Кіріспе
Асқазанның ауруы
Indigestion is subcategorized as either "organic" or "functional dyspepsia", but making the diagnosis can prove challenging for physicians. Organic indigestion is the result of an underlying disease, such as gastritis, peptic ulcer disease (an ulcer of the stomach or duodenum), or cancer. is indigestion without evidence of underlying disease. Functional indigestion is estimated to affect about 15% of the general population in western countries and accounts for a majority of dyspepsia cases. In patients who are 60 or older, or who have worrisome symptoms such as trouble swallowing, weight loss, or blood loss, an endoscopy (a procedure whereby a camera attached to a flexible tube is inserted down the throat and into the stomach) is recommended to further assess and find a potential cause. upper abdominal pain or discomfort
bloating
early satiety
postprandial fullness
nausea with or without vomiting
anorexia
regurgitation
belching
Ас қорытудың бұзылуы "органикалық" немесе "функционалдық диспепсия" деп жіктеледі, бірақ диагнозды қою дәрігерлер үшін қиынға соғуы мүмкін. Органикалық ас қорытудың бұзылуы гастрит, асқазан жарасы (асқазанның немесе он екі елі ішектің жарасы) немесе қатерлі ісік сияқты жатқандағы аурудың салдарынан туындайды. Функционалдық диспепсия – негізгі аурудың белгілері жоқ ас қорытудың бұзылуы. Батыс елдеріндегі жалпы халықтың шамамен 15%-ы функционалдық диспепсияға шалдығады, бұл диспепсия жағдайларының көп бөлігін құрайды. 60 жастан асқан немесе жұту қиындығы, салмақ жоғалту немесе қан кету сияқты алаңдатарлық белгілері бар пациенттерге эндоскопия (иілгіш түтікке бекітілген камераны жұтқыншақ арқылы асқазанға енгізу процедурасы) жасау ұсынылады, осылайша себебін анықтауға болады.
Indigestion is subcategorized as either "organic" or "functional dyspepsia", but making the diagnosis can prove challenging for physicians. Organic indigestion is the result of an underlying disease, such as gastritis, peptic ulcer disease (an ulcer of the stomach or duodenum), or cancer. is indigestion without evidence of underlying disease. Functional indigestion is estimated to affect about 15% of the general population in western countries and accounts for a majority of dyspepsia cases. In patients who are 60 or older, or who have worrisome symptoms such as trouble swallowing, weight loss, or blood loss, an endoscopy (a procedure whereby a camera attached to a flexible tube is inserted down the throat and into the stomach) is recommended to further assess and find a potential cause. upper abdominal pain or discomfort
bloating
early satiety
postprandial fullness
nausea with or without vomiting
anorexia
regurgitation
belching
Жоғарғы ішек-қарын аймағындағы ауырсыну немесе дискомфорт
Ісіну
Ерте тоқтық сезімі
Тамақтанғаннан кейін толық сезім
Құсумен немесе құсусыз жүрек ауруы
Анорексия
Ас қайтару
Қақырық шығару
Indigestion is subcategorized as either "organic" or "functional dyspepsia", but making the diagnosis can prove challenging for physicians. Organic indigestion is the result of an underlying disease, such as gastritis, peptic ulcer disease (an ulcer of the stomach or duodenum), or cancer. is indigestion without evidence of underlying disease. Functional indigestion is estimated to affect about 15% of the general population in western countries and accounts for a majority of dyspepsia cases. In patients who are 60 or older, or who have worrisome symptoms such as trouble swallowing, weight loss, or blood loss, an endoscopy (a procedure whereby a camera attached to a flexible tube is inserted down the throat and into the stomach) is recommended to further assess and find a potential cause. upper abdominal pain or discomfort
bloating
early satiety
postprandial fullness
nausea with or without vomiting
anorexia
regurgitation
belching
Белгілер
Құрсақ қуысының сезімталдығы болуы мүмкін, бірақ бұл белгі диагноз қою үшін міндетті емес және нақты емес.
Себеп
Ас қорытудың бұзылуы – "органикалық" немесе "функционалдық" себептерге байланысты симптомдар жиынтығымен сипатталатын диагноз. Органикалық диспепсия эндоскопиялық тексеруде патологиялық өзгерістерді көрсетуі керек, мысалы, асқазан жарасында асқазан қабырғасындағы ойық жара. Сонымен қатар, ас қорытудың бұзылуына дәрі-дәрмектер, тағам немесе басқа аурулар себеп болуы мүмкін. Созылмалы диспепсиясы бар науқастарды бағалау кезінде психосоматикалық және когнитивтік факторлар маңызды рөл атқарады. Зерттеулер диспепсиямен ауыратын науқастардың арасында психикалық аурулардың, әсіресе, көңіл күйдің төмендеуі мен депрессияның жиі кездесетінін көрсетті; бірақ себеп-салдар байланысын нақтылайтын жеткілікті дәлелдер жоқ.
Тамақ ішек қабынуы
Эзофагит – бұл қыртқанның қабынуы, көбінесе асқазан-қыртқан рефлюкс ауруы (АҚРР) салдарынан туындайды.
Гастрит
Гастриттің көптеген себептерінің ішінде асқазан жарасы, инфекция және дәрілер бар.
Пептикалық жара ауруы
Асқазан мен он екі елі ішектің жаралары – асқазан-ішек жара ауруының (PUD) негізгі белгісі болып табылады. PUD көбінесе H. pylori бактериясымен жұғу немесе қабынуға қарсы емес стероидты препараттарды (NSAID) қолдану салдарынан туындайды.
Геликобактер пилори (H. pylori) инфекциясы
Функционалды диспепсияда H. pylori-нің ролі даулы, және H. pylori-ні емдеу науқастың диспепсиясының толық жазылуына кепілдік бермейді.
