Кіріспе

1861 жылы жазылған Гарриет Джейкобстың автобиографиясы

"Құл қыздың өмірінен оқиғалар", автордың өзі жазған кітабы – Гарриет Джейкобстың, анасы және қашқан құлының 1861 жылы Л. Мария Чайлд басып шығарған автобиографиясы. Чайлд кітапты авторы үшін редакциялаған. Джейкобс Линда Брент деген псевдонимді пайдаланған. Кітап Джейкобстың құлдықтағы өмірін және өзінің және балаларының азаттығына қалай қол жеткізгенін көрсетеді. Джейкобс құлдардың өмірбаяны жанрына "раса және гендерлік мәселелерді қарастыру үшін" сезімтал романдардың әдістерін қолдану арқылы үлес қосты. Ол құл әйелдердің күресі мен сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшырауын, сондай-ақ ана болуға тырысуын және балалары сатылуы мүмкін болғанда оларды қорғауға жасаған күш-жігерін зерттейді. Кітапта Джейкобс құлдықтың зұлымдығын түсінбейтін Солтүстік ақ әйелдерге үндеу жасайды. Ол олардың адамгершілігіне көмектесу үшін және құлдық институтына деген көзқарасын өзгерту үшін тікелей шақырулар жасайды. Джейкобс Нью-Йоркке қашқаннан кейін, жазушы және баспагер Натаниел Паркер Уиллистің Идлвилд үйінде тұрып, жұмыс істеген кезде "Құл қыздың өмірінен оқиғалар" кітабын жазды.

Өмірбаяндық тарихы

Харриет Джейкобс 1813 жылы Солтүстік Каролина штатының Эдентон қаласында құлдықта дүниеге келді. Бала кезінде оның қожайыны оған құлдардың арасында сирек кездесетін оқу мен жазу дағдыларын үйреткен. Он екі жасында ол зорлық-зомбылық көрсеткен, жыныстық қысым жасаған иесінің қолына түсті. Ол балаларын сатпаймын деп қорқытқанда, Харриет әжесінің үйінің шатырындағы кішкентай жасырын бөлмеге тығылды. Сол жерде жеті жыл тұрып, уақытының көп бөлігін Киелі кітапты және газеттерді оқып өткізді, содан кейін 1842 жылы Нью-Йоркке қашып кетті. Оның ағасы Джон С. Джейкобс, ол да құлдықтан қашып құтылған, Уильям Ллойд Гаррисон басқаратын құлдыққа қарсы күрескерлермен тығыз байланыс жасады және 1847 жылдан бастап құлдыққа қарсы лекциялық сапарларға шықты. 1849-50 жылдары Харриет Джейкобс ағасына Рочестердегі құлдыққа қарсы кеңсе мен оқу залын басқаруға көмектесті, соның арқасында Фредерик Дуглас, Эми және Исаак Пост сияқты аболиционистермен және феминистермен жақын қарым-қатынас орнатты. Ол сол кезде құлдыққа қарсы әдебиеттерді оқып, құлдыққа қарсы теориямен танысты. Өзінің өмірбаянында ол осы кезеңнің өміріне тигізген әсерін былай сипаттайды: "Ақыл-ойым нұрға толып, кеңейген сайын, өзімді мүлік ретінде қарастыру маған барған сайын қиын болды". Ағасы мен Эми Посттың ынтасымен 1853 жылы автобиографиясын жаза бастады және қолжазбасын 1858 жылы аяқтады. Сол уақытта ол Н. П. Уиллистің балаларына тәрбиеші болып жұмыс істеді. Бірақ 1860 жылға дейін баспагер таппады, сонда Thayer & Eldridge оның қолжазбасын басып шығаруға келісіп, Лидия Мария Чайлдпен байланыс жасады, ол кітаптың редакторы болды. Кітап 1861 жылдың қаңтарында жарық көрді.

