Кіріспе
Артурий аңызындағы кейіпкер
Character in Arthurian legend
The Green Knight (Marchog Gwyrdd, , ) is a heroic character of the Matter of Britain, originating in the 14th century poem Sir Gawain and the Green Knight and the related medieval work The Greene Knight. His true name is revealed to be Bertilak de Hautdesert (spelled in some translations as "Bercilak" or "Bernlak") in Sir Gawain, while The Greene Knight names him "Bredbeddle". The Green Knight later features as one of Arthur's greatest champions in the fragmentary ballad "King Arthur and King Cornwall", again with the name "Bredbeddle". In Sir Gawain and the Green Knight, Bertilak is transformed into the Green Knight by Morgan le Fay, a traditional adversary of King Arthur, to test his court. However, in The Greene Knight, he is transformed by a different woman for the same purpose. In both stories, he sends his wife to seduce Gawain as a further test. "King Arthur and King Cornwall" portrays him as an exorcist and one of the most powerful knights of Arthur's court. His wider role in Arthurian literature includes being a judge and tester of knights, and as such, the other characters consider him as friendly but terrifying and somewhat mysterious. Some identify him as the Green Man, a vegetation being of medieval art; a Christian "pagan" symbol – the personified Devil. Scholar J. A. Burrow called him the "most difficult character" to interpret. This poet was a contemporary of Geoffrey Chaucer, writer of The Canterbury Tales, although the two wrote in different parts of England. The later poem, The Greene Knight, is a late medieval rhyming romance that likely predates its only surviving copy: the 17th century Percy Folio. The other work featuring the Green Knight, the later ballad "King Arthur and King Cornwall", also survives only in the Percy Folio manuscript. Its date of composition is uncertain, as it may be a version of an earlier story, or possibly a product of the 17th century.
Артурий аңызындағы кейіпкер Жасыл салт атты (Marchog Gwyrdd, ) – 14 ғасырдағы «Сэр Гавен және Жасыл салт атты» поэмасында және ортағасырлық «Жасыл салт атты» еңбегінде пайда болған Британия жырларының батыр кейіпкері. Оның нағыз аты «Сэр Гавен» поэмасында Бертилак де Хоудезерт (кейбір аудармаларда «Берсилак» немесе «Бернлак» деп жазылады) екені белгілі, ал «Жасыл салт атты» оны «Бредбэддл» деп атайды. Кейіннен Жасыл салт атты «Артур патша және Корнуолл патшасы» атты фрагментті балладада Артурдың ең ұлы батырларының бірі ретінде суреттеледі, бұл да «Бредбэддл» деген атпен. «Сэр Гавен және Жасыл салт атты» поэмасында Бертилакты Морган ле Фей, король Артурдың дәстүрлі қарсыласы, оның сарайын сынау үшін Жасыл салт аттыға айналдырады. Алайда, «Жасыл салт атты» еңбегінде ол басқа әйелмен сол мақсат үшін өзгертіледі. Екі әңгімеде де ол әйелін Гауэйнды азғындыққа түсіру үшін жібереді. «Артур патша және Корнуолл патшасы» балладасында ол жын-перілерді айдаушы және Артурдың сарайындағы ең күшті салт аттылардың бірі ретінде бейнеленеді. Артурий әдебиетіндегі оның кең ауқымында төрешілік және салт аттыларды сынау қызметтері бар, сондықтан басқа кейіпкерлер оны достық, бірақ қорқынышты және біршама жұмбақ деп санайды. Кейбіреулер оны ортағасырлық өнердегі Жасыл адам деп есептейді – вегетация символы; христиандық «язықшыл» символ – тұлғаланған Ібіліс. Ғалым Дж. А. Барроу оны «жайлауға ең қиын кейіпкер» деп атады. Бұл ақын «Кентербериялық әңгімелер» авторы Джеффри Чосердің замандасы болған, бірақ екеуі де Англияның әртүрлі аймақтарында өмір сүрген. Кейінгі «Жасыл салт атты» поэмасы – ортағасырлық романс, оның жалғыз сақталған нұсқасы 17 ғасырға жататын Перси Фолиода кездеседі. «Артур патша және Корнуолл патшасы» балладасы да Перси Фолио қолжазбасында ғана сақталған. Оның жазылған мерзімі белгісіз, себебі ол ертеректегі әңгіменің нұсқасы болуы мүмкін, немесе 17 ғасырдың өнімі болуы да мүмкін.
