Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Растық экзоним – көбінесе АҚШ және Ұлыбританияда қолданылатын термин. «Түсті» (немесе «түсті») – бұл тарихи тұрғыдан АҚШ-та Джим Кроу дәуірінде афроамерикандықтарды атау үшін қолданылған нәсілдік белгілеу. Көптеген жерлерде бұл сөзді ұятты немесе қарапайымдықпен қарауға болады, бірақ Оңтүстік Африкада ол аралас немесе Кап түстес тегі бар адамды білдіретін ерекше мағынаға ие.
Racial exonym
the term used mostly in the United States and United Kingdom
Colored (or coloured) is a racial descriptor historically used in the United States during the Jim Crow Era to refer to an African American. In many places, it may be considered a slur, though it has taken on a special meaning in Southern Africa referring to a person of mixed or Cape Coloured heritage.
Сөздік анықтамалары
Түсті (орта ағылшын тілінде icoloured) сөзі алғаш рет 14 ғасырда қолданылған, бірақ оның мағынасы нәсіл немесе этникалық жатақты білдірмеген. Терминнің қара терілі халықтардың мүшесін атау үшін алғашқы қолданылуы 18 ғасырдың екінші жартысында Оңтүстік Америкаға қатысты болды. Оксфорд ағылшын сөздігінде көрсетілгендей, "түсті" сөзі осы мағынада алғаш рет 1758 жылы Антонио де Улоаның "Оңтүстік Америкаға саяхат" еңбегінде испан тіліндегі mujeres de color ("түсті әйелдер", әдеби аудармасы "түсті әйелдер") терминін аудару үшін қолданылған. Әсіресе, бір ғана этникалық топты атағанда, басқа терминдерді қолдану қолайлырақ.
The word colored (Middle English icoloured) was first used in the 14th century but with a meaning other than race or ethnicity. The earliest uses of the term to denote a member of dark skinned groups of peoples occurred in the second part of the 18th century in reference to South America. According to the Oxford English Dictionary, "colored" was first used in this context in 1758 to translate the Spanish term mujeres de color ('colored women', literally 'women of color') in Antonio de Ulloa's A voyage to South America. Other terms are preferable, particularly when referring to a single ethnicity.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та "түсті" термині 19-ғасырдың ортасынан соңына дейін африкалық американдықтарды атау үшін басым және қабылданған термин болды, себебі ол ақ және қара американдықтар тарапынан көбірек қабылданып, аралас нәсілдік тегі барларды (сондай-ақ, сирек жағдайларда, азиялық американдықтар мен басқа нәсілдік азшылықтарды), және "толыққанды қара тегінен" деп есептелгендерді де қамтыды. Олар өздерін "африкалықтар" деп санамады және осылай аталуын қаламады, сондай-ақ ақ адамдардың оларды Африкаға көшіруге мәжбүрлеуіне қарсы болды, өйткені өздерін ақ американдықтар еуропалықтардан кем емес деп есептеді. "Африкалық" терминінің орнына олар "түсті" немесе "негр" (білімді және дәл) терминдерін артық көретін. Алайда, "негр" термині Азаматтық құқықтар қозғалысынан кейін құлдық кезінде ақ адамдардың оларға таңған атауы ретінде қарастырылып, бағынушылық сипаттамасымен байланысқандықтан қолданудан шықты. 1960-шы жылдарда "қара" термині "Қара күш" қозғалысы, сондай-ақ радикалды қара ұлтшылдары (Қара мұсылмандар және Қара пантералар), пан-африкалықтар (Стокли Кармайкл, Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің жетекшісі) және прогрессивті саясаткерлер тарапынан қолдау тапты. 1960-шы жылдардың соңында көптеген адамдар өзін сипаттау үшін "негр" терминін "қара" терминінен артық көреді, бірақ 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында "қара" термині басымдыққа ие болды. Дегенмен, кейбіреулер тері түсіне назар аудармау үшін "африкалық америкалық" немесе "афроамерикандық" терминдерін қайта жаңғыртуды ұсынды. Гарвард университетінің профессоры Генри Луи Гейтс 1960-шы жылдардағы Батыс Вирджиниядағы бөлінген өмір туралы былай деп жазды: "Түсті адамдар үш анық шекараланған ауданда тұрды, тіпті арқандармен немесе бұрылыс қақпалармен бөлінгендей. "Түсті аймаққа қош келдіңіз" деген үлкен баннер ілінгендей болды. Әрине, түсті әлем көршілес емес, тіршілік ету жағдайы еді". "Бала кезімде біз мейрамханаларда тамақтана алмайтынбыз, қонақүйлерде тұра алмайтынбыз, кейбір әжетханаларды пайдалана алмайтынбыз және дүкендерде киім-кешекті киіп көре алмайтынбыз", - деп еске алады Гейтс. Оның анасы өзіне киіп көруге рұқсат етілмеген киімдерді сатып алмау арқылы қарсылық көрсетті. Ол бір ақ адамның әкесін қасақана басқа есіммен атағанын есіне түсірді: "Ол менің атымды біледі, балам", - деді әкесі ұзақ үнсіздіктен кейін. - "Ол барлық түсті адамдарды Джордж деп атайды". Гейтстің туысы жергілікті орта мектепте алғашқы қараша түлек болғанда, оған командамен бірге отырып, стақаннан кока-кола ішуге рұқсат етілмеді, оның орнына ол қағаз стақаннан ішуге мәжбүр болды.