Аболиционистік және афроамерикандық әдебиет

1853 жылы Джейкобс "Кұл қыздың өмірінен оқиғалар" еңбегін қолға алғанда, аболиционистер мен афроамерикалық жазушылардың көптеген шығармалары жарық көрген еді. 1831 жылы Уильям Ллойд Гаррисон өзінің апталық "Азат етуші" газетін шығаруды бастады. 1845 жылы Фредерик Дуглас өзінің алғашқы автобиографиясын жариялады, ол "Америкалық құл Фредерик Дугластың өмірбаяны", ол бестселлерге айналып, құлдардың өмірбаяндарына жол ашты. Гаррисонның романы құлдардың өмірбаяндары мен сезімтал романдар жанрларын шебер үйлестірді. Шығармашылық туынды болғамен, Стов романын көптеген куәгерлердің айғақтарына негіздеді. Дегенмен, ақ және қара аболиционистер арасындағы қарым-қатынас мәселесіз емес еді. Гаррисон Дугластың өмірбаянына кейіннен жасырын нәсілшілдік деп талданған алғысөз жазды, ал екі ер адам арасындағы қарым-қатынас Гаррисон Дугластың жеке газетін ашу идеясын толық қолдамағанда нашарлады. Стоудың кітабы бірден бестселлерге айналуына себеп, оның оқырмандарымен нәсілшіл көзқарасын бөлісуі болды, ол қара нәсілді адамдардың зиялылық деңгейі төмен екенін ашық айтты және басты кейіпкері Том ағаның бейнесін соған сәйкес жасады. Джейкобс Стоуға өзінің әңгімесін кітапқа айналдыруды ұсынғанда, Стоудың реакциясын нәсілшілдікке құрылған ұят деп қабылдады, және осы туралы ақ досы Эми Постқа жазған хатында талдады.

Шынайы әйелдік культі

Соғыс алдындағы кезеңде "Нағыз әйелдік" культі жоғары және орта таптағы ақ нәсілді әйелдер арасында кең таралған. Барбара Уэлтер сипаттаған бұл идеалдар жиынтығы, барлық әйелдердің тақуалық, тазалық, үй шаруашылығы және мойынсұнушылық қасиеттеріне ие (немесе ие болуы керек) деп тұжырымдайды. Венетрия К. Паттон, Джейкобс пен Харриет Э. Уилсонның "Біздің Ниг" атты шығармаларын жазғанын айтады. Олар құлдардың өмірбаяны және сезімтал роман жанрларын қайта құрып, қара нәсілді әйелдерге "әйел және ана" деген атақтарды беру арқылы, қоғамның әйелдік туралы анықтамасы тым тар екенін көрсетті. Сондай-ақ, олар құлдық институты афроамерикалық әйелдердің ізгілігін бақылау мүмкін еместігін, себебі олар ерлердің әлеуметтік және экономикалық билігіне тәуелді болғанын көрсетті. Джейкобс құл әйелдердің ана болу тәжірибесінің өзгеше екенін, бірақ олардың жағдайының шектеулеріне қарамастан аналық сезімдерінің күшті болғанын көрсетті. Джейкобс әйелдік қасиеттерді жақсы білген, өйткені ол оларды құлдықтан азат етуші әйелдерді, құлдыққа түскен қара нәсілді әйелдер мен олардың балаларын қорғауға шақыру үшін пайдаланды. Ол Линда Бренттің осы құндылықтарды сақтауына кедергі келтіретін өмірдегі оқиғаларды түсіндіреді, бірақ ол осыны қалайды. Мысалы, отбасына үйі болмағандықтан, ол үй шаруашылығы қасиеттерін көрсете алмайды.

