Рави Захариас: Өмір және қызметі

Кіріспе

Канадалық-американдық христиан апологы (1946–2020)

Фредерик Антони Рави Кумар Захария (26 наурыз 1946 – 19 мамыр 2020) – Үндістанда туған канадалық-американдық евангелистік дін қызметкері және христиан апологы, Рави Захария халықаралық миссиясын (RZIM) құрған. Ол қырық жылдан астам уақыт бойы христиан апологетикасымен айналысып, отыздан астам кітаптың авторы болды. Сондай-ақ, "Халықтарым ойласын" және "Тек ойланыңыз" радио бағдарламаларын жүргізді.

Министрлік

1971 жылдың жазында Закариас Оңтүстік Вьетнамда болды, онда ол американдық сарбаздарға және тұтқынға алынған Вьетконг мүшелеріне уағыз айтты. Онтарио Киелі кітап колледжін бітіргеннен кейін, ол Канададағы Christian and Missionary Alliance (C&MA) ұйымымен бірге көшпелі миссионерлік қызметін бастады. 1974 жылы C&MA оны Камбоджаға жіберді, ол ел Кхмер Ружінің билігіне түсуінен бұрын қысқа ғана уағыз айтты. 1983 жылы Закариас Амстердамда Билли Грэм евангелистік қауымдастығының көшпелі евангелистерге арналған алғашқы халықаралық конференциясында сөйледі. Амстердамнан кейін ол Үндістанда жазды, онда ол адамдарды Мәсіхке бастау және христиандық көшбасшыларды даярлау үшін апологетикалық миссионерлік қажеттілігін көре берді. 1984 жылдың тамызында Рави Закариас Халықаралық Министрліктері (RZIM) Торонтода, Онтариода, Канадада құрылды, оның мақсаты – "интеллектуалды қарсылық білдіретін аренада классикалық евангелист" ретіндегі шақыруын іске асыру. Кейін штаб-пәтері Атланта маңында (Джорджия штаты, АҚШ) орналасқан. Бұл саяси саладағы көптеген евангелистік шаралардың алғашқысы болды. 1993 жылы ол сот органдарының мүшелеріне берік моральдық негіздің маңыздылығы туралы айтты. Келесі жылы Закариас өзінің алғашқы кітабын – «Азаматтың сынған бейнесі: Атеизмнің нағыз беті» жазды. 1992 жылы Закариас Гарвард университетінде өзінің алғашқы Veritas форумында сөйледі, ал сол жылдың соңында Урбанада басты баяндамашылардың бірі болды. Ол осы форумдарда лекция оқып, студенттердің сұрақтарына жауап беріп, жиі қонақ болды, оның ішінде Джорджия университеті, Мичиган университеті және Пенсильвания штаты. 2004 жылы Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі (LDS Church) Солт-Лейк шатырындағы өзінің ерекше мінберісін Закариасқа бірнеше уағыз айту үшін ашты. Ол «Кім шындық? Иса Мәсіхті жол, шындық және өмір деп қорғау» тақырыбында 7000-ге жуық адам мен ғалымдарға, LDS және протестанттық лагерьлерден, топтар арасындағы ашық диалогты бастау ниетімен уағыз айтты. Кейбір евангелистер Закариастың дәстүрлі христиан діні мен LDS шіркеуінің ілімдері арасындағы «терең және іргелі» айырмашылықтарды тікелей талқылау мүмкіндігін пайдаланбағаны үшін сынады. Ол христиандар LDS шіркеуінің теологиялық айырмашылықтарын бірден айыптамауы керек, бірақ «сенімді түсініктілікпен және сенімділікпен жеткізуде бір қадамнан бір қадамға қарай ізгілікпен құру керек» деп жауап берді, бұл біреуге өз сенімінің кемшіліктерін көрсету сияқты тиімді болады деп мәлімдеді. Сөз сөйлеу шарасын іс-шараны ұйымдастырушы Грег Джонсон, «Бірге тұрып» ұйымының президенті, Закариастың «Култтардың патшалығы» кітабын редакциялауға қатысы жоқ және тек атын соңғы басылымға берген деген жаласымен саботажға ұшырауға айналды. Джонсон кейіннен өзінің түсініктемесі үшін кешірім сұрады. Закариас 2004 жылы «Ақиқаттың болашағы» конференциясы, 2005 жылы Ұлттық діни хабар таратушылар конвенциясы мен көрмесі, 2006 жылы Ұлттық христиан апологетикалық конференциясы сияқты іс-шараларда евангелистік қауымдастықтың негізгі баяндамашысы болды. 2007 жылдың қазан айында бірінен соң бірі өткен түні ол алдымен Вирджиния Техникасының студенттері мен оқытушыларына, содан кейін Вирджиния штатының Блэксбург қауымына Вирджиния Техникасындағы қырғыннан кейін жамандық пен азап туралы тақырыпта сөйледі. Закариас евангелистік қауымның атынан Вашингтондағы Ұлттық дұға күні, Біріккен Ұлттар Ұйымының жыл сайынғы дұғалық таңғы ас, Мозамбиктің Мапуто қаласында өткен Африка одағының дұғалық таңғы ас сияқты іс-шараларда болды. 2008 жылғы Ұлттық дұға күні жұмыс тобының құрметті төрағасы атанды. Сондай-ақ ол Папа Франциск сөз сөйлеген «Бірге - 2016» экуменикалық кездесулеріне қатысып, бұл іс-шараны батыл күш деп сипаттады. 2006 жылы Рави Закариас Уиклиф Холлмен бірге Англияның Оксфордшир қаласында Христиандық апологетиканың Оксфорд орталығын (OCCA) құрды, бірақ ол қазір Уиклифтен мүлдем бөлек. 2009 жылдың қарашасында Закариас адам өмірінің қасиеттілігін, ерлі-зайыптылардың арасындағы неке мәртебесін және дін бостандығын әділдік пен жалпы игіліктің негізгі қағидалары ретінде растайтын Манхэттен декларациясына қол қойды. 2016 жылы республикашылдардың президенттікке үміткері Марко Рубио Закариасты өзінің абортқа қарсы «Өмірдің қадір-қасиеті» кеңесші алқасына тағайындады. 2015 жылы RZIM-нің 990 нысаны бойынша Закариас пен оның әйелі жалпы сомасы 523 926 доллар көлемінде табыс тапқан.

