Кіріспе

Құранның 7-ші тарауы – Әл-Араф (ٱلأعراف, ; Биіктіктер) – 206 аяттан (āyāt) тұратын Құранның 7-ші тарауы (сūrah). Аянның уақыты мен жағдайына қатысты (Asbāb al nuzūl), бұл «Мекке сүресі», яғни ол Хижрадан бұрын түсірілген. Бұл тарау 46-47 аяттарда кездесетін «Араф» сөзімен аталған. Әбу әл-А’ла Маудудидің пікірінше, оның ашылу уақыты «Аль-Анам» сүресімен шамалас, яғни ислам пайғамбары Мұхаммедтің Меккедегі соңғы жылы. Оның насихаты осы кезеңге жататынын және екеуінің де ортақ тарихи түйіні бар екенін анық көрсетеді. Дегенмен, олардың қайсысы бірінші ашылғанын сенімділікпен айтуға болмайды. Оқырмандар «Аль-Анам» сүресіне кіріспемен таныс болғаны жөн.

Мақсаты

Бұл сүренің тақырыбын «Иләһи хабарға шақыру» деп қорытындылағанмен, жатқылықтардың негізгі тақырыптары мен олардың байланысын түсіну үшін толықтыру қажет. 10 Адамдар Мұхаммед арқылы оларға жіберілген Иләһи хабарға бойұсынуға шақырылды және одан бас тартудың салдары ескертілді. 11-25 Адам атаның хикаясы, оның туыстарын Шайтанның зұлымдықтарынан сақтандыру мақсатымен байланыстырылды, Шайтан Адам мен Хауаға жасағандай, оларды адастыруға әрқашан дайын. 26-53 Бұл жатқылықтарда Иләһи нұсқаулар бар, олар Шайтанның нұсқауларынан ажыратылады және екеуінің де салдары мен нәтижелерін шынайы көрсетеді. 54-58 Бұл хабар Алладан (аспан мен жерді және олардағының бәрін жаратқан) келгендіктен, оған бойұсыну керек, өйткені ол, Алланың өлген жерге тіршілік беру үшін жіберген жаңбыры сияқты. 59-171 Нұх, Һуд, Салих, Лұт, Шұғайып, Мұса (Алланың сәлемі олардың үстіне болсын) сияқты көрнекті пайғамбарлардың өмірінен алынған оқиғалар, хабардан бас тартудың салдарымен байланыстырылды, ал Мұхаммедке үндеу жасалып, одан бас тартпауға және оған бойұсынуға шақырылды, осылайша Алланың құдіретінен сақтануға болады. 172-174 Өткен тараудың соңында Израиль ұрпақтарымен жасалған келісімге сілтеме жасалғандықтан, бүкіл адамзат Адам атаның Алланың жердегі өкілі ретінде тағайындалған кезде жасалған келісімді еске түсіруге шақырылды, осылайша оның барлық ұрпақтары оны еске алып, Мұхаммед келген хабарға бойұсынуы керек. 175-179 Хабарды білген, бірақ одан бас тартқан адамның жағдайы, хабарды жалған деп санағандарға ескерту ретінде айтылды; олар хабарды түсіну үшін өздерінің қабілеттерін пайдалануға шақырылды, әйтпесе тозақ олардың мекені болады. 180-198 Хабарды түсіну үшін өздерінің мүмкіндіктерін дұрыс пайдаланбаған адамдардың жаңылысы айтылды және олар Мұхаммедтің хабарына қарсылық көрсетудің салдары туралы ескертілді, сөккіге ұшырады және кінәландырылды. 199-206 Қорытындылай келе, Мұхаммедке және оның ізбасарларына хабардан бас тартқан және одан адасқан адамдарға қалай қарау керектігі туралы нұсқаулар берілді.