Таңбалар тізімі

Линда Брент – Харриет Джейкобс, баяндаушы және басты кейіпкер. Марта әпкесі – Молли Хорниблоу, Линданың әжесі. Джейкобс өзінің ерте балалық шағы, ата-анасы және ағасы туралы қысқаша айтқаннан кейін, кітабын әжесінің тарихымен бастайды. Кітаптың соңында Джейкобс 1853 жылы әжесінің қайтыс болғанын, оның заңды түрде бостандыққа шыққаннан кейін, «жақсы әжемнің жылы естеліктерімен» аяқтайды. Молли Хорниблоу 1828 жылы, Джейкобс шамамен 15 жаста болғанда, бостандыққа шықты, өйткені оның достары оны түнгі жұмыспен тапқан ақшаға сатып алды. Бенджамин – Джозеф Хорниблоу, Марта әпкесінің кіші ұлы және Линданың ағасы. 4-тарау, «Ер адам секілді сезінуге батыл құл», көбінесе оның оқиғасына арналған: Линдадан бірнеше жас үлкен болғандықтан, «ол маған ағадан гөрі інімдей көрінеді». Линда мен Бенджамин екеуі де бостандыққа ұмтылады. Оның қожайыны оны қамшымен жазалауға тырысқанда, ол оны жерге түсіріп, жұрт алдында қамшыдан қашу үшін қашып кетеді. Оны ұстап, Edenton қаласынан шынжырмен өткізіп, түрмеге қамап тастайды. Анасы одан қожайынынан кешірім сұрауын өтінсе де, ол мақтанышпен бас тартады және соңында Нью-Орлеанға сатылады. Кейіннен оның ағасы Марк (кітапта Филипп деп аталған) оны Нью-Йоркте күтпеген жерде кездестіреді, ол тағы да қашып кеткенін біледі, бірақ денсаулығы нашар және көмекке мұқтаж. Осы кездесуден кейін отбасы одан ешқашан хабар алмады. Линда мен оның інісі оны батыр деп есептейді. Кейін екеуі де ұлдарына оның есімін қояды. Уильям – Джон С. Джейкобс, Линданың жақын ағасы. Бенни – Джозеф Джейкобс, Линданың ұлы. Эллен – Луиза Матильда Джейкобс, Линданың қызы. Доктор Флинт – доктор Джеймс Норком, Линданың қожайыны, жауы және сүйіктісі. Оның жеке хаттары мен жазбаларын зерттеген Дж. Ф. Йеллин оның мінезі туралы былай деп жазады: «Норком – сүйіспеншілікке толы және үстемдік танытқан күйеу және әке болған. Медицинаға деген қызығушылығы, дәрігерлік қызметі және білімді сөйлеуі оны Джейкобстың бейнелеген зұлым адамнан өзгешелейді. Бірақ оның әзілге келмейтін мінезі, өзімшілдігі, әйелі мен балаларымен қарым-қатынасын қатаң бақылауы Джейкобстың суреттегенімен сәйкес келеді. Бұл пікірді оның жауы деп санайтындарға деген ашу-ызасы да нығайтады. Сондай-ақ, оның әйелдерге деген құштарлығы да осы пікірді қолдайды». Флинт ханым – Мэри «Мария» Норком, Линданың сүйіктісі және доктор Флинттің әйелі. Эмили Флинт – Мэри Матильда Норком, доктор Флинттің қызы және Линданың заңды иесі. Мистер Сэндс – Сэмюэл Тредуэлл Сойер, Линданың ақ нәсілді серігі және оның балалары Бенни мен Элленнің әкесі. Брюс мырза – Натаниел Паркер Уиллис. Екінші миссис Брюс – Корнелия Гриннел Уиллис.

Шолу

1 және 2-тарауларда баяндаушының балалық шағы мен әжесінің азаттыққа қол жеткенге дейінгі тарихы суреттеледі. Баяндаушының оқиғасы 4-тен 7-тарауларда жалғасады, онда ол ағасы Бенджаминмен және інісі Уильяммен бірге бостандыққа деген құштарлығы, Бенджаминнің қашуы, доктор Флинттің жыныстық зорлығы, оның әйелінің қызғанышы және оған үйленуге тыйым салынған сүйіктісі туралы айтылады. 10 және 11-тарауларда оның Сэндс мырзамен болған қарым-қатынасы және тұңғыш баласының дүниеге келуі баяндалады. 14-тен 21-тарауларда оның екінші баласының дүниеге келуі, қаладан Флинттің плантациясына көшірілуі, қашып кетуі және әжесінің шатырында жасырынуы суреттеледі. Ол тар жерде өткізген шамамен жеті жыл 22-ден 28-тарауларда баяндалады, соңғы тараулары сол кездегі отбасы мүшелерінің тағдырына назар аударады: інісі Уильямның қашуы (26-тарау), балалары үшін жасалған жоспарлар (27-тарау) және Нэнси әпкесінің (28-тарау) қатыгездікке ұшырап қайтысы. Оның Филадельфияға қашып кетуі 29 және 30-тарауларда суреттеледі. 31-36-тарауларда Филадельфиядағы қысқа тұруы, балаларымен қайта қосылуы, Брюс отбасының бала күтушісі ретіндегі жаңа жұмысы және Флинттің қайта ұстау қаупі төнген кезде Бостонға қашуы сипатталған. 35-тарау оның солтүстіктегі нәсілшілдікке қарсы күресімен байланысты тәжірибесіне арналған. Оның Брюс мырза мен оның қызы Мэримен Англияға сапары 37-тараудың тақырыбы болып табылады. Соңында, 38-ден 41-тарауларда қайтадан тұтқындау қаупі, оны қашқан құлдар туралы заң одан да қауіпті етеді, оның Мистер Сэндспен болған қарым-қатынасын қызына айтуы, Рочестерде Исаак пен Эми Постпен бірге болуы, оның заңды иесінің оны тұтқындауға жасаған соңғы әрекеті, заңды азаттыққа қол жеткізуі және әжесінің өлімі жайлы айтылады. Қалған тараулар арнайы тақырыптарға арналған: 3-тарау жаңа жыл күні құлдарды жалдау және сатуды сипаттайды, 8-тарау "Құлдар солтүстік туралы не ойлауға үйретеді" деп аталады, 9-тарау құлдарға қатысты қатыгездіктің әртүрлі мысалдарын келтіреді, 12-тарау Нат Тернердің көтерілісінен кейін қараларға қарсы зорлық-зомбылыққа тап болған баяндаушының тәжірибесін суреттейді, ал 13-тарау "Шіркеу және құлдық" деп аталады.

