Инверлохи шайқасы: Шотландияның үш патшалық соғысы

Кіріспе

Үш патшалық соғыстарының бір бөлігі

Инверлохи шайқасы 1645 жылдың 2 ақпанында Үш патшалық соғыстары кезінде болды. Джеймс Грэм, 1-маркиз Монтроздың басқаруымен жоғарғы таулықтар мен Конфедерациялық ирландиялық әскерлерден құралған роялистік күштер, Арчибальд Кэмпбеллдің, 1-маркиз Аргиллдің қуып жете келген әскерлерін талқандап, көбінесе жойды. Олар Инверлохи қамалының қабырғаларының астында орналасқан еді. 2011 жылы тарихи зерттеулерден кейін бұл аймақ Historic Scotland (Шотландия тарихи мұражайы) тарапынан шайқас алаңы деп белгіленді.

Өмірбаян

Келісімге қатысушы шотландтық Эстейтс комитеті парламенттік тарапта ағылшын азаматтық соғысына араласуға шешім қабылдағаннан кейін, роялистер партиясы Шотландиядағы Келісімге қатысушы күштерді Англияда жұмыс істеуге жол бермеу үшін байлау жолдарын іздестірді. Король Карл I бұрынғы, наразы болған Келісімге қол қойған Монтрозға Шотландиядағы роялистік қарсылықты ұйымдастыру жөнінде тапсырма берген еді. Жобаға серпін берілді, Конфедерациялық Ирландия Антрим графы мен Ормонд герцогының ықпалымен, Шотландияға Антримнің туысы Аласдейр Мак-Колла басшылығымен 2000 тәжірибелі әскер жіберіп, роялистерге көмектескен кезде. Ирландиялықтар 1644 жылдың шілде айының басында батыс жағалаудағы Арднамурчанға түсті. Монтроз және аздаған роялистік клан өкілдері тамыз айында Мак-Колламен қосылды. Осы кезде Эстейтс комитеті оларға қарсы, тәжірибелі генерал Уильям Бейлидің басқаруымен әскерлерді майданға жіберді. Бірақ Монтроз қыркүйек айында Типпермуир мен Абердинде үкіметтік әскерлерге қарсы күтпеген жеңіске жетті. Содан кейін ол Аргилл маркизі, Клан Кэмпбеллдің басшысы және Эстейтс комитетінің маңызды тұлғаларының бірі, Монтроздың шығысқа қарай жолын Бейлидің негізгі әскері бұғаттаған кезде, таулы аймаққа шегінді. Қараша айының соңында роялистер тағы 1000 сарбаз қосты, олардың көп бөлігі Дональд кланынан болды. Қыс бойы олар, негізінен Аргиллдің жерлеріне қарсы, өртеп-тоналды, бұл Инверайды тонаумен аяқталды. Монтроз 1645 жылдың 14 қаңтарында Инверарайдан шығып, солтүстікке бет бұрды. Ол әскерін Глен Этивте бөліп, бір бөлігін Балахулишке, ал басым бөлігін Раннок Моор арқылы Гленкоге қарай жіберді. Бейли мен Аргилл Монтроздың әскері қыста таулы жерлерде жабдықтау қиындықтарына тап болғанда оңай тұтқындалатынын немесе таратылатынын сенді. Шындығында, қаңтар айының соңында Монтроз Ұлы Глендегі Килхумминге тоқтады, оның қоры таусылып, аурулар мен дезертирлердің салдарынан күші 2000-дан азырақ адамға дейін кеміді, олар тонауларымен үйлеріне қайтуға асығысқан. Килхуминде ол Сейфорт графының басқаруымен Солтүстік жасақтарының үлкен тобы Инвернесте солтүстікке қарай жолды бұғаттағанын, ал Аргилл – өзінің полкінен, Бейли жіберген сегіз төмендік компаниясынан және Клан Кэмпбелл жасақтарынан құралған күшпен оның оңтүстігінде Инверлохиде орналасқанын білді. Оңтүстікте Бейли мен сэр Джон Ури қосымша әскер жинады. Роялистер енді тиімді түрде тұзаққа түсті.

After the Covenanter controlled Scottish Committee of Estates decided to intervene on the English Civil War on the Parliamentarian side, the Royalist party sought to find ways of tying down Covenanter forces in Scotland to prevent them being employed in England. King Charles I had already given a commission to Montrose, a disaffected former signatory of the Covenant, to organise Royalist opposition in Scotland. The project was given impetus when Confederate Ireland, at the instigation of the Earl of Antrim and the Duke of Ormond, aided the Royalists by sending 2,000 experienced troops to Scotland under Antrim's relative Alasdair Mac Colla. The Irish landed at Ardnamurchan on the west coast in early July 1644. Montrose and a small number of Royalist clansmen linked up with Mac Colla in August. By this time the Committee of Estates had sent armies into the field against them, under the overall command of the experienced general William Baillie. Montrose, however, won surprise victories against government troops at Tippermuir and Aberdeen in September. He then retreated into the Highlands, pursued by a force under the Marquess of Argyll, the head of Clan Campbell and one of the key figures in the Committee of Estates, while Baillie's main army blocked Montrose's path eastward. By late November, the Royalists had added another 1,000 recruits, largely from amongst the men of Clan Donald. Over the winter they conducted a fierce campaign of burning and plundering largely directed against the lands of Argyll himself, and culminating in the sacking of Inveraray. Montrose left Inveraray on 14 January 1645 and headed north. It is believed that he split his army at Glen Etive sending part of it up past Ballachulish while the bulk continued across Rannoch Moor, into Glencoe. Baillie and Argyll believed that Montrose's force would easily be trapped or dispersed once the difficulty of supplying them in the Highlands in winter took hold. Indeed, by the end of January, Montrose had halted at Kilchummin in the Great Glen, with supplies exhausted and with his forces reduced to less than 2,000 due to sickness and desertions amongst the Highlanders, who were eager to return home with their plunder. At Kilchummin he learned that a large contingent of Northern Levies under the Earl of Seaforth blocked the route northward at Inverness, while Argyll – with a force made up of his own regiment, eight companies of Lowland foot sent by Baillie, and a large number of Clan Campbell levies – was camped to the south of him at Inverlochy. Further south, Baillie and Sir John Urry were assembling further troops. The Royalists were now effectively trapped.

Флангтық шеру

Монтроз қауіпке қарсы тұру үшін оңтүстікке қарай жорықтап, Аргиллге шабуыл жасауды шешті. Бұл бағыт Аргиллдің әскері Монтроздың маңызды қолдаушыларының жерлеріне қауіп келтіргендіктен таңдалған болуы мүмкін. Жеңіс сонымен қатар Гантли графының Монтроздың жорығына қатысуын қамтамасыз етті, оның Гордон тайпасының жасағы оны Шотландиядағы ең ықпалды дворяндардың біріне айналдырды. 1644–1645 жылдардағы шайқас және жалпы Роялисттік науқан 1937 жылғы ирланд жазушысы Морис Уолштің «Жарқын кешірім жоқ» романында бейнеленген, бұл оқиға О’Кахан полкінің екі сарбазының көзқарасынан баяндалған.