Кіріспе

1931 жылы түсірілген, төрт Маркс ағайындысының (Граучо, Харпо, Чико және Зеппо) ойнаған фильмі. «Жалған іс» – 1931 жылғы американдық комедиялық фильм. Бұл Маркс ағайындыларының шыққан фильмдерінің үшіншісі және олардың Бродвейдегі қойылымдарының бірінен жасалған адаптация емес, түпнұсқа сценарийге негізделген алғашқы фильм. Фильмде Тельма Тодд, Гарри Вудс және Рут Холл да ойнайды. Режиссері – Норман З. МакЛеод, сценарий авторлары – С. Дж. Перлеман және Уилл Б. Джонстон. Оқиғаның көп бөлігі Атлант мұхитын кесіп өтетін лайнерде өтеді.

Сюжет

Бір кемеде төрт жасырын саяхатшы жүк қоймасындағы баррельдерге тығылып жатыр. "Sweet Adeline" әнін орындағаннан кейін олар табылған. Әскери-теңіз офицерлері саяхаттың қалған бөлігін жасырын саяхатшыларды қуа жүріп, тұтқындауға тырысады. Чико мен Харпо шахмат ойынын бұзып, тақтаны тартып алып, бәсекелес бандит Алкі Бриггспен болған қақтығыс кезінде рэкетші Биг Джо Хелтон мен оның қызы Мэридің каютасына әкеледі. Бриггсті қорқытып жібергеннен кейін Биг Джо Чико мен Харпоны өз күзетшілері ретінде жалдайды. Граучо Бриггстің әйелі Люсильмен би билейді және махаббатқа толы қарым-қатынас жасайды, бірақ Бриггс оны ұстап алып, қорқытады. Граучоның батылдығы Бриггсті оны және Зеппоны жұмысқа алуға көндіреді. Бриггс оларға толыққандай оқталған мылтықтарды береді, олар оларды бірден суға тастап жібереді. Граучо өзінің қызметтерін Биг Джоға ұсынады, ол бұл туралы ойланарын айтады. Кеме АҚШ-қа жақындағанда, жасырын саяхатшылар кемеден түсу үшін паспорттарды ұрлап, кеденшілерді алдауы керек екенін түсінеді. Зеппо киножұлдыз Морис Шевальенің паспортын ұрлап, оның әнін еліктеуге тырысады. Төрт адам кеденде кезекке тұрады, ал Зеппо Шевальенің рөлін ойнайды. Бірақ ол сәттілікке жете алмайды және паспортты Чикоға, Граучоға және Харпоға береді, олардың әрқайсысы Шевальенің бірдей әнін орындауға тырысады, бірақ көңілсіздікпен, ал Харпо арқасына Шевальенің әнінің жазбасы бар граммофонды байлайды. Төрт адам жүк астына жасырынып, биліктен қашып құтылады. Биг Джо мен оның қызы, Зеппомен кемеде танысып, махаббатқа толы қарым-қатынас жасаған, кеш өткізеді, онда Граучо хабарламалар оқиды, Чико фортепианода, ал Харпо арфада ойнайды. Бриггстің адамдары Биг Джоның қызын ұрлап, ескі сарайға алып кетеді. Бұрынғы жасырын саяхатшылар олардың соңынан еріп, төбелес басталады. Қыз құтқарылады, ал Граучо шөп үйірмесінен ине іздеуге тырысады. Титрлер мен сценарийден басқа, Маркс ағайындыларының кейіпкерлерінің есімдері жоқ. Олар жай ғана "жасырын саяхатшылар" деп аталады.

Өндіріс

Жазушылар С.Ж. Перлеман мен Уилл Б. Джонстон Маркс ағайындыларымен жұмыс істеуге өте қуанды. Бірақ продюсер Герман Манкевич оларға үміттерін төмендетуге кеңес берді. Ол бауырластарды "өзгергіш, алаяқ және міннетсіз" деп сипаттады. "Сізді ренжіткім жоқ, бірақ осы тапсырманы алған күніңізге өкінесіз. Бұл отқа салынған сынақ, міндетті түрде асбесттен жасалған шалбар киіңіз," деді ол. Перлеман мен Джонстон тапсырған түпнұсқа сценарий туралы Граучо: "Бұл жаман!" деді. Ол Перлеманды Маркс ағайындыларының шайқасқан комедиялық стиліне жазу үшін тым зиялы деп есептеді. Соңғы сценарий ағайындылардың, сценарийшілердің, режиссер Норман З. МакЛеод пен Манкевичтің бес айлық еңбегінің нәтижесі болды. МакЛеод кейінірек фильмде 12 сценарист жұмыс істегенін және Эдди Кантор түсірілім алаңына келгенде үлесін салғанын айтты. "Monkey Business" Ирландияда тыйым салынды, себебі цензуралық комиссия оның анархиялық көзқарастарды қолдайды деп қорқыды. Ирландияда фильм 1932 жылдың 8 қаңтарында "сценарийге 16 белгісіз тілімі жасалды" деген шешіммен рұхсат алды, соның ішінде кейіпкерлер би кезінде бір-біріне шалысып түсетін көрініс болды. Бұл Маргарет Дюмонттың қатыспаған алғашқы Маркс ағайындыларының фильмі: оның орнында комедия актрисасы Тельма Тодд ойнады, ол Маркс ағайындыларының келесі фильмі "Horse Feathers" ("Ат қауырсыны") фильмінде де түсті. 1935 жылдың желтоқсанында Тоддтың гаражынан көміртек газынан уланған күйінде денесі табылды. "Monkey Business" ("Монки Бизнес") фильміндегі бір диалог Тоддтың өлімін болжайтын сияқты. Тоддпен бірге каютада Граучо: "Сен өмірің бойына жаман жағдайларға тап болған әйелсің. Жарайды, біз саған тежегіштеріңді жөндеп, нығайта аламыз, бірақ түн бойы гаражда отыруға дайын бол," деді. "Monkey Business" ("Монки Бизнес") фильмінің басында ағайындылар баррелдердің ішінде жасырынып, кемемен жүрген кезде "Sweet Adeline" әнін үйлесімді түрде орындайды. Харпо әнге қосыла ма, жоқ па, деген мәселе даулы. (Кеменің экипажының бірі капитанға төрт тайманбасты екенін айтады, себебі олардың "Sweet Adeline" әнін әндейтінін естіген.) Егер олай болса, онда бұл Харпоның экранда сөйлеген сирек кездерінің бірі болар еді, әйтпесе ол сыңғырлау немесе жұмсақ ұсыну сияқты басқа да дыбыстарды қолданды. "A Day at the Races" ("Жарыс күні") (1937) фильмінде де бір сөз айтылуы мүмкін, онда Граучо, Чико және Харпо үш бөлімді гармонияда "Down by the Old Mill Stream" ("Ескі диірменнің жанында") әнін орындайды. Бұл Маркс ағайындылары үшін арнайы жазылған және Голливудта түсірілген алғашқы фильм болды. Олардың алғашқы екі фильмі Paramount Pictures ("Парамаунт Пикчерс") студиясының Нью-Йорк қаласындағы Куинс ауданындағы Астория студиясында түсірілді. Маркс ағайындыларының нағыз әкесі (Сэм "Френчи" Маркс) қысқаша эпизодта көрінеді, ол ағайындылардың артындағы багаждың үстінде отырып, кемеден түскенде бірінші офицерге қош келіңіз деп қол шайқап тұрады. Сэм Маркс сол кезде 72 жаста болды және бұл оның кинодағы дебюті болды. Ол екі күн жұмыс істегені үшін күніне 12,50 доллар алды.