Бастапқы жариялау әрекеттері

1858 жылдың мамыр айында Харриет Джейкобс Англияға сапар шекті, онда баспагер табуға үміттенді. Ол өте жақсы таныстыру хаттарын алып жүрді, бірақ қолжазбасын басып шығара алмады. Оның сәтсіздігіне не себеп болғаны белгісіз. Елин болжайды, британдық құлдыққа қарсы күрескерлердің арасындағы байланыстары Сойермен болған қарым-қатынасы туралы әңгіме Викториялық Англияның ұяттылығы үшін тым көп болады деп қорқыпты. Көңілі қалған Джейкобс Идлиуайлдтегі жұмысына қайтып, 1859 жылдың күзіне дейін кітабын басып шығаруға тағы да тырыспады. 1859 жылдың 16 қазанында құлдыққа қарсы белсенді Джон Браун Харперс-Ферриде құлдар көтерілісін тудыруға әрекеттенді. Желтоқсанда өлім жазасына кесілген Браун көптеген құлдыққа қарсы күрескерлер тарапынан шейіт және батыр саналды, олардың ішінде Харриет Джейкобс та болды. Ол Браунға құрмет ретінде қолжазбасына соңғы тарау қосты. Содан кейін ол қолжазбаны Бостон қаласындағы Филлипс және Самсон баспасына жіберді. Олар Натаниел Паркер Уиллис немесе Харриет Бичер Стоу сөз алдынан жазса, оны басып шығаруға дайын еді. Джейкобс құлдыққа жақтас көзқарас білдіретін Уиллиске сұрануға келіспеді, бірақ Стоудан сұрады, ол бас тартты. Бірақ көп ұзамай баспагерлер банкротқа ұшырап, Джейкобстың әңгімесін басып шығаруға жасаған екінші әрекеті сәтсіз аяқталды.

Лидия Мария Чайлд кітаптың редакторы

Джейкобс енді Джон Браунның жағымды өмірбаянын жақында жариялаған Тейер мен Элдриджбен байланысқа түсті. Тейер мен Элдридж Лидия Мария Чайлдтың кітапқа алғы сөз жазуын талап етті. Джейкобс Эми Постқа, Стоудан тағы бір жолдан кейін, тағы бір белгілі жазушыдан сұрауға өте қиналатынын, бірақ ол «соңғы күшін салуға шешім қабылдағанын» мойындады. Джейкобс Чайлдпен Бостонда кездесті, және Чайлд тек алғы сөз жазуға ғана емес, сонымен қатар кітаптың редакторы болуға келісті. Чайлд кейін материалды көбірек хронологиялық тәртіпке келтірді. Ол сондай-ақ Браун туралы соңғы тарауды алып тастауды және Нат Тернердің 1831 жылғы көтерілісінен кейін Эдентонда болған қараларға қарсы зорлық-зомбылық туралы көбірек ақпарат қосуды ұсынды. Ол Джейкобспен хат арқылы байланыста болды, бірақ екі әйел монтаждау процесінде екінші рет кездесе алмады, себебі Корнелия Уиллис қауіпті жүктілік пен ерте босанғандықтан Джейкобс Идливильдтен шыға алмады. Кітаптың стереотипі жасалғаннан кейін, Тейер мен Элдридж те сәтсіздікке ұшырады. Джейкобс стереотипті тақталарды сатып алып, кітапты басып, мұқабалауға қол жеткізді. 1861 жылдың қаңтарында, қолжазбаны аяқтағаннан кейін шамамен төрт жыл өткен соң, Джейкобстың «Құл қыздың өмірінен оқиғалар» атты кітабы, ақыры жұртшылыққа ұсынылды. Келесі айда оның інісі Джон С. Лондон қаласында өзінің «Құлдық туралы шын әңгіме» атты қысқа естеліктерін жариялады. Екі туысқан да өздерінің жеке тәжірибелерін, бірге өткізген оқиғаларын және бір-бірінің өмірінен эпизодтарды баяндайды. Өзінің кітабында Харриет Джейкобс өзінің құл ретінде ұсталған қаланың немесе штатының атын атамайды және барлық жеке есімдерді, есімдерді және тегін өзгертеді, тек Пост жұбайының есімдерін дұрыс жазады. Алайда, Джон Джейкобс (әпкесінің кітабында «Уильям» деп аталған) Эдентонды өзінің туған жері деп атайды және дұрыс есімдерді қолданады, бірақ көптеген тегтерді қысқартады. Сондықтан, доктор Норком Харриеттің кітабында «Доктор Флинт» болса, Джонның кітабында «Др. Н» деп көрсетілген. Кітаптың тақырыптық парағында автордың аты көрсетілмеген, бірақ «Автордың алғы сөзі» «Линда Брент» деген атпен қол қойылған, ал әңгімеші әңгіме бойы осы атпен аталады.

