Кіріспе

Ян Коллар (Kollár János; 29 шілде 1793 – 24 қаңтар 1852) – словак жазушысы (көбінесе ақын), археолог, ғалым, лютеран пасторы, саясаткер және панславизмнің бас идеологы.

Өмір

Ол Пресбургтегі лютерандық лицейде (Позсони, Венгрия Корольдігі, қазіргі Братислава, Словакия) оқыды. 1817 жылы Йена университетіне түсті. 18 қазан күні өткен Вартбургфестке (1817) қатысуы, оның панславизмге қатысты көзқарастарының қалыптасуына ықпал еткен маңызды оқиға ретінде танылды. Ол өмірінің көп бөлігін Пешттегі (Венгрия Корольдігі, бүгінде Будапешттің бір бөлігі, Венгрия) көптеген, бірақ кедей словак лютеран қауымының дін қызметкері ретінде өткізді. 1849 жылдан бастап Вена университетінде славян археологиясынан профессор болды және бірнеше рет австриялық үкіметке словактарға қатысты мәселелер бойынша кеңесші болды. Ол словак ұлттық қозғалысының бастапқы кезеңіне қатысты. Оның мұражайы (1974 жылдан бері) Мошовецтегі бұрынғы астық қоймасында орналасқан, ол Коллардың ағаштан салынған туған үйінің жалғыз тас қаланған бөлігі болды. Үйдің қалған бөлігі 1863 жылғы 16 тамызда өртеніп кетті. 2009 жылы Коллардың түпнұсқа туған үйінің толықтай көшірмесі қайта салынды, қазір ол мұражай болып табылады.

Көзқарастар

Ол славян өзара әрекеттесуінің тұжырымын жасады. Ол 4 стандартты тілді мойындады: орыс, поляк, чехословакия және серб-хорват.

Мұра

Гута (Gúta) – Оңтүстік Словакиядағы венгр халқы басым тұратын қала. 1948 жылы "Коларово" деп қайта аталды. Сербияның Стара-Пазова, Кисач, Падина және Белград қалаларындағы көшелер оның құрметіне аталған. Бачки Петровацтағы (Сербия) гимназиясы оның атымен аталады.