Мазмұны

Бұл тарауда Адам мен Хауа, Нұх, Лут, Һуд, Салих, Шұғайб, Мұса мен Һарон туралы айтылған. Бұл сүредегі маңызды мәселелер, илаһи заңдар мен басшылықтар келесідей:

Кітап иелеріне (яһудилер мен христиандарға) мұсылман болуға шақырылады. Алланың елшілеріне қарсы шыққан бұрынғы ұлттарға келген жазаларды еске түсіріп, сенімсіздерге олардың наразылығының салдары ескертіледі. Яһудилер пайғамбарларға қарсы алдамшылық жолымен басшылық етуінің салдары туралы ескертіледі. Ислам дінін білімімен таратуға кеңес беріледі. Пайғамбарлар мен оларға жіберілген адамдар Қиямет күні жауап беретіні айтылады. Сенушілерге ибалы және лайықты киім киюге, таза және адал тамақ жеуге бұйырылады. Жұмақ тұрғындарының, тозақ тұтқындарының және А'раф (Жұмақ пен тозақ арасындағы орын) иелерінің әңгімелері айтылады. Жақсылық пен қиындықтар – Алланың еске салғыштары. Мұхаммед – бүкіл адамзат үшін Расул. Мұхаммедтің келуі туралы Таурат пен Інжілде (Киелі кітапта) жазылған. Яһудилер Алланың жаратылысы туралы жалған сенімдер ойлап тапты. Адамның жаратылуы кезінде адамзат Аллаға берген уәде. Алла барлық адамзатты бір жаннан жаратты. Алланың кешіруге, әділдік үшін сөйлеуге және бірікпегендерден қашықта болуға бұйрығы. Алланың Құранды толық үнсіздікпен тыңдауға шақыруы.

Тақырып

Бұл сүре Мұхаммедке (с.ғ.с.) жіберілген илаһи хабарға шақыруды қамтиды. Пайғамбар (с.ғ.с.) он үш жыл бойы Меккеліктерге насихат айтты. Бірақ олар оның хабарына қасақана құлақ аспағандықтан, бұл оларға тиімді болмады. Олар оған соншалықты қарсылық көрсетіп, Алла Мұхаммедке оларды елемей, басқаларға жүруге бұйырды. Сондықтан оларға ескерту жасалып, олардың қате мінез-құлқының салдары туралы айтылды. Мұхаммед Алладан Меккеден көшіп кету туралы әмір алатынын білгендіктен, сүренің соңғы бөлігі Аль-Мадинада кездесетін Кітап иелеріне арналған. Яһудилерге арналған аяттарда пайғамбарларға деген олардың алдауының салдары да анық көрсетілген. Олар Мұсаға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) иман келтіргендерін жариялады, бірақ олардың амалдары Мұсаның (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) үйреткеніне қайшы болды. Олар оған қарсы шығып, шын мәнінде жалған құдайларға табынушылық етіп жүрді. Сүренің соңында Мұхаммедке және оның ізбасарларына төзімділік таныту және қарсыластарының ұсыныстарына шыдамдылық көрсету туралы нұсқаулар берілді. Иман келтірушілер қысым мен стресс сезінгендіктен, олардың ісіне зиян келтіретін ешқандай қадам жасамауға шақырылды. Ол (Лұт) бір қалаға жіберілді, ол қаланың халқы бұрын-соңды көрілмеген дәрежеде опасыздық жасаған еді. Адамдары әйелдерге емес, еркектерге құмарлықпен ұмтылды, осылайша Алланың шегін бұзды. Пайғамбар Лұт оларға айып таққанда, олар: «Оларды қалаларыңнан қуғынға салыңдар! Шын мәнінде, олар таза болуды қалайтын адамдар!» деді (мәлімдеменің екінші бөлігі, мүмкін, сарказм болған). Соңында Алла Пайғамбар Лұтты және оның отбасын, әйелінен басқа, олар опасыздық жасағандардың қатарында болғандықтан құтқарып, оларға тас жаңбыры жіберіп жазалады.

142 Алтын бұзау

7:142 аятта баяндалған алтын бұзау оқиғасы Һаронды жағымды жарықта көрсетеді. Құранда Мұса Синай тауында қырық күн болғанда Һаронға Израиль халқының басшылығы сеніп тапсырылғаны айтылады (طُـور سِـيـنـاء, tur sina’). 19:50 аятында Һарон алтын бұзауға табынуды тоқтату үшін бар күшін салғанын көрсетеді. Оқиғаның қалған бөліктерін Құранның 7:150 аятында табуға болады. Оқиға Құранның 5:25 аятында аяқталады.

157 Мұхаммедтің келуі

7:157 аят Мұхаммед пайғамбардың келуі туралы болжамдардың еврей заңдарында және Інжілде бар екенін көрсетеді.

206 Сажда жасау

Осы соңғы аят, 206-шы аят, сажда жасауды талап етеді. ۝ Сонымен қатар, менің Раббымның жанындағы періштелер Оның қызметіне тәкаппарлықпен қарамай, Оны мақтап, сажда етеді.