Қарсылық

Фредерик Дугластың жастық шағындағы маңызды беткесу, оның өмірбаяндық еңбектерінде айтылғандай, оның қатыгез қожайынына қарсы күресі болды. Джейкобстың автобиографиясында өз қожайындарына физикалық қарсылық көрсетуге батыл болған екі құл туралы айтылады, алайда мұндай қарсылық әрекеті көбінесе аса қатыгез жазамен қорқытылады: оның інісі Жозеф (кітапта «Бенжамин» деп аталған) қожайыны оны қамшымен ұруға тырылғанда жерге құлатады, сосын жұрт алдында қамшылау жазасынан қашу үшін қашып кетеді. Оның бауыры Джон («Уильям» деп аталған) әлі бала кезінде, қожайынының ұлы оны байлап, қамшымен соғуға тырысады. Джон қарсы тұрып, жеңіске жетеді. «Жас қожайын» ренжісе де, Джон құтылып кетеді. Кітапта айтылатын басқа құлдар, әйелдер де, ерлер де, қашып, қарсылық білдіреді, бірақ кейбіреулері үшін бұл қымбатқа түседі. Джейкобстың інісі Жозефті ұстап, Эдентон қаласынан шынжырмен сүйреп әкеліп түрмеге қамап қояды, онда оның денсаулығы нашарлап, өте арзан бағаға сатуға мәжбүр болады. Джейкобс құл аулаушылар өлтірген тағы бір қашқын туралы да әңгімелейді. Физикалық қарсылық көрсету құлдықтағы әйелдер үшін оңай болмаса да, олардың қарсылық білдірудің көптеген жолдары бар. 1827 жылы иесі қайтыс болғанда, Джейкобстың сүйікті әжесі Молли Хорниблоу босатылуға тиіс болған. Бірақ Джейкобстың қатыгез қожайыны доктор Норком, Молли Хорниблоудың иесінің өсиетін орындаушы және күйеу баласы, оны бостандығынан айыруға тырысады, оның қарызы бар екенін айтып, оны қайтыс болған адамның «жанды мүлігін» сату арқылы өтеуге болады деп мәлімдейді. Норком құл әйелге оны ашық аукционда сатудың ұяттылығынан сақтау үшін жеке сатуды ұсынады, бірақ Молли Хорниблоу осы ұяттылықты бастан кешіруге талап етеді. Аукцион Молли Хорниблоудың жоспары бойынша өтеді: оның досы күлкілідей төмен бағаны – 50 долларды ұсынады, ал Эдентон қаласының жанындағы ақ адамдардың ешқайсысы одан көп ұсынуға дайын емес. Ұзақ өтпей, Джейкобстың әжесі босатылады. Харриет Джейкобс және оның бауыры Джон қожайындарының қауіп-қорқытуларын, олардың мақсатынан керісінше істеу арқылы тойтарыс береді: доктор Норком Джонды сатылатын құлдарды күзету үшін пайдаланатын түрмеге тастағанда, Джон қожайынына құл саудагерін жіберіп, өзін сатуға ниеттенгенін хабарлайды. Норком Харриетке оның кәнизағы болу немесе плантацияға бару арасынан таңдау жасауды бұйырады, ол плантация құлдары қала құлдарынан да жағдайы нашар екенін білгендіктен, соңғысын таңдайды. Харриет Джейкобс сөз арқылы да қарсы тұра біледі: ол құлдан күтілетін мойынсұнушылық мінез-құлқынан бас тартады, қожайыны оны ұрғанда және сүйген адамына үйленуіне тыйым салғанда наразылық білдіреді, тіпті оған жыныстық қатынас талабының Құдай заңына қайшы екенін айтады.