Zacharias spent the summer of 1971 in South Vietnam, where he evangelized U. S. soldiers as well as imprisoned Viet Cong members. After graduating from Ontario Bible College, he began an itinerant ministry with the Christian and Missionary Alliance (C&MA) in Canada. In 1974 the C&MA sent him to Cambodia, where he preached only a short time before its fall to the Khmer Rouge. In 1983, Zacharias spoke in Amsterdam at the Billy Graham Evangelistic Association's first International Conference for Itinerant Evangelists. After Amsterdam, he spent the summer evangelizing in India, where he continued to see the need for apologetic ministry, both to lead people to Christ and to train Christian leaders. In August 1984, Ravi Zacharias International Ministries (RZIM) was founded in Toronto, Ontario, Canada, to pursue his calling as a "classical evangelist in the arena of the intellectually resistant." Later its headquarters were located in the suburbs of Atlanta, Georgia, United States. This was the first of many evangelism events in the political sphere. Future events included one in Bogotá, Colombia, in 1993, where he spoke to members of the judiciary on the importance of having a solid moral foundation. The following year, Zacharias wrote his first book, A Shattered Visage: The Real Face of Atheism. In 1992, Zacharias spoke at his first Veritas Forum at Harvard University, and later that year was one of the keynote speakers at Urbana. He continued to be a frequent guest at these forums, both giving lectures and answering students in question and answer sessions at academic institutions including the University of Georgia, the University of Michigan, and Penn State. In 2004, The Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church) opened its signature pulpit at the Salt Lake Tabernacle to Zacharias for a series of messages. He delivered a sermon on "Who Is the Truth? Defending Jesus Christ as The Way, The Truth and The Life" to some 7,000 lay persons and scholars from both LDS and Protestant camps in an initiatory move towards open dialogue between the groups. Some evangelicals criticized Zacharias' decision not to use this opportunity to directly address the "deep and foundational" differences between the traditional Christian faith and the teachings of the LDS Church. He responded by asserting that Christians should not immediately condemn so called the LDS Church's theological differences but "graciously build one step at a time in communicating our faith with clarity and conviction", stating that this would be just as effective as showing someone the faults of their faith. The speaking engagement was nearly sabotaged by an allegation by event organizer Greg Johnson, president of Standing Together, that Zacharias had nothing to do with editing the book The Kingdom of the Cults and had only loaned his name to the latest edition; Johnson later apologized for his comment. Zacharias was a frequent keynote lecturer within the evangelical community at events including the Future of Truth conference in 2004, the National Religious Broadcasters' Convention and Exposition in 2005, and the National Conference on Christian Apologetics in 2006. On successive nights in October 2007, he addressed first the students and faculty of Virginia Tech, then the community of Blacksburg, Virginia, on the topic of evil and suffering in the wake of the Virginia Tech massacre. Zacharias represented the evangelical community at occasions such as the National Day of Prayer in Washington, D. C., the Annual Prayer Breakfast at the United Nations, the African Union Prayer Breakfast in Maputo, Mozambique, and was named honorary chairman of the 2008 National Day of Prayer task force. He also participated in the ecumenical Together 2016 meetings, which Pope Francis addressed, describing the event as a valiant effort. In 2006, Ravi Zacharias along with Wycliffe Hall established the Oxford Centre for Christian Apologetics (OCCA) in Oxfordshire, England though it is now entirely separate from Wycliffe. In November 2009, Zacharias signed the ecumenical Manhattan Declaration which affirms the sanctity of human life, the dignity of marriage as a union of husband and wife, and freedom of religion as foundational principles of justice and the common good. In 2016, Republican presidential candidate Marco Rubio appointed Zacharias to his anti abortion "Dignity of Life" advisory panel. In 2015, according to RZIM's public Form 990 tax return, Zacharias and his wife earned a combined total of $523,926 from the ministry.

