Кіріспе

АҚШ-тағы саяси қозғалыс

Қайта құру кезеңі аяқталғаннан кейін афроамерикандықтар Оңтүстікте кең ауқымды, тәуелсіз саяси қозғалыс – қара популизмді құрды.

Басталуы

1886 және 1898 жылдар аралығында қара нәсілді фермерлер, жалға берілген шаруалар және ауыл шаруашылығы жұмысшылары Джим Кроу заңдарының күшеюіне қарсы күресу үшін өздерінің қауымдастықтарын құрды. Қара популизмі нығайып, аймақтық күшке айналғанда, Демократиялық партия және оның соттар, жасақтар, шерифтер мен газеттерден құралған желісі арқылы аймақты тығыз бақылауда ұстаған ақ землевластанушылар мен бизнес элитасының қызылқұртты қарсылығына тап болды. Қара популизміне қарсы зорлық-зомбылық Ку-клукс-клан және қара нәсілді азаматтардың азаматтық және саяси құқықтарын тоқтатуға немесе кері қайтаруға бағытталған басқа ақ террористік ұйымдар арқылы ұйымдастырылды.

Қарсылық және істен шығу

1890 жылдардың соңына таман, тынымсыз шабуылдар – «екінші қайта құру» және «негр билігі» туралы үгіттер, басшылар мен қарапайым жауынгерлерді қорқыту, зорлық-зомбылық және өлтірулер – қозғалыс талқандалды. Қара популизміне қарсы күрестегі басты тұлға – Оңтүстік Каролинадағы ақ фермерлер қозғалысының көшбасшысы Бен Тилман. Нақты саясаткерлер ретінде, Оңтүстік популистері билеуші Бурбон демократтарына қарсы күресте тек екі мүмкіндік бар екенін білді. Олар негр дауысын жеңуге тырысу керек пе, әлде оны толығымен жоюға көшу керек пе? Оңтүстік Каролинадағы Тилман тобы соңғы жолға бет бұрды. Олар негр мәселесінде толығымен кертартпалық көзқараста болды және он бесінші түзетуге қатысты Бурбондармен бірге болды. Басқа жерлерде популистер негр дауысын жеңуге тырысты, республикалық азшылықпен бірігу арқылы немесе негр фермерлеріне кең ауқымды шағымдармен мәселелерді көтеру арқылы. Оңтүстікте үшінші партия қозғалысы тек қара дауысын ғана емес, сонымен қатар белсенді қара қолдауын іздеген штаттарда күшті болғаны кездейсоқ емес. Африкалық американдықтар популизмге сатқан деген ой Грузия халық партиясын бастапқыда-ақ мазалады. Популистер қара нәсілділердің саяси маңыздылығын түсінді. Штаттағы қырық мың республикалық сайлаушының көп бөлігі бұрынғы құлдықтан босатылғандар еді. Егер ақ дауыс екіге бөлінсе, олар кез келген штаттық сайлаудың нәтижесін шеше алатын еді. Бірақ мұнда қиындық жатты. Популистер ақтардың дауысын жоғалтпай, қара дауысын қалай жеңуге болады? Олар ақтардың «негр партиясын» қолдауына қалай жол бермеуге болады? Қараларды өз жағына тартуға әрекет ету қажет еді. Бұл тәуекелге толы жоспар болды, бірақ ол мемлекеттік саясатта белгілі бір дәрежеде прецедентті қамтыды. 1870 және 1880 жылдары демократтар мен тәуелсіздер кейде ақ дауыс бөлінген кезде осы тәсілді қолданған. Сол кезде көптеген ақтар афроамерикандық ер адамдарға дауыс беруге рұқсат берді, әсіресе оны кейде аз ақшаға сатып алуға болатындықтан. Қара популизмі жойылды, бұл 19 ғасырдың соңында Оңтүстікте ақ үстемдіктің қайта оралуына қарсы ұйымдасқан саяси қарсылықтың аяқталғанын білдірді. Дегенмен, қара популизмі Азамат соғысы кезіндегі «жалпы ереуілден» бастап, қазіргі Азаматтық құқық қозғалысына дейін Оңтүстіктегі ең ірі тәуелсіз саяси көтеріліс болды.