Құлдықты жақтаушы үгіт-насихат пен қатал шындық

Джейкобстың жұмыс берушісі Н. П. Уиллис «Home Journal» журналының негізін қалаушы редакторы болды. Ол кітабын жазудан бірнеше жыл бұрын «Құлдың түнгі жерлеуі» атты анонимді әңгіме жариялаған еді. Бұл әңгімеде солтүстіктен келген адам қарт құлдың жерлеуіне куә болады, ол оны қожайыны мен құлдары арасындағы махаббаттың белгісі деп түсіндіреді. Әңгіме солтүстік баяндаушының «Оңтүстіктегі негрлер жер бетіндегі ең бақытты және қанағаттанған халық» деген қорытындысымен аяқталады. 1849 жылы Фредерик Дуглас сол әңгімені құлдықты қолдайтын солтүстік адамдарын сынау үшін қайта жариялады. Автобиографиясында Джейкобс өзінің тәтесі Беттидің (кітапта «Нэнси» деп аталады) өлімі мен жерлеу рәсімі туралы тарауды қосады, ол «Солтүстік саяхатшылары осы қарапайым өлгендерге көрсетілген құрметті құл иелері мен олардың қызметшілері арасындағы байланыстың қозғалысқа келтіретін дәлелі ретінде сипаттаған болар», - деп түсіндіреді, бірақ құлдар сол қиялға берілген саяхатшыға «басқаша әңгіме» айтқан болар: Бетти тәтесінің жерлеуі оның иесі емес, оның ағасы, Джейкобстың ағасы Марк (кітапта «Филипп» деп аталады) төлеген, ал Джейкобс өзі өліп бара жатқан тәтесімен қоштасуға да, жерлеу рәсіміне қатысуға да мүмкіндік таппады, себебі оны бірден «қынаушысына» қайтарып жіберген болар еді. Джейкобс сондай-ақ тәтесінің баласыз болуы мен ерте қайтыс болу себебін айтады: доктор мен миссис Норком оған жеткілікті демалыс беруге рұқсат етпеді, күндіз-түні оның еңбегіне мұқтаж болды. Венетрия К. Паттон миссис Норком мен Бетти тәтесі арасындағы қарым-қатынасты «паразиттік» деп сипаттайды, себебі Мэри Хорниблоу, кейін миссис Норкомға айналған, және Бетти тәтесі «көруші қарындастар» болған, екеуін де Джейкобстың әжесі күтіп баққан, ол өз қызы Беттиді ерте емшектен айырды, миссисінің баласына жеткілікті сүті болсын үшін, соның салдарынан Бетти «бақытсыздыққа ұшырады».

Дін және құлдық

Кейбір жерлерде Джейкобс діни құлдарды сипаттайды. Оның әжесі немерелерін құл ретіндегі мәртебелерін Құдайдың қалауы ретінде қабылдауға үйретеді, ал оның дұғалары оқиғаның бірнеше жерінде, соның ішінде Джейкобстың бостандыққа кемеге отырғанда оған айтқан соңғы сөздерінде, қарт әйел сәтті қашу үшін ыстық дұға тілейді. Джейкобс алғашқы жүктілігінен кейін әжесімен бірге шала-жан еркіндікпен өмір сүріп жатқанда, егде жастағы бір құл оған келіп, Киелі кітапты оқып беруін сұрайды, себебі ол: "Мен тек осы кітапты оқығым келеді, артынан қалай өмір сүру керектігін білсем, өлгеннен қорықпаймын" дейді. Джейкобс 1845/46 жылдары Англияда болғанда өзінің бала кезіндегі дініне қайта оралғанын айтады: "Жүрегіме инабат кірді, мен шын ниетпен кішіпейілділікпен қасиетті дастархан алдында тізе бүктім". Алайда, ол құл иелерінің дінін қатты сынап, "христиандық пен оңтүстіктегі діннің арасында зор айырмашылық бар" дейді. Ол "түсті терілі адамдарға қатысты қасиетті рәсімнің немқұрайды түрде өткізілуін" сипаттайды. Сондай-ақ ол меторлық сынып жетекшісі туралы айтады, ол азаматтық өмірде қала полицейі болып жұмыс істейді, және Джейкобстың ащы ирониямен атағандай, "христиандық міндетті" – 50 цент ақыға құлдарды қамшылайды. Ол сондай-ақ "Евангелияны уағыздаушылар деп аталатын адамдардың құлдарды сатып алу-сатуына" қарсы шығады.