Әлемге көзқарас

Закариас әлемдік көзқарас төрт маңызды сұраққа толыққанды жауап бере алуы керек деді: пайда болуы, өмірдің мәні, мораль және тағдыр. Оның айтуынша, әрбір ірі дін өзінің шындыққа қатысты ерекше талаптарын қояды, бірақ христиандық сенім осы төрт сұраққа жауап беруде бірегей. Ол христиандық дүниетанымының тұжырымдылығы туралы жиі айтатын, христиандық ең қиын философиялық сын-қатерлерге қарсы тұра алатынын жеткізетін. Закариас апологет үш деңгейде дәлелдеуі керек деп есептеді: логика арқылы оны сенімді ету үшін; сезімдер арқылы оны өмірлік ету үшін; және адамның оны моральдық баға беру үшін пайдалану құқығы бар ма, соны анықтау үшін. Закариас апологетикасының стилі негізінен өмірдің маңызды экзистенциалдық сұрақтарына христиандық жауаптар беруге және Құдайды қорғауға бағытталған.

Академиялық аттестаттар туралы даулар

Өзінің өмірбаянының бұрынғы басылымдарында және басқа әдебиеттерде Захария Кембридж университетінде оқығанын және Оксфорд университетінде қонақ профессор болғанын айтқан. Көптеген сөз сөйлеу кештерінде ол Джон Полкингорннан кванттық механикадан сабақ алғанын, ал Кембриджге қонақ ғалым ретінде келгенде Стивен Хокингтің лекциясын тыңдап, оның агностицизм мен теизм арасындағы күресін көргенін мәлімдеді. Захария кітаптарында және уағыздарында Кембриджге қонақ ғалым ретінде шақырылғанын жиі айтатын, онда ол зерттеулерін романтиктер мен моралист философтарға арнаған. Захарияның Оксфорд және Кембридж университеттеріндегі академиялық лауазымдарының рас екендігі күмәндандырылды. Христиан ғалымы Уоррен Трокмортон Захарияның өз мәлімдемелерінде «ақиқатты айтпағанын» мәлімдеді, ол Кембридж қаласындағы Ридли Холл теология мектебінде қонақ ғалым болғанын атап өтті, бұл мекеме университетке қарасты емес. Атеист комментатор Стив Богман да Захарияның біліктілігін қалай жоғарылатып көрсеткенін ашатын веб-сайт жүргізді. 2017 жылы Christianity Today Захарияның академиялық дәрежесін жоғарылатып көрсеткені туралы айыптауларды жариялады; мысалы, ол PhD дәрежесіне ие болмаса да, өзін көптеген мақалалар мен бейнелерде «Доктор» немесе «Др.» деп атаған. Жауап ретінде Захария «он құрметті докторлық атақ алғанын» айтты және «Равидің туған жері Үндістанда құрметті атақтар қалыпты жағдай және үлкендерге құрмет көрсету үшін жиі қолданылады, соның ішінде RZIM India командасы Равиге қатысқанда» деді. РЗИМ мәлімдемесінде «Бұрынғы жылдары «Др.» атауы біздің материалдарымызда, соның ішінде веб-сайтымызда Равидің атынан бұрын пайда болды, бұл құрметті докторлық атаққа ие болғандар үшін қалыпты және қабылданатын тәжірибе. Алайда, бұл тәжірибе кейбір орталарда дау тудыруы мүмкін болғандықтан, енді оны қолданбаймыз» делінген. Christianity Today басылымы Захарияның онлайн өмірбаяны оның біліктілігіне қатысты айыптаулардан кейін өңделгенін хабарлады.

