Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Белиз өзені Белиздің орталығы арқылы 180 миль (290 км) қашықтыққа созылады. Ол Белиздің аумағының төрттен бірінен астамын суға жібереді, солтүстік Майя тауларының жиегімен иреленіп, Белиз қаласының солтүстігіне жақын теңізге құяды. Белиз өзенінің аңғары көбінесе тропикалық жаңбырлы орманнан тұрады. "Ескі өзен" деп те аталатын Белиз өзені Сан-Игнасио, Белиздің шығысына қарай Мопан және Макал өзендерінің қосылған жерінен басталады. Белиз өзені – Мопан өзені бассейні Белиз халқының 45 пайыздан астамын қамтиды. Белиз өзенінде 78 ағыс немесе таяздық болғанына қарамастан, Мопан арқылы Гватемала шекарасына дейін жүзуге болады. Бұл өзен ХХ ғасырдың басына дейін ішкі аймақ пен жағалау арасындағы сауда мен байланыс үшін маңызды артерия болып қызмет етті және ұзақ жылдар бойы орман шаруашылығымен, бояу үшін қолданылатын логвуд ағашымен және шағын ормандарда өсетін махогань ағашымен байланысты болды. 1820 жылдардың соңында методист пасторы Томас Уилкинсон жыл бойы лагерьтерде жұмыс істейтін үш-төрт мың адамды тапты. XIX ғасырдың соңына қарай өзен бойында 130-дан астам шағын елді мекен пайда болды. Белиз қаласының үстіндегі Бэррелл Бум ағаштарды жинау орталығы болды. Бүгінде Белиз өзені өзен бойында тұратын халық үшін ауыз судың және басқа да тұрмыстық қажеттіліктердің маңызды көзі болып табылады; алайда, судың сапасы шөгінділер, қоректік заттар, пестицидтер және басқа да зиянды заттардың әсерінен нашарлаған. Деградацияның басты себебі – Мопан өзенінің жоғарғы ағысындағы кең ауқымды орманды жою және тұрақты емес егіншілік. Карпер мен Боулз былай деп мәлімдеді: "Мопан/Белиз өзенінің үлкен бассейні – соңғы үш онжылдықта аймақта орын алған, тұрақты емес егіншілік салдарынан стресске ұшыраған су алабының жарқын мысалы". Салттық кесіп-жару және өртеу әдістері де су алабының нашарлауына себеп болады.
The Belize River runs 180 mile (290 km) through the center of Belize. It drains more than one quarter of the country as it winds along the northern edge of the Maya Mountains to the sea just north of Belize City The Belize river valley is largely tropical rainforest. Also known as the Old River, the Belize River begins where the Mopan River and Macal River join just east of San Ignacio, Belize The Belize River – Mopan River Catchment contains over 45 percent of the population of Belize. The Belize River, in spite of 78 runs or rapids, is passable via the Mopan to the Guatemalan border. It served as the main artery of commerce and communication between the interior and the coast until well into the twentieth century, and has long been associated with forestry, of logwood (for dye) and of mahogany which survives in small stands. In the late 1820s, the Methodist minister Thomas Wilkinson found three to four thousand men working at camps most of the year. By the late 19th century there were over 130 small settlements along the river. Burrell Boom just above Belize Town served as a catch point for logs. Today the Belize River is a vital source of drinking water and other domestic use for the populations living along the river; however, water quality is degraded from sediment, nutrient loading, pesticides and other toxins. The major source of degradation is the extensive deforestation in the upper reaches of the Mopan River and non sustainable agriculture. Karper and Boles have asserted: "The greater Mopan/Belize River Catchment provides a prime example of a watershed under stress from extensive non sustainable agricultural practices that have occurred within the region over the past three decades." Traditional slash and burn agricultural practices also contribute to watershed degradation.
Майяның жерлері
Белиз өзені мен оның салалары – Мопан өзені, Макал өзені және Чаа ағысы суайдынында бірнеше майя археологиялық ескерткіштері орналасқан. Олардың ішінде Шунантунич, Чаа-Крик және Кахал-Печ кіреді.
There are a number of Maya archaeological sites in the watershed of the Belize River and its tributaries: Mopan River, Macal River, and Chaa Creek. These sites include Xunantunich, Chaa Creek, and Cahal Pech.