Кіріспе

Тамара Керн Харвен (10 мамыр 1937 – 18 қазан 2002) – американдық тарихшы, отбасы тарихы және әлеуметтік өзгерістердің отбасы өміріне тигізетін әсері туралы көптеп жазған зерттеуші. Оның кітаптарының ішінде «Отбасы, Тарих және әлеуметтік өзгерістер» және «Қартаю және ұрпақтар аралық қатынастар» бар. Еврей тегінен шыққан ол 65 жасында бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Төрт жасында Харевен және оның ата-анасы Черновцыдағы үйін тастап, еврей тегіне байланысты Украинадағы интернация лагерінде тұруға мәжбүр болды. Харевен отбасы Холокосттан аман қалды және ақырында Палестинаға көшті. Харевеннің ерте өмірі оның туған румын және иврит тілдерінен басқа неміс, француз және ағылшын тілдерін меңгеруіне әсер етті. Харевен 1960 жылы Иерусалимдегі Еврей университетінде бакалавр, ал 1962 жылы Цинциннати университетінде ортағасырлық еврей тарихы бойынша магистр дәрежесін алды. Ол Огайо штаты университетінде американдық тарихтан докторлық диссертациясын Элеонора Рузвельттің әлеуметтік реформатор ретіндегі рөлі туралы зерттеумен аяқтады. Бұл зерттеу оның алғашқы кітабы – «Элеонора Рузвельт: Американдық жан» (1968) жарық көруіне әкелді. Ол PhD кеңесшісі Джон Х. Бремнер және басқалармен бірге «Америкадағы балалар мен жастар» атты үш томдық маңызды жинақтың жұмысын жүргізді, ол балалық шақ тарихының саласын дамытуға ықпал етті. Ол Солтүстік Америкада отбасы тарихын жеке зерттеу саласы ретінде құрушылардың бірі болды. Ол қысқа мерзімге Канададағы Далхаузи университетінде оқытты, содан кейін Массачусетс штатының Вустер қаласындағы Кларк университетіне көшті.

Кәсіби мансап

Харевен отбасы тарихы саласын қалыптастыруда маңызды тұлға болды. 1970 жылдарға дейін тарихты зерттеу негізінен қоғамдағы билікке және мәртебеге ие адамдарға, мысалы саясаткерлерге, әскери басшыларға және жоғары әлеуметтік топтарға бағытталған. Харвен және оның әріптестері жұмысшы табының "қарапайым" адамдарының күнделікті өмірін АҚШ-тың құнды және лайықты бөлігі ретінде мойындатуға ұмтылды. Харвенді отбасының жеке тұлғалар мен индустриялық қоғам арасындағы байланыс рөлі қызықтырды. 1973 жылы Кларк университетінде ол отбасы тарихына арналған маңызды халықаралық конференция ұйымдастырды. Конференция нәтижесінде 1975 жылы отбасы тарихына арналған хабарлама, кейіннен "Отбасы тарихы журналына" айналды. Ол сондай-ақ "Отбасы тарихы: халықаралық тоқсандық" журналын құруға қатысты. Оның жас ғалымдардың жұмысын қолдауы – мансабының тұрақты және маңызды бөлігі болды. 1972 мен 1977 жылдар аралығында Харвен және студенттік көмекшілер тобы Amoskeag Manufacturing Company компаниясының бұрынғы қызметкерлерімен жүздеген терең ауызша тарих сұхбаттарын жүргізді. Осы зерттеу барысында Харвен архитектура тарихшысы және фотограф Рэндольф Лангенбахпен танысты, ол тарихи сақтау мақсатында Жаңа Англиядағы индустриялық ғимараттарды тіркеп жатқан еді. Харвен мен Лангенбах бірнеше жобада бірлесіп жұмыс істеді, соның ішінде 1978 жылы жарық көрген "Амоскейг: Американдық фабрикалық қаладағы өмір мен жұмыс" кітабы, ол Харвеннің ауызша тарих сұхбаттарының нәтижесі болды. Екеуі 1973 жылы үйленді, ал он жылдан кейін ажырасты. Харвен 1982 жылы жарық көрген "Отбасы уақыты мен индустриялық уақыт: Жаңа Англия индустриялық қауымдастығында отбасы мен жұмыс арасындағы қарым-қатынас" кітабында Amoskeag туралы зерттеулерін жариялауын жалғастырды. Кітапта оның сұхбаттарынан, компанияның жазбаларынан және отбасылық қарым-қатынастардың үлгілерінен алынған статистикалық зерттеулер қамтылған. Онда индустриялық орта, мысалы зауыттар, отбасы құрылымын бұзбайтыны туралы мәлімдеме жасалды, бұл сол кездегі басым ғылыми көзқарастарға қарсы болды. Аталған екі басылымды дайындау кезінде Харвен зерттеулерінің шегін кеңейтуге тырысты. 1979-1983 жылдары ол антрополог Кэтлин М. Адамспен бірлесіп, бұрынғы Amoskeag қызметкерлерінің балаларымен, жұбайларымен, туыстарымен және ата-аналарымен қосымша ауызша тарих сұхбаттарын жүргізді. Бұл жаңа жоба Харвенге бір отбасының бірнеше буындары арқылы өмірлік өзгерістерді қадағалауға мүмкіндік берді. Ол отбасының индустриялық процестерге сліптей мойынсұнбайтынын, бірақ жеке байланыстарды сақтап, зауыт ортасын өз қажеттіліктеріне бейімдеу үшін пайдаланғанын анықтады. Харвен осы зерттеуге байланысты бірнеше мақалалар мен кітаптардағы тарауларды жариялады, олар "Отбасы уақыты мен индустриялық уақыт" кітабының жалғасы болуы тиіс еді. Ол қайтыс болған кезде бұл кітап аяқталмаған еді. 1980 жылдардың басында Харвен Жапонияда Фулбрайт стипендиясын алды. Оның саяхаттарының себебі – Нью-Англия қауымдастықтары туралы оның тұжырымдамаларының басқа индустриялық орталарда да сәйкес келіп-келмейтінін анықтау үшін мәдени-салыстырмалы зерттеу жүргізу болды. 1981 жылы Жапонияға алғашқы сапарында Харвен Киотоның Нишиджин жібек тоқу ауданын тапты, ол келесі он жыл бойы оның зерттеулеріне арналды. Жапон жібек тоқымашыларымен ауызша тарих сұхбаттарын жүргізуден басқа, Харвен сапарлары барысында жапон мәдениетіне толыққанды енді. Ол сондай-ақ Киотодағы Дошиша университетінде қонақ лекция оқыды. Жапониядағы зерттеулері оның соңғы кітабына әкелді – "Киотоның жібек тоқымашылары: өзгеріп жатқан дәстүрлі индустриядағы отбасы және жұмыс", ол 2002 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. 1988 жылы Харвен Кларк университетінен Делавэр университетінің жеке және отбасылық зерттеулер кафедрасында профессорлық қызметке тағайындалды. Бүгінде Харвеннің құжаттары Делавэр университетінде сақталады.