Кіріспе

Шығыс Кайпара портын 13 немесе 14 ғасырдан бері маорилер қоныстандырып, Каипара портының ішкі ормандары мен теңіз ресурстарын пайдаланды. 17-ші ғасырдың ортасына қарай бұл аймақ Нгати Ватуа ұжымының Те Ури о Хау тобының мекеніне айналды, оның ішінде Нгати Мауку, Нгати Таху және Нгати Ронго Хаумоэвхаранги ұрпақтарынан және Те Каверау хапуымен стратегиялық некелер арқылы құрылған кіші тайпалар қалыптасты. Уэллсфордты 1862 жылы Альбертлендтер құрды – Бирмингем аймағынан келген баптист саудагерлері мен фермерлерінің тобы, олар Оңтүстік Оруавахоро өзенінің бойында қоныстанды және ағаш өңдеу және қорықша жөніндегі өндіріс орталығына айналды. 20-шы ғасырдың басында аймақ, ішінара 1909 жылы Уэллсфорд теміржол станциясының ашылуының нәтижесінде, Ақландқа байланыстырып, сүт шаруашылығының аймақтық орталығына айналды.

Этимология

Бұл елді мекен бастапқыда маори тіліндегі Whakapirau атымен белгілі болған, бұл Каипара портына құятын жергілікті өзеннің аты. Қоныс аударушылар бұл атауды "иісі жаман каноэ" деп түсіндіріп, жаңа атау іздеуге кірісті. 1860 жылдардың соңы мен 1870 жылдардың басында өткен қоғамдық жиналыста атау Уэллсфордқа өзгертілді. Атауды тұрғын Д.Р.Лестер ұсынған, ол аймақтағы қоныс аударушылар отбасыларының тегінен жасалған аббревиатура деп есептеледі. Велсфорд туралы ең алғашқы жазбаша мәліметтер 1874 жылға жатады. Уэлсфорд қалашығының қазіргі орны 1870 жылдары көбінесе Гам Ридж деп аталды. Шығыс Каипара аймағындағы алғашқы қоныс аударушылардың арасында Те Тахинга, Те Тахуху және Кураның ұрпақтары болды, олар Тайнуи көшіп-қонушы вакасының Хотунуи ұлдары еді. Те Тахингадан тараған Нгати Тахинга Оруаваро өзенінің бойын қоныстандырды. Шығыс Каипара портының халқы маусымдық ресурстарға байланысты, соның ішінде Каипара портының теңіз және ішкі орман ресурстарын пайдаланып, әртүрлі kāinga арасында көшіп-қонып жүрді. Жоғарғы Оруаваро өзені солтүстік-шығыстағы Мангавай портына құрлық жолымен (ара) байланысты. 17 ғасырдың ортасында батыр Маки Каухиа портынан Аукленд аймағындағы ата-бабаларының жеріне көшіп келді. Маки Батыс Окленд, Солтүстік жағалаудағы тайпалар сияқты көптеген Тамаки маори тайпаларын жаулап, біріктірді және осы халықтарды Те Каверау деген атпен біріктірді. Нгати Манухири Макидің ұлы Манухири өзен бойымен солтүстік-шығысқа қарай Вангатео порты аймағына көшіп келген кезде Хотео өзенінің бойында тайпалық бірлік ретінде қалыптасты.

Нгати Ваттуа көшіп кетуі, мылтық соғыстары

18 ғасырдың ортасында Солтүстік аймақтағы Нгати Ватуа халқы оңтүстікке қарай, Каипара портына көшіп келді. Солтүстік және шығыс Каипара, оның ішінде Уэллсфорд, Хаумоевхаранги бастаған Те Ури о Хау Нгати Ватуа тайпалық тобының бақылауында болды. Нгати Ронго аймақта Хаумоевхарангидің немересі Моераранга мен Маки ұлы Нгаухету арасындағы одақ арқылы хапу ретінде қалыптасты. Те Ури о Хау, соның ішінде Нгати Мауку және Нгати Таху хапулары Оруаваро өзені бойында маусымдық түрде өмір сүрді. 1820 жылдары, мушкет соғысы кезінде, шығыс Каипара халқы азайып, адамдар елдің басқа аймақтарында пана тапты. Үкіметтің арнайы қоныстану жобасы бойынша Оруавахоро учаскесі жоспарлы қонысқа айналды, негізінен 1862 және 1865 жылдар аралығында Тапора, Порт-Альберт және Уэллсфордқа қоныстанған Бирмингем аймағынан келген баптист саудагерлері мен фермерлері қоныстанды. Уэллсфорд бастапқыда Уакапирау деп аталған. 1979 жылы Уэллсфордта Ирвин Индустриалдық Құралдар зауыты ашылды, ол дөңгелек ара дискілерін жасап, 2009 жылы жабылар алдында ірі жергілікті жұмыс берушіге айналды. Жергілікті Оруаваро Марае – Те Ури о Хау және Нгати Ватуа хапуларының – Нгати Мауку мен Нгати Тахудың дәстүрлі жиналатын орны. Оған Рангимари жиналыс үйі де кіреді. 1990 жылы Уэллсфордта Альбертленд мұражайы ашылды. 21 ғасырда туризм мен шаруашылық учаскелері адамдарды Уэллсфордқа көбірек тартты, ал 2020 жылдардағы тұрғын үй құрылысы қаланың көлемін 800-нен астам үйге дейін ұлғайтуы күтілуде.

Білім

Родни колледжі – 9-13 оқу жылы аралығындағы орта мектеп. Уэллсфорд мектебі – 1-8 сынып аралығындағы толыққанды бастауыш мектеп. Родни колледжінің қамқоршылар кеңесі 2008 жылдың тамызында таратылды және Білім министрлігінің комиссары тағайындалды. 2016 жылға қарай колледж жақсы үлгерім көрсетіп тұрды. Living Way Christian School 2018 жылдың соңында оқушылар санының азаюына байланысты жабылды. Уэллсфорд, Таухоа, Пакири, Тапора, Томарата және Мангавай бастауыш мектептерінің барлығы 1-8 сынып оқушыларын қабылдайды және Родни колледжіне жыл сайын шамамен 80 9-сынып оқушысын жібереді. Барлық мектептерде оқыту аралас жүргізіледі. Сандар көрсетілген күніне дейін.

Спорт

Ауылдық қала болғандықтан, спорт Уэллсфорд тұрғындарының күнделікті өмірінде маңызды рөл атқарады. Регби, футбол, нетбол, крикет, теннис және жеңіл атлетика ең көп таралған спорт түрлерінің ішінде. Уэллсфорд гольф клубы жергілікті халық арасында танымал, сонымен қатар сквош корты да бар. Роликтермен сырғанау, садақ ату және боулинг (ішкі және сыртқы алаңдарда) мүмкіндіктері де қарастырылған, ал ат спорты да аймақта кең таралған.

Жергілікті билік

1876 жылы Жаңа Зеландия провинциялары таратылғаннан кейін Уэллсфорд жаңа құрылған Родни округінің құрамына кірді. 1989 жылдан 2010 жылға дейін Уэллсфорд Родни округіне қарасты. 2010 жылдың қараша айында Окленд аймағындағы барлық қалалық және аудандық кеңестер бірігіп, Родни жергілікті басқармасы аумағындағы Уорквортпен бірге Окленд кеңесі деген біртұтас билік құрылымын құрады. Уэллсфордтағы сайлаушылар жеті мүшеден тұратын Родни жергілікті басқармасына және Окленд кеңесінде аймақтың өкілі болып табылатын Родни округінің кеңесшісіне дауыс береді.