Character in Arthurian legend
The Green Knight (Marchog Gwyrdd, , ) is a heroic character of the Matter of Britain, originating in the 14th century poem Sir Gawain and the Green Knight and the related medieval work The Greene Knight. His true name is revealed to be Bertilak de Hautdesert (spelled in some translations as "Bercilak" or "Bernlak") in Sir Gawain, while The Greene Knight names him "Bredbeddle". The Green Knight later features as one of Arthur's greatest champions in the fragmentary ballad "King Arthur and King Cornwall", again with the name "Bredbeddle". In Sir Gawain and the Green Knight, Bertilak is transformed into the Green Knight by Morgan le Fay, a traditional adversary of King Arthur, to test his court. However, in The Greene Knight, he is transformed by a different woman for the same purpose. In both stories, he sends his wife to seduce Gawain as a further test. "King Arthur and King Cornwall" portrays him as an exorcist and one of the most powerful knights of Arthur's court. His wider role in Arthurian literature includes being a judge and tester of knights, and as such, the other characters consider him as friendly but terrifying and somewhat mysterious. Some identify him as the Green Man, a vegetation being of medieval art; a Christian "pagan" symbol – the personified Devil. Scholar J. A. Burrow called him the "most difficult character" to interpret. This poet was a contemporary of Geoffrey Chaucer, writer of The Canterbury Tales, although the two wrote in different parts of England. The later poem, The Greene Knight, is a late medieval rhyming romance that likely predates its only surviving copy: the 17th century Percy Folio. The other work featuring the Green Knight, the later ballad "King Arthur and King Cornwall", also survives only in the Percy Folio manuscript. Its date of composition is uncertain, as it may be a version of an earlier story, or possibly a product of the 17th century.
Этимологиясы
"Бертилак" есімі "bachlach" – келт тілінде "churl" (яғни, қарапайым, бейшара) немесе "bresalak" – "жанжалшыл" деген мағынадағы сөздерден шыққан болуы мүмкін. Ежелгі француз тіліндегі "bertolais" сөзі – Ланселот Грааль аңыздарының Мерлин ертегісіндегі "Бертилак" атауының бір түрі. Маңыздысы, "Bert" префиксі "жарық" дегенді білдіреді, ал "lak" сөзі "көл" немесе "ойын, спорт, көңіл көтеру сияқты" мағыналарды білдіруі мүмкін. "Hautdesert" атауы көне француз және келт тілдеріндегі "Жоғары шөл" немесе "Жоғары усақ-түйексіз жер" деген мағынаны білдіретін сөздердің қосылуынан пайда болған болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол "desirete" – "мұрагерсіз қалған" (яғни, Дөңгелек үстелден) деген мағынаны да білдіруі мүмкін. Кездесуден аман қалған үш адам кейін Дөңгелек үстелге қосылып, мәтінде бірнеше рет пайда болады. Саладин туралы әңгімелерде "Жасыл рыцарь" бейнеленген – қалқаны көк түсті және бұғы мүйіздерімен әшекейленген испан сарбазы (араб деректері бойынша, Кастилиядан болуы мүмкін). Саладин оны жеке күзетшілеріне қосуға тырысады. Сол сияқты, "Chevalier Vert" 1187 жылы Иерусалимді басып алғаннан кейінгі оқиғаларды еске түсіргенде Ернульдің жылнамасында кездеседі; мұнда ол эксцентрикті киімі үшін мұсылмандардан осы лақап алған испан рыцары ретінде сипатталады. Кейбір зерттеушілер бұл аңызды ислам ертегілерімен байланыстырады. Құрандағы Әл-Хидр (الخضر) тұлғасы "Жасыл адам" деп аталады, себебі ол өмір суын ішкен жалғыз адам, және әңгіменің кейбір нұсқаларында ол осының салдарынан жасыл түске айналады. Ол Мұсаны үш рет сынап, сырттай жамандыққа ұқсайтын істер жасайды, бірақ олардың ішкі мағынасы үлкен жамандықтарды болдырмау немесе үлкен жақсылықтарды ашу болып табылады. Артурдың Жасыл рыцары да, Әл-Хидр де қасиетті