүшесі, кейін сенатор ретінде), онда ол африкаанс тіліне ресми мәртебе беру күресін жаңа деңгейге көтерді. Ол сондай-ақ африкаанс тіліндегі Die Burger газетінің негізін қалаушыларының бірі және Оңтүстік Африканың масон ұйымының мүшесі болды. Оның ең танымал шығармасы – 1918 жылы жазған Оңтүстік Африканың бұрынғы ұлттық әнұраны "Die Stem". Оның бір бөлігі 1990 жылдары апартеид жойылғаннан бері қолданылып келе жатқан қазіргі ұлттық әнұранға енгізілген. Оның туғанына 100 жыл толуына орай 1973 жылы Оңтүстік Африка почтасы 4, 5 және 15 центтік номиналдағы маркалар сериясын шығарды. Лангенховеннің шығармашылық жолы поэзиядан бастап, әуестестер мен шетелдіктер туралы әңгімелерге дейін, барлық жанрды қамтыды. Ол сонымен қатар Омар Хайямның "Рубайят" кітабы сияқты бірнеше шығарманы африкаанс тіліне аударды. Ол африкаанс тілін тіл ретінде қабылдау және оны голланд тілінен гөрі мектептерде бірінші тіл ретінде оқыту қозғалысына зор үлес қосты. Нәтижесінде, 1925 жылы тіл парламентте ресми түрде қолданыла бастады, ал 1927 жылы ол ағылшын және голланд тілдерімен бірге Оңтүстік Африканың ресми тілі ретінде танылды, бірақ ол күнделікті қолданыста голланд тілін ығыстырды.
Langenhoven was born at Hoeko, near Ladismith, in the then Cape Colony, and later moved to Oudtshoorn where he became its most famous resident. In 1897 he married the widow Lenie van Velden. They had one child, a daughter named Engela, who was born in 1901. By 1914 he became a member of parliament (first as member of The House of Assembly, and later as Senator) where he took to the next level the struggle to have Afrikaans officially recognised. He was also a founding member of the Afrikaans newspaper Die Burger, and a South African Freemason. His most famous work is the former South African national anthem "Die Stem", which he wrote in 1918. Parts of it have been incorporated into the current national anthem, used since the abolition of apartheid in the 1990s. To celebrate the centenary of his birth, in 1973 the South African Post Office issued a series of stamps (in 4 cent, 5 cent and 15 cent denominations). Langenhoven's writing career spanned almost every genre, from poetry to ghost and alien stories. He also translated several works into Afrikaans, amongst which was the Rubaiyat of Omar Khayyam. He was instrumental in the movement for the acceptance of Afrikaans as a language, and for it to be taught as the first language in schools instead of Dutch. This culminated in the language officially being used in parliament in 1925, and by 1927 it was recognised as an official language of South Africa, together with English and Dutch, although it effectively replaced Dutch in general usage.
Тұлға
Африкаанс тіліндегі ең көпжанрлы жазушылардың бірі саналатын ол, қысқа прозаның шебері болды және ең әйгілі туындылары – оның итіне арнаған мағынасыз өлеңмен суреттелген әзіл-қалжың мен сатиралық шығармалары. Лангенховен өткір зейіні мен мейірімді мінезімен танымал болды. Оның көптеген әңгімелерінде Herrie ("Гарри") атты ойдан туған піл кездеседі. 1929 жылы ол тіпті Меирингспуортқа жақын (Оудтшоорннан тыс) N12 тас жолының жанындағы үлкен тасқа оның атын қашап жазған. Бұл тас, африкаанс тілінде "Херридің тасы" ("Herrie se Klip") деп аталады, облыстық мұра нысаны деп жарияланған.
Considered one of the most versatile writers in Afrikaans, he was a master of the short form of prose and is best remembered for his humorous and satirical works, illustrated by a nonsense verse "love poem" he wrote for his dog. Langenhoven was well known for his sharp wit and gentle manner. He owned an imaginary elephant named Herrie ("Harry") that appeared in many of his stories. He even carved its name onto a boulder next to the N12 highway near Meiringspoort (outside Oudtshoorn) in 1929. This boulder, known as Herrie's Stone ("Herrie se Klip", in Afrikaans), has been declared a provincial heritage site.
Мұра
Стелленбош университетінің студенттік орталығы оның құрметіне аталған және «Die Neelsie» («Нилси») деп лақапталған. Оңтүстік Африкалық кинорежиссер Мани ван Ренсбург 1983 жылы Лангенховеннің шығармалары негізінде «Сагмодиге Нильси» атты оқиғалы-құбылмалы комедиялық телесериал жасады. Оның туғанына 100 жыл толуына орай, 1973 жылы Оңтүстік Африка почтасы C. J. Langenhoven маркаларын шығарды. Блумфонтейн қаласының батысындағы маңындағы аудан Лангенховен паркі деп аталды. Лангенховен бүгінгі күнге дейін африкаанс тіліндегі ең шығармашыл және жан-жақты жазушылардың бірі саналады, оның жинақталған еңбектері 16 томнан тұрады. Ол ерекше мінезімен де есте қалады. Оның отбасымен бірге тұрған «Arbeidsgenot» (мағынасы «еңбек ләззаты» немесе «жұмыстың қуанышы») үйі қазірде мұражайға айналдырылған. Олар 1901 жылдан 1950 жылға дейін сонда тұрды. Нельсон Мандела 1964 жылы түрмеде Лангенховеннің «Назарет көлеңкелері» атты кітабын оқығанын айтады, бұл кітап Иса Мәсіхтің сотталуы туралы және оның оған қатты әсер еткенін баяндайды. Мандела Лангенховеннің кітабында Пилаттың Исаны соттауға келісіп, содан кейін халыққа Исаны емес, зорба Бараббаны босатуды ұсынғанын, ал соңында Пилаттың Исаны Рим сотына әкелуге бұйрық бергенін сипаттайды. «Ол көздерін жоғары көтеріп, оның үңілуі шатырды тесіп, жұлдыздардың артына дейін жетті», - деп жазды Лангенховен. «Сот залында билік менің емес, сотталатын адамның орнында екені анық болды».
The Stellenbosch University Student Center is named after him and is affectionately known as "Die Neelsie" ("The Neelsie"). South African filmmaker Manie van Rensburg made a light hearted comedic television series based on Langenhoven's work in 1983, titled Sagmoedige Neelsie. To celebrate the centenary of his birth, the South African Post Office issued C. J. Langenhoven stamps in 1973. A suburb in the west of Bloemfontein called Langenhoven Park was named after him. Langenhoven is regarded as one of the most prolific and most versatile Afrikaans writers still today, his Collected Works comprising 16 volumes. He is also fondly remembered and referred to for his quirky personality. The place he and his family lived in, called the Arbeidsgenot, (meaning "the pleasure of work" or "the joy of labour") has been turned into a house museum. They lived there from 1901 until 1950. Nelson Mandela recounts that in 1964 while in prison he read a book by Langenhoven called Shadows of Nazareth about the trial of Jesus Christ that deeply affected him. Mandela describes how in Langenhoven's book Pilate agreed to judge Jesus, then offered the public a choice that freed not Jesus but the zealot Barabbas, and then how he, Pilate, finally ordered Jesus brought into the Roman court. "He gazed upwards and his eyes seemed to pierce through the roof and to see right beyond the stars," wrote Langenhoven. "It became clear that in that courtroom authority was not in me as a judge, but was down below in the dock where the prisoner was."