Феминист кітап ретінде оқиғалар

Елиннің айтуынша, "Инциденттер" "радикалды феминистік мазмұнға" ие. Йеллин "Инциденттердің" сол кездегі танымал жанр – әуелгі қызықтыру романымен байланысты екенін айтады. Бұл жанрдың мысалдарының ішінде Шарлотта Темпл (1791) және М. Лидия Чайлдтың 1842 жылы жазған "Квадрондар" романдары бар. Кейіннен "Инциденттердің" редакторы болатын Чайлд, ер адамның азғындығына ұшыраған ізгі, бірақ көмекке мұқтаж әйел туралы оқиғаны көрсетеді. Оның "ақ патриархаттың" белгілеген жыныстық мінез-құлық нормаларын ұстанбауы "өз-өзіне қиянат пен өлімге" әкеледі. Джейкобс өзінің жыныстық бұзушылығын (яғни Сойермен болған қарым-қатынасын) кінә мен күнә тұрғысынан сипаттаса да, оны "бостандық үшін күрестегі қате тактика" деп санайды. Ең маңыздысы, кітап өзін-өзі қиянатпен емес, азаттықпен аяқталады. Йеллинге сәйкес, "Инциденттердегі орталық үлгіде ақ әйелдер расалық және сыныптық адалдықтарын сатқандығын, барлық әйелдердің бауырластығына деген адалдықтарын күшейтеді": Джейкобс жасырынып кеткен кезде, өзі құл иеленуші әйел оны бір ай бойы өз үйінде жасырады, ал оны қайтадан ұстап алу қаупі туғанда, оның жұмыс берушісінің құтқару жоспары оның өз баласын Джейкобсқа сендіруді қамтиды. Джейкобс өзін және балаларын бағындыру үшін үй салуға тырысып баққандай көрсетеді. "Отбасылық құндылықтарды қолдау "Инциденттерді" "әйелдер романы" деп аталатын жанрмен байланыстырады".

Джейкобс өзінің жыныстық тарихының "ауыр жеке тақырыбын" "саясиландыру үшін, құл әйелдерді жыныстық зорлық-зомбылықтың тыйым салынған тақырыбы құлдық мәселесі туралы қоғамдық пікірталасқа енгізілуін талап ету үшін" талқылайды. Оның қызының өзінің жыныстық тарихын қабылдағаны туралы айту арқылы, ол "қара әйелдердің ақ патриархаттың жыныстық идеологиясын жеңгенін көрсетеді".

19 ғасыр

Кітап аболиционистік желілер арқылы насихатталды және сыншылар тарапынан жақсы қабылдады. Джейкобс Ұлыбританияда жариялануды ұйымдастырды, ол 1862 жылдың басында жарық көрді, одан кейін бірден пираттық басылым шықты. "Оқиғалар" афроамерикандық әдебиетіне жасалған үлес ретінде бірден мойындалды. Бұл жариялым Джейкобстың қорқатынындай наразылық тудырмады. Керісінше, Джейкобс құрметке ие болды. Ол псевдоним қолданғанымен, аболиционистер арасында оны "Линда авторы, миссис Джейкобс" деп әдетте таныстырып, әдетте үйленген әйелдерге ғана берілетін "миссис" құрметті атағын берді. 1862 жылы Лондонның "Дейли Ньюс" газеті Линда Бренттың бостандық үшін күрестегі шыдамдылық пен табандылықтың" және "моральдық туралықтың" нағыз "батыры" екенін жазды. "Оқиғалар" 1892 жылы қара автор Фрэнсис Эллен Уоткинс Харпердің "Иола Лерой немесе көтерілген көлеңкелер" романына әсер еткен болуы мүмкін, бұл өз кезегінде Зора Нил Херстон және бүгінгі қара әйелдер жазушыларының туындыларын қалыптастыруға көмектесті.

20 және 21 ғасырлар

Америкадағы азаматтық құқық қозғалысы кезінде әйелдер мен азшылықтар мәселелеріне қызығушылықтың артуы "Оқиғалардың" қайта жаңғыруына әкелді. Алғашқы жаңа басылымдар 1960 жылдардың соңында пайда бола бастады. Жан Фаган Йеллиннің 1980 жылдардағы зерттеулеріне дейін Джон Блассингэм сияқты тарихшылардың қабылдаған академиялық пікірі, "Оқиғалар" Лидия Мария Чайлд жазған ойдан шығарылған роман екенін көрсетті. Алайда, Йеллин Гарриет Джейкобстың шынайы авторы екенін және бұл әңгіме оның өмірбаяндық шығармасы екенін, ойдан шығарылған емес екенін анықтау үшін Рочестер университетінің Эми Пост қағаздары, мемлекеттік және жергілікті тарихи қоғамдар, Солтүстік Каролина штатының мұрағатындағы Хорниблоу және Норком қағаздары сияқты әртүрлі тарихи құжаттарды тапты және пайдаланды. Оның "Кұл қыздың өмірінен оқиғалар" басылымы 1987 жылы профессор Джон Блассингэмнің қолдауымен жарық көрді. 2004 жылы Йеллин 394 беттен тұратын "Харриет Джейкобс: Өмір" атты жан-жақты өмірбаян жариялады. Нью-Йорк Таймс газеті Йеллиннің 2004 жылғы өмірбаянды қарағанда Дэвид С. Рейнольдс "Кұл қыздың өмірінен оқиғалар" және "Фредерик Дугластың өмірінің баяны, американдық құл" ең маңызды құл әңгімелері ретінде танылатынын мәлімдеді. 2016 жылы ең көп сатылған "Жер асты жолы" романының "Алғыс сөздерінде" Колсон Уайтхед Джейкобсты атап өтті: "Фредерик Дуглас және Харриет Джейкобс, әрине". Романның басты кейіпкері Кора Джейкобстың туған жері Солтүстік Каролинадағы үйдің шатырында жасырынуға мәжбүр болады, онда Джейкобс сияқты ол тұра алмайды, бірақ оның сияқты сыртқы өмірді "іштен ойылып жасалған, бұрынғы тұрғынның еңбегі" (185-бет) арқылы байқауға мүмкіндік алады. 2017 жылы Джейкобс Futility Closet подкастының бір бөлімі болды, онда оның жасырын өмір сүру тәжірибесі Патрик Фаулердің соғыс кезіндегі тәжірибесімен салыстырылды. 2017 жылы Forbes журналында жарияланған мақалаға сәйкес, 2013 жылы Юки Хорикошидің "Оқиғалар" аудармасы Жапонияда бестселлер болды.