In an earlier edition of his biography and in other literature, Zacharias claimed to have studied at the University of Cambridge and was a visiting professor at the University of Oxford. In multiple speaking engagements he said that he had taken a class in quantum mechanics under John Polkinghorne and while a visiting scholar at Cambridge had heard Stephen Hawking lecture, seeing him struggle between agnosticism and theism. Zacharias often claimed in books and sermons that he was invited to be a visiting scholar at Cambridge, where he focused his studies on Romantic writers and moralist philosophers. The veracity of Zacharias's purported academic positions at the universities of Oxford and Cambridge was questioned. Christian academic Warren Throckmorton stated that Zacharias "wasn't being truthful" in his claims, pointing out that he had been a visiting scholar at Ridley Hall, a theology school in the city of Cambridge which is unaffiliated with the university. Atheist commentator Steve Baughman also ran a website exposing how Zacharias exaggerated his qualifications. In 2017, Christianity Today reported accusations that Zacharias had exaggerated his academic credentials; for instance that he had referred to himself in multiple articles and videos with the title "Doctor" or "Dr.", despite lacking a PhD qualification. In response, Zacharias said he had been "conferred ten honorary doctorates" and said further that "in Ravi's homeland of India honorific titles are customary and are used frequently out of respect for elders, including by the RZIM India team when addressing Ravi." In a statement, RZIM indicated that "[in] earlier years, 'Dr.' did appear before Ravi's name in some of our materials, including on our website, which is an appropriate and acceptable practice with honorary doctorates. However, because this practice can be contentious in certain circles, we no longer use it." Christianity Today reported that Zacharias' online biography was edited following the accusations regarding his credentials.

Лори Энн Томпсонның сот ісі

2017 жылдың сәуірінде канадалық Лори Энн мен Брэд Томпсон Захарияға талап хат жіберіп, оны заңбұзушылыққа айыптайтын сот процесін бастамауы үшін 5 миллион доллар төлеуді талап етті. Олардың дәлелі ретінде Лори Энн Томпсонның Захарияға жіберген жалаңаш суреттері бар хат алмасулары да ұсынылды. Захария бұл жұпқа қарсы қырқысуға (extortion) шағымданып сотқа жүгінді. Аталған мәселе 2017 жылдың қараша айында құпиялылық туралы келісім арқылы шешілді. Захария: «Мен Лори Энн Томпсонды жеке немесе қоғамдық жерде ешқашан жеке қалдырған емеспін. Мәселе менің оған заңсыз суреттер немесе хабарламалар жібергенімде емес – мен жіберген жоқпын, және оны дәлелдейтін ешқандай мәлімет жоқ. Керісінше, мен әйелім емес, басқа әйелмен ұзаққа созылған қарым-қатынаста болуым керек пе деген сұрақ туындайды. Оған мен анық «жоқ» деп жауап бере аламын және толық жауапкершілікті қабылдаймын» деді. Ол некеде әйеліне толық адал болғанын, бірақ «ақылға қонымды сақтық танытпағанын және оның әрекеттерінің дұрыс емес көрінуіне де жол бергенін» мойындады. RZIM бастапқыда бұл талаптарды жоққа шығарды, бірақ кейін тергеу жүргізу үшін Miller & Martin заң фирмасын жалдады. Miller & Martin бұрынғы федералды құқық қорғау органдарының қызметкерлерінен құралған жеке тергеу фирмасының қызметін пайдаланды. Тергеушілер елуден астам адаммен, оның ішінде оннан астам массаж терапевтімен сұхбаттасты және Захария қолданған төрт ұялы құрылғыдан мәліметтер алды. 2020 жылдың 23 желтоқсанында RZIM айыптаулардың рас екенін растады және тергеудің алдын ала есебін жариялады, онда былай делінген:

