Кіріспе

Гай Камиль Лижие (12 шілде 1930 – 23 тамыз 2015) – француз автокөлік спортының жүргізушісі және команда иесі. Өмірі бойында ол регбиші, қасапшы, жарыс жүргізушісі және Формула-1 командасының иесі сияқты сан алуан және сәтті мансаптарды атқарды. Ол Филипп пен Паскаль Лижиелердің әкесі, ал Этьен Лижие – бұрынғы француз автоспортшысы, үміткер.

Алғашқы жылдары

Фермердің ұлы Лижье 7 жасында есімі шешілді. Ол жасөспірім шағында мектепті тастап, туған қаласы Вишиде етхананың жұмыскері болып жұмыс істеді. Ол спорттық және бәсекеге қабілетті болғандықтан, 1947 жылы Франция чемпионатында ескек құрастырудан жеңіс одіс. Ол сондай-ақ регбиге құштар болды және Ұлттық қызметте Франция армиясының құрамында ойнауға лайық болды. Оның регби мансабы жарақаттарға байланысты қысқа болды. Лижье табысқа жетуге бейілді болғандықтан, қасапшы болып жұмыс істегенде тапқан ақшасын жинап, өз армандарына жұмсады. 1960 жылы ол экскаваторды жалдап алды, ал кейін өзіне бульдозер сатып алып, құрылыс бизнесіне кірісті. Виши қаласының мэрі Пьер Кулонның көмегімен ол "Ligier Travaux Publics" коммуналдық кәсіпорынды құрды. 1964 жылы Лижье Аугуст Вейе командасының құрамында Porsche спорттық машиналарын жарыстырды, бастапқыда 356, содан кейін 904 Carrera GTS, онда ол Роберт Бушемен бірге 1964 жылғы Ле-Манның 24 сағатында 7-орынды иеленді. Сол жылы Ford France Лижьемен Formula 2 Brabham BT6 машиналарын жүргізу үшін келісім жасады. Бұл бір жылдық модельдер еді, бірақ маусым ішінде біреуі жаңа Brabham BT10-мен ауыстырылды. Лижьедің серігі Джо Шлезер болды. Осылайша, 34 жасында Лижье жүргізуші ретінде "нағыз" мансабын бастады. 1966 жылы ол Марсиал Делаландқа жалға берілген Shelby Mustang GT350 шасси 5R209 машинасымен "Rallye des Routes du Nord" жарысында екінші орынды иеленді. Лижье жеке тәртіпте Формула 1-ге қатысты, 1966 жылғы Монако Гран-приіне өзінің Cooper Maserati T81 машинасымен қатысты. Осы машинамен бес рет жарысқа қатысқанда, ол классификацияланбады немесе ұпай жинамады. Сол жылы ол және Шлезер күш біріктіріп, Ford Shelby өнімдерін Францияға эксклюзивті импорттаушы болды. Сол жылы Ford France GT40 машинасымен Шлезермен бірлесіп жұмыс істеу жақсы нәтижелерге әкелді - Нюрбургрингтегі 1000 км жарысында бесінші орын. Жылы аяқталғанда, Германия Гран-приіне дайындық барысында тізесін сындырып алды, бірақ жағдай одан да нашар болуы мүмкін еді. Апаттан кейін дәрігерлер аяғын кесуді ұсынды, бірақ Шлезердің араласуы арқасында аяғы сақталды. 1968 жылы Лижье Coupes de Vitesse жарысында Ford Escort TC машинасымен жүргізді. Бұл сол жылы Ford France автоспортқа қатысуын тоқтатқан жыл болды, сондықтан Лижье Шлезермен және Хосе Бехрамен серіктесіп, екі McLaren Formula 2 машинасымен Ecurie InterSport құрды. Шлезер сол жылы Франция Гран-приінде Формула 1 дебютінде магнийлі корпусты, ауамен салқындатылатын Honda RA302 машинасының рулінде қаза тапты. Досының қайғылы қазасы Лижьеді жарыстан шығуға итерді. 1969 жылы Лижье Coupes de l'ACIF жарысында Ford Escort TC машинасымен бір рет қатысты, бірақ 1970 жылы Ле-Манның 24 сағаттық жарысына өзінің атын, Ligier JS1 деп атап, өз машинасымен оралды және 1974 жылға дейін өзінің машиналарымен әртүрлі төзімділік жарыстарына қатысуды жалғастырды.

