Кіріспе

Құран аяты – Құранның бір аяты, әртүрлі ұзындықтағы мәлімдемелердің бірі, олар құранның тарауларын (сүра) құрайды және нөмірмен белгіленеді. Құрандық контексте бұл сөз "дәлел", "белгі" немесе "мұғжиза" деген мағынаны білдіреді, ал исламда Құран аяттарынан өзге нәрселерге де қатысты болуы мүмкін, мысалы діни міндеттерге (аят таклифия) немесе ғарыштық құбылыстарға (аят таквини). Құранда ол бірнеше аяттарда айтылған:

Мағынасының жалпы көрінісі

Құранды қолданғанда "аят" дегенді білдірсе де, Құран мәтінінде "белгі", "дәлел" немесе "ерекше оқиға" дегеннен басқа мағынасы бар екені күмәнді. "Белгілер" – ғалам, оның жаратылуы, күн мен түннің алмасуы, жаңбыр, өсімдіктердің тіршілігі мен өсуі сияқты түрлі құбылыстарға сілтеме жасайды. Басқа аяттарда кереметтерге, иман келтірудің сыйлықтарына және сенімсіздердің тағдырына қатысты айтылған. Мысалы:

"Оның (Алланың) белгілерінің бірі – аспан мен жерді жаратуы және оларда таратып жаратқан жандар." (42:29)
"Оларға (адамдарға) белгі – өлген жер. Біз оны тірілттік және одан дәнді шығардық, содан олар жейді." (36:33)
"Олар оны өтірікке шығарды, сондықтан Біз оларды жоқ қылдық. Әрине, мұнда бір белгі бар, бірақ олардың көпшілігі сенімді емес." (26:139)
"Сен де біз сияқты бір адамсың. Егер шыншыл болсаң, бір белгі келтір!" (26:154)

Құрандағы тараулар (сүрелер) 3-ден 286-ға дейін сан түрлі аяттардан тұрады. Ұзақ тараулардың ішінде аяттар тақырыптық тізбектерге немесе бөлімдерге топтастырылуы мүмкін. Түсіндіру мақсатында аяттар екі топқа бөлінеді: айқын және нақты (мухкам) және мағынасы күңкіреу (муташабех). Бұл айырмашылықтың негізі – Құранның өзі: "Саған Кітапты Алла түсірді. Онда айқын аяттар бар, олар Кітаптың негізі. Ал жүректері ауытқығандар, араздық тудыру үшін және оның (сөздің) жасырын мағынасын іздеу үшін, оның (сөздің) күңкіреу бөлігіне (яғни, аңғартпалы аяттарға) ерекектейді. Бірақ оның жасырын мағынасын Алладан басқа ешкім білмейді. Ал білімі бекем болғандар: "Біз Кітапқа сенеміз, оның барлығы Раббымыздан" дейді. Ақыл иелері ғана оны түсіне алады." Құрандағы аяттардың саны 6666 деген исламға қарсы бұрыс пікір бар. Шындығында, Құрандағы аяттардың жалпы саны – Бисмилланы есептемегенде 6236, ал Бисмилланы есептегенде 6348. (Құранда 114 сүре бар, бірақ нөмірленбеген Бисмилла 112 ғана, себебі "Ат-Тауба" сүресінің басында Бисмилла жоқ, ал "Фатиха" сүресіндегі Бисмилла нөмірленген. "Ан-Намл" сүресінің 30-аятының ортасында тағы бір Бисмилла бар, бірақ ол аят ретінде есептелмейді, өйткені ол аятқа қосылған.) Құран аятының Unicode белгілері, соның ішінде U+06DD (۝) және U+08E2 (࣢). Құрандағы хронологиялық тәртіп бойынша алғашқы аят – "Оқы! Раббыңның атымен, Ол жаратты." (96:1) "Алақ" сүресінен. Дәстүрлі тәртіп бойынша алғашқы аят – "Алланың атымен, мейірімді, рақымды." "Фатиха" сүресінен. "Фатиха" сүресінен кейінгі алғашқы аяттар – "Әлиф, Лям, Мим." Бұл – күмәні жоқ Кітап, сақтанғандарға басшылық, "Бақара" сүресінен.