Панкреатобилиарлық ауру
Бұл холелитиаз, созылмалы панкреатит және панкреатиялық қатерлі ісіктерді қамтиды.
Он екі елі безінің микро қабынуы
Он екі елі ішектің шағын қабынуы, он екі елі ішектің ішек микробиотасының өзгеруі, тағамдарға (әсіресе глютен ақуыздарына) реакциялар немесе инфекциялар адамдардың кейбір тобында диспепсия симптомдарын тудыруы мүмкін.
Функционалдық диспепсия
Функционалды диспепсия – созылмалы қызылшаның (көкпектің) жиі кездесетін себебі. Бағалаудан өткен соң, 70%-дан астам адамдардың симптомдарына ешқандай анық органикалық себеп табылмайды.
Эпигастральды ауырсыну синдромы (ЭБС)
Күнделікті өмірге бөгет жасайтын, асқазан ауруы және/немесе күйдіретін сезіммен сипатталатын, бірақ ешқандай органикалық аурудың белгілері жоқ жағдай.
Тамақтан кейінгі стресс синдромы (PDS)
Күнделікті өмірге кедергі келтіретін, органикалық аурудың белгілері жоқ, тамақтан кейінгі толығу немесе ерте қанығу сезімімен сипатталатын жағдай. Ақ сабан жидегі, сарымсақ, гинкго, таза ағаш жидегі, пил пальмето және фиверфью сияқты қарапайым шөптер де асқазанның бұзылуына себеп болуы мүмкін. Бұл глютенсіз, төмен майлы және/немесе FODMAP диетасын ұстану симптомдарды жеңілдетуге көмектесетінін көрсетеді. Сонымен қатар, кейбір адамдар белгілі бір дәмдеуіштерді немесе өткір тағамдарды, сондай-ақ бұрыш, шоколад, цитрус жемістері және балық сияқты тағамдарды жегенде асқазанның ауруына (диспепсияға) шалдығуы мүмкін.
Патофизиология
Ас қорытудың патофизиологиясы толыққанды түсінілмеген, алайда көптеген теориялар бар. Мысалы, зерттеулер ішек-ми арақатынасын көрсетеді, себебі антибиотиктерді қабылдаған пациенттерде ас қорыту симптомдарының азайғаны байқалды. Басқа теориялар ішек қозғалысының мәселелері, ішек ағзаларының жоғары сезімталдығы және микробиомның тепе-теңдігінің бұзылуын ұсынады.
Диагностика
Ас қорытудың бұзылуының диагнозы симптомдарға негізделеді, бірақ қосымша диагностикалық тесттер қажет болуы мүмкін. 60 жасқа дейінгі жас пациенттерде ескерту белгілері болмаған жағдайда (мысалы, салмақ жоғалту), H. pylori инфекциясын анықтау үшін инвазивті емес тест жүргізу ұсынылады, содан кейін нәтижесі оң болған пациенттерге антибиотиктермен емдеу тағайындалады. Егер тест нәтижесі теріс болса, дәрігермен протондық насос ингибиторлары сияқты қосымша емдеу туралы кеңесу қажет. 60 жастан асқан пациенттерде, ескерту белгілерінің болуына қарамастан, жаңадан пайда болған ас қорытудың себебін анықтау үшін эндоскопия көбінесе келесі қадам болып табылады. Антидепрессанттар, әсіресе трициклді антидепрессанттар, дәстүрлі емге жауап бермейтін пациенттерде сыналып, белгілі бір пайдасын көрсеткен, бірақ зерттеулердің сапасы нашар және жағымсыз әсерлері байқалуы мүмкін. Сонымен қатар, майдың тұтынылуын азайту диспепсияны жеңілдетуге көмектеседі деген зерттеулер бар. H2 рецепторларының антагонисттері (H2 RAs) симптомдарды азайту тұрғысынан ППИ-мен салыстырылатын әсерге ие. Қазіргі уақытта ППИ эрозивті эзофагит, гастроэзофагеялық рефлюкс ауруы (ГЭРБ), Цоллингер-Эллисон синдромы, H. pylori инфекциясын жою, он екі елі ішектің және асқазанның жараларын емдеу және NSAID-ге байланысты жараның жазылуы мен алдын алу үшін FDA-мен бекітілген, бірақ функционалдық диспепсия үшін емес.
Прокинетика
Прокинетиктер (ішек қозғалысын күшейтуге арналған дәрілер), мысалы, метоклопрамид немесе эритромицин, диспепсияны қосымша емдеу ретінде қолданылып келген. Дегенмен, өсімдік тектес өнімдер FDA-мен реттелмейтіндіктен, баламалы дәрі-дәрмектердегі ингредиенттердің сапасы мен қауіпсіздігін бағалау қиын екенін есте ұстаған жөн.
Эпидемиология
Ас қорытудың бұзылуы – жиі кездесетін мәселе және жедел жәрдем көрсететін дәрігерлердің пациенттерді асқазан-ішек мамандарына жолдауының себебі. Әлем бойынша диспепсия халықтың шамамен үштен біріне әсер етеді. Симптомдары өмірге қауіпті болмаса да, бұл жағдай адамның өмір сүру сапасын нашарлатуы мүмкін. Бұған қоса, пациентке және денсаулық сақтау жүйесіне қаржылық салмақ ауыр тиеді – диспепсиясы бар пациенттерде жұмыс өнімділігі төмендеп, денсаулық сақтауға жұмсалатын қаражат жоғары болады. Қауіп факторларына қабынуға қарсы препараттарды (НҚҚП) қолдану, H. pylori инфекциясы және темекі шегу жатады.