Құрылысшы және команда иесі

1968 жылы Лижиер өзінің және бұрынғы командаласы, бизнес серіктесі және жақын досы, марқұм Джо Шлезердің «жақсы машина» жасау арманының орындалуы үшін «Лижиер Автомобильдерін» құрды. Лижиер машиналарды жобалау үшін Мишель Тетуді шақырды, ал жасалған алғашқы машина JS1 прототипі болды, бұл және барлық келесі атаулардағы «JS» әрпі Шлезерге құрмет көрсету үшін қолданылды. JS1-ден тек үш дана жасалды, ал өндіріс оның ізбасары JS2-ге ауыстырылды. JS1 мен JS2 арасында JS3 жарыс прототипі жасалды. Спорттық жарыстарда шектеулі жетістікке жеткен Лижиер, Equipe Matra Sports активтерін сатып алып, Формула-1-ге көшті. Тәжірибелі команда, соның ішінде дизайнер Жерар Дюкаруж және Matra V12 қозғалтқышымен Лижиер 1976 жылы Équipe Ligier құрамын құрды. Команда 1980-жылдардың басында Жак Лаффит, Патрик Депайлер және Дидье Пиронимен үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 1981 жылы Лижиердің ескі досы Франсуа Миттеран Франция президенті болды. 1983 жылы Лижиер қиындыққа тап болғанда, президент Elf, Gitanes және Loto сияқты мемлекеттік компаниялар демеушілік жасауын бұйырды. Ligier сонымен қатар қозғалтқыштарға қатысты артықшылықтарға ие болды, Renault компаниясына саяси қысым көрсетіліп, 1984 жылдан 1986 жылға дейін және 1992 жылдан 1994 жылға дейін команданы Renault қозғалтқыштарымен қамтамасыз етуге мәжбүр етті. Ligier-дің Миттеран-Береговой альянсы 1990-жылдардың басында Магни-Курс жарыс трассасын Ligier-дің жаңа штаб-пәтері ретінде және Франция Гран-приін қабылдау үшін жарыс трассасы ретінде қайта жаңартумен шыңына жетті. Президент Миттеран және премьер-министр Береговой бұл идеяны қолдады. 1996 жылғы Монако Гран-приінде жүргізуші Оливье Панис Ligier үшін тоғызыншы және соңғы Формула-1 жеңісін жеңіп алды. Équipe Ligier 326 Гран-при жарысына қатысып, 50 рет мәнерлеп жарысты, 9 жеңіске жетті, 1980 жылғы Әлем чемпионатында екінші орынды иеленді және 20-дан астам Формула-1 машинасы жасады. Сондай-ақ, Ligier атымен 18 жыл бойы жарысқан атақты жүргізушілердің тізіміне ие болды.

Формула 1-ден кейінгі өмір

1975 жылы Monica автомобиль компаниясы тарағаннан кейін Ligier француз активтерін және құрастырылмаған көлік құралдарын сатып алды. Лижие Мониканың өндірісін қайта жаңғыртпады. Әртүрлі спорттық жарыс және Формула-1 автомобильдерін жасаған Лижие 1980-ші жылдары автомобиль компаниясын кеңейтуге кірісті. Алдымен трактор кабиналарын жасаған Ligier Group кейіннен "voitures sans permis" немесе "voiturettes" өндірісін бастады – бұл Францияда жүргізуші куәлігінсіз басқаруға болатын микроавтомобильдер класы. Олардың бірінші үлгісі Ligier JS4 болды. Екі есікті JS4 көлігі текше тәрізді болаттан жасалған монококк пен шыныдан жасалған артқы есікке ие болды және бастапқыда 49 см³ Motobécane қозғалтқышымен жабдықталған еді. Көлік қысқа және кең болды, бұл "voitures sans permis" көліктеріне енді екі адам отыруға рұқсат беретін заң өзгерісін көрсетеді. Лижие 1997 жылдың ақпан айында команданы Ален Простқа сатқанға дейін Формула-1 командасының өкілі ретінде қызмет етті, содан кейін команда Prost Grand Prix деп аталды. 2004 жылы Ligier Automobiles Martini компаниясының басым бөлігін сатып алып, Ligier JS49, JS51 және JS53 сияқты жаңа үлгілерге "Ligier JS" деген атауын қосты. Ligier атауы 2014 жылы Жаку Николе Onroak Automotive компаниясы автомобильдер құрастыруды бастағанда қайтадан мотор спортында танымал болды. Николедің OAK Racing командасы кейбір көліктермен FIA World Endurance Championship және 24 Hours of Le Mans жарыстарында өнер көрсетті, оларда Николе мен Жан Марк Мерлин Ligier JS P2 прототипін жүргізді. Лижиедің ұлы да Формула-3 автомобильдерін жасаушы болды. 2015 жылдың 23 тамызында Неверде қайтыс болғаннан кейін, оның жаназасы 2015 жылдың 28 тамызында Сент-Блез де Виши шіркеуінде өтті. Лижие әйелі және екі баласы – ұлы Филипп пен қызы Паскальді қалдырды.

Құрметтер

Құрмет легионының мүшесі/шавалиесі.

Ле-Манның 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Көлік Классы Айналымдар 1964 Аугуст Вейе Роберт Буше Porsche 904/4 GTS GT2.0 323 7-орын 1-орын 1965 Ford France S. A. Морис Тринтиньян Ford GT40 P5.0 11 DNF DNF 1966 Ford France S. A. Боб Гроссман Ford GT40 S5.0 205 DNF DNF 1967 Ford France S. A. Жо Шлессер Ford Mk IIB P+5.0 183 DNF DNF 1970 Automobiles Ligier Жан-Клод Андруэ Ligier JS1 Ford Cosworth P2.0 65 DNF DNF 1971 Automobiles Ligier Патрик Депайе Ligier JS3 Ford Cosworth P3.0 270 NC NC 1972 Automobiles Ligier Жан-Франсуа Пио Ligier JS2 Maserati S3.0 7 DNF DNF 1973 Automobiles Ligier Жак Лаффит Ligier JS2 Maserati S3.0 24 DSQ DSQ

Басқа сілтемелер

LIGIER Sport & Prototypes 1969–1975 және 2014 Жан Марк Тейсседр. Тіл: француз. Гай Лижье (француз) Жан Пьер Госселиннің 1976 жылғы жұмсақ мұқабалы кітабы. Баспагер: Solar (1976). Тіл: француз. L'Épopée Ligier en Formule 1 (француз) Жұмсақ мұқабалы кітап. ASIN: B01GFJZI56