мәтін = «Аралық тергеу нәтижесінде Равидің мінез-құлқына жасалған бағалаудың шындыққа сәйкес екені анықталды – ол шынымен де жыныстық қатынасқа баруға қатысқан. Бұл әрекеттер өте алаңдатады және Рави Захарияның 40 жылдан астам уақыт бойы көпшілік алдында және жеке өмірінде көрсеткен бейнесімен мүлдем үйлеспейді. Біз бұл туралы естігенімізге өте қайғырып, бірақ ашықтық сақтау және тергеу жалғасып жатқан кезде қызметкерлерімізге, демеушілерімізге және қолдаушыларымызға хабарлау қажет деп санаймыз».

Толық есеп және одан кейінгі айыптаулар

2021 жылдың 11 ақпанында RZIM өзінің тергеуінің толық нәтижелерін жариялады, оның қорытындысы бойынша Захарияның жыныстық зәбір тағуға қатысқандығы туралы сенімді деректер бар екендігі анықталды. Осыған сәйкес, Захария 2020 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын жасы жиырмадан аспаған 200-ден астам әйелден жыныстық сипаттағы суреттерді сұрап алып, алғандығы анықталды. Тергеушілердің мәліметінше, Захария "гуманитарлық мақсатқа" бөлінген министрлік қаражатының мыңдаған долларын массаж терапевтеріне жалақы төлеуге, оларға тұруға орын, білім беру және ұзақ мерзімге ай сайынғы қолдау көрсетуге жұмсаған. Захарияның қаржылық тәртіпсіздіктері туралы The Gospel Coalition хабарлағандай, RZIM Бангкоктағы Захарияның жеке пәтері үшін жалға ақы төлеген. Олар былай деп жазды: "Захария Бангкок пен Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа да аймақтарына ұзақ уақытқа жеке сапарлар жиі жасаған. Оның Бангкокта екі пәтері болған. 2010-2014 жылдар аралығында ол осы пәтерлердің бірінде 256 күн өткізіп, RZIM-нен осы тұрақ үшін жалға төлемақыны қайтарып алған. Екінші пәтер, сол ғимараттың басқа қабатында, оның массаж терапевтінің біріне тиесілі болған. Бір сұхбатта, зейнеткер полиция қызметкері Ширли Стюард, сол кезде христиан дін қызметкері болған Рави Захариас, оның ағасы Рамештен жүкті болғаннан кейін, оны түсік жасатуға мәжбүрлегенін айтты."

Салдары

Толық есептің жариялануында RZIM басқармасы «Равидің әрекеттеріне шошынып, қайғырып отырғанын» және оның құрбандарынан кешірім сұрағанын мәлімдеді: «Сөздер сіздер бастан өткен жағдайға деген қайғымызды немесе сіздердің батылдығыңызға деген ризашылығымызды жеткізе алмайды». РЗИМ-нің бұрынғы қызметкері Карсон Вайтнауэр Захарияны «өзінің буынының ең ірі алдамшысы», «жыныстық зорлық-зомбылық жасаушы» және «ерекше харизматикалық манипулятор» деп сипаттады. 2021 жылдың 12 ақпанында RZIM-нің Ұлыбританиядағы бөлімшесі Zacharias Trust өзінің атын өзгертуге және бас ұйыммен байланысын үзуге шешім қабылдады, олардың скандалға берген жауабын жеткіліксіз деп сынады. 24 ақпанда RZIM Africa қызметін тоқтатты, ал RZIM өзінің веб-сайтын қысқартты. 8 наурызда RZIM өзінің атын өзгертіп, Захарияға қатысты барлық материалдарды жоятынын хабарлады. Түсімнің төмендеуіне байланысты RZIM әлем бойынша жұмыс күшінің 60% -ын қысқартуға шешім қабылдады және жаңалықтарды таратушылар мен жақтаушыларды қолдаудан басқа ұйымдарға гранттар беруге, жаңалықтарды таратуды қолдауға және «жыныстық зорлық-зомбылық құрбандарын алдын алуға және оларға көмек көрсетуге» өтті. Сонымен қатар, RZIM Canada жұмысын аяқтауды бастады. 2021 жылдың 12 ақпанында IWU Әлемдік өзгертушілер комитеті Рави Захарияны Әлемдік өзгертушілер қатарынан бірауыздан шығарды. 2021 жылдың 19 ақпанында Альянс Әлемдік Феллоушип өз тергеуі «жарагерлік мінез-құлық үлгісін» растағаннан кейін Захарияның діни статусын жойды. Zondervan және Thomas Nelson кіретін HarperCollins Christian Publishing Захарияның кітаптарын енді сатпайтынын және Захарияны басқа жұмыстардан алып тастау үшін христиан авторы Ли Стробелмен жұмыс істеп жатқанын растады. 2021 жылдың тамыз айының басында Брэд Сонн заң фирмасы NFL ойыншысы Дерек Карриер және оның әйелі Дора сияқты бірнеше бұрынғы RZIM донорлары атынан сотқа шағымданып, 2004 және 2021 жылдың 9 ақпаны аралығында RZIM-ге берген қайырымдылықтарын қайтаруды талап етті. Арыз берушілер бұл ақшаны христиандық хабарды таратуға бергендерін, бірақ шын мәнінде ол Захарияның жарагерлік әрекеттерін қаржыландырғанын мәлімдеді. Сот ісі 2023 жылдың сәуірінде тараптардың келісімімен аяқталды, ал аудандық сот 2023 жылдың наурызында RZIM-нің топтық іс жүргізуден бас тарту туралы өтінішін қабылдады.

In their release of the full report, the board of RZIM stated that it was "shocked and grieved by Ravi's actions", and apologized to his victims: "Words cannot come close to expressing the sorrow that we feel for what you have been through or the gratitude we feel for the bravery with which you have responded." Carson Weitnauer, a former RZIM employee, referred to Zacharias as "one of [his generation's] greatest frauds," a "sexual predator", and a "uniquely charismatic manipulator." On Feb 12, 2021, Zacharias Trust, the UK branch of RZIM, decided to change its name and cut ties to the parent ministry, criticizing their response to the scandal as inadequate. By Feb 24, RZIM Africa had suspended its operations while RZIM itself scaled back its website. On March 8, RZIM stated it would alter its name and remove all material related to Zacharias. As a result of falling donations, RZIM decided to make 60% of its workforce worldwide redundant and changed from running evangelists and apologists to making grants to other organizations, supporting evangelism and "the prevention of and caring for victims of sexual abuse." In addition, RZIM Canada began winding down operations. On Feb. 12, 2021 The IWU Society of World Changers Committee unanimously voted to remove Ravi Zacharias from the Society of World Changers. On Feb. 19, 2021, the Alliance World Fellowship revoked Zacharias' ordination after its own investigation confirmed a "pattern of predatory behaviour." HarperCollins Christian Publishing, which includes Zondervan and Thomas Nelson, confirmed that it would no longer sell books by Zacharias and that it was working with Christian author Lee Strobel to remove Zacharias from other works. In early August 2021, the Brad Sohn Law Firm filed a lawsuit on behalf of several former RZIM donors, including NFL player Derek Carrier and his wife Dora, seeking the return of donations they had given to RZIM between 2004 and 9 February 2021. The plaintiffs asserted that they donated to RZIM believing it was to finance spreading the Christian message when in fact the money financed Zacharias' predatory behavior. The case was settled and dismissed in April 2023, after the district court granted RZIM's motion to strike the class in March 2023.

Жеке өмір

1972 жылы 7 мамырда Захария Маргарет "Марджи" Рейнольдсқа үйленді, оны ол шіркеуінің жастар тобында танысты. Олардың үш баласы болды. Ол Атланта қаласында (Джорджия штаты) тұрды. 2020 жылдың 19 мамырында 74 жасында Атлантадағы үйінде сол қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін көптеген белгілі христиандар Захарияның оларға тигізген әсері туралы онлайн-хабарламалар жариялады. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кейли Макэнани және АҚШ вице-президенті Майк Пенс Захарияның қайтысына байланысты көңіл айтқандардың арасында болды.