Шатыр

Жеті жыл бойы өзін-өзі шектеген Джейкобстың шатыры қара сыншыл ой-пікірде, ең әйгілісі теоретик Кэтрин Маккиттриктің жұмысында, метафора ретінде пайдаланылды. Оның "Шайтандық негіздер: қара әйелдер және күрес карталары" атты еңбегінде Маккиттрик шатырдың "географияны Джейкобс пайдалана алатын және парадоксалды кеңістікке айналдыратынын көрсететінін" айтады. Өзінің "құпия тесігіне" енгенде, Джейкобс "[оның] үнемі қараңғылығында бірде-бір жарық жоқ, көздің тоқталарлық ешбір нысаны жоқ" екенін мәлімдейді. Бірақ ол кеңістікті гимлетпен тесіп алғаннан кейін, Джейкобс плантацияның жұмысына қарсы тұратын көзқарас қалыптастырады – ол Маккиттриктің "ешқандай жерден көретін, денесі жоқ көз" деп атаған нәрсені иеленеді. Шатыр Джейкобқа басқаша көру мүмкіндігін ұсынады, оған еркіндікті қайта ойлауға және қара нәсілділер, әсіресе қара әйелдердің әрдайым көзге түсетінінен қорғануға мүмкіндік береді. Кэтрин Маккиттрик география және кеңістіктік еркіндік теорияларының қара феминистік ой-пікірдегі баламалы түсініктер мен мүмкіндіктерді қалай тудыратынын ашады. Талдауында географияны орталыққа қойып, Маккиттрик гендерлік, нәсілдік және жыныстық үстемдіктің кеңістікте қалай ұйымдастырылатынын көрсетеді. Маккиттрик былай деп жазады: "Доминантты кеңістіктік үлгілердегі және олардың ішіндегі физикалық, картографиялық және тәжірибелік географиялардың ажырамас бөлігі ретінде қара әйелдердің білімді ұстанымдарын тану, сондай-ақ қара феминистік географиялар үшін талдамалық кеңістік жасайды: қара әйелдердің саяси, феминистік, қияли және шығармашылық мәселелері, олар расизм мен сексизмнің географиялық мұрасын қайта жаңғыртады". Харриет Джейкобстың (Линда Брент) жасырынған жерін – әжесінің шатырын – талдағанда, Маккиттрик осы кеңістіктегі керістерді және оның қарама-қайшы ұстанымдарды қалай иеленетінін аңғартады. Брент үшін шатыр тек қарсылық пен еркіндіктің ғана емес, сонымен қатар тұтқындалу мен жасырудың да орны. Яғни, шатыр түрме ретінде де, бір мезгілде бостандық сыйлайтын кеңістік ретінде де жұмыс істейді. Брент үшін шатырдағы еркіндік сөйлеу, қозғалу және сананың жоғалуы түрінде көрінеді. Маккиттрик: "Бренттің кеңістіктік мүмкіндіктері ауыртпалықты; шатыр құлдыққа алаңдататын, бірақ мағыналы жауап ретінде қызмет етеді". Маккиттриктің көрсетуінше, құлдықтың географиясы жыныстық, нәсілдік және жыныстық тұтқындау туралы. Осы тұрғыдан алғанда, шатыр Брент үшін тұтқындық пен қорғаныс екі еселі орын.