In the United States, colored was the predominant and preferred term for African Americans in the mid to late nineteenth century in part because it was accepted by both white and black Americans as more inclusive, covering those of mixed race ancestry (and, less commonly, Asian Americans and other racial minorities), as well as those who were considered to have "complete Black ancestry". They did not think of themselves as or accept the label African, did not want whites pressuring them to relocate to a colony in Africa, and said they were no more African than white Americans were European. In place of "African" they preferred the term colored, or the more learned and precise Negro. However, the term Negro later fell from favor following the Civil Rights Movement as it was seen as imposed upon the community it described by white people during slavery, and carried connotations of subservience. The term black was preferred during the 1960s by the Black Power movement, as well as radical black nationalists (the Black Muslims and the Black Panthers), pan Africanists (Stokely Carmichael, leader of the Student Nonviolent Coordinating Committee) and political progressives. "Negro" was still favored as self descriptive racial term over "black" by a plurality in the late 1960s; however, by the late 1970s and early 1980s, "black" was strongly favored. However, some individuals have more recently called for a revival of "African American", or "Afro American", so as to remove attention to skin color. "Colored people lived in three neighborhoods that were clearly demarcated, as if by ropes or turnstiles", wrote Harvard professor Henry Louis Gates, Jr. about growing up in segregated West Virginia in the 1960s. "Welcome to the Colored Zone, a large stretched banner could have said Of course, the colored world was not so much a neighborhood as a condition of existence." "For most of my childhood, we couldn't eat in restaurants or sleep in hotels, we couldn't use certain bathrooms or try on clothes in stores", recalls Gates. His mother retaliated by not buying clothes that she was not allowed to try on. He remembered hearing a white man deliberately calling his father by the wrong name: "'He knows my name, boy,' my father said after a long pause. 'He calls all colored people George.'" When Gates's cousin became the first black cheerleader at the local high school, she was not allowed to sit with the team and drink Coke from a glass, but had to stand at the counter drinking from a paper cup.
АҚШ-тағы санақ терминдері
1851 жылы «Нью-Йорк таймс» газетінде «афроамерикалықтар» туралы мақала жарияланды. 1863 жылы Соғыс министрлігі Афроамерикалық әскерлер бюросын құрды. АҚШ-тың алғашқы 12 халық санағы «афроамерикалықтарды» санады, олардың саны 1900 жылы тоғыз миллионға жетті. 1910-1960 жылдарғы санақтарда «негрлер» саналды.
In 1851, an article in The New York Times referred to the "colored population". In 1863, the War Department established the Bureau of Colored Troops. The first 12 United States Census counts counted "colored" people, who totaled nine million in 1900. The censuses of 1910–1960 counted "negroes".
NAACP-дегі термин
Бұл термин әлі де Ұлттық түсті адамдардың дамуы үшін арналған қауымдастықтың атында қолданылады, бірақ көбінесе NAACP деп аталады. Дегенмен, NAACP қазіргі таңда толық атын сирек қолданады және Бұл шешімді Біріккен Негр колледждер қоры UNCF немесе Біріккен қор деп атала бастағаннан кейін көп ұзамай қабылдады.
The term is still used in the name of the National Association for the Advancement of Colored People, although it is generally referred to as the NAACP. However, NAACP today rarely uses its full name and made this decision not long after the United Negro College Fund switched to using just UNCF or United Fund.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африка және көрші елдерде "Coloureds" термині Оңтүстік Африканың түпкілікті, көп ұлтты этникалық тобын білдіреді. Бұл топ аймақта қоныстанған түрлі халықтардың (жергілікті хоисан, банту және басқалары, сондай-ақ ақтар, оның ішінде африканерлер, австронезиялықтар, Шығыс Азиялықтар немесе Оңтүстік Азиялықтар – оларды Кейп малайлары деп те атайды; бұрын апартеидтік "түсті" нәсілдік жіктемесінің бір тармағы болған) ұрпақтарынан шыққан. Апартеид тұсында Оңтүстік Африка халқы негізінен төрт нәсілге бөлінді: қаралар, ақтар, "түстілер" және үндістер.
In South Africa and neighboring countries, the term Coloureds refers to a multiracial ethnic group native to Southern Africa who have ancestry from more than one of the populations inhabiting the region, including indigenous (Khoisan, Bantu and others), Whites (including Afrikaners), Austronesian, East Asian, or South Asian (also called Cape Malays; it was once a subcategory of the Apartheid Coloured racial grouping). Under Apartheid, South Africa broadly classified its population into four races, namely Blacks, Whites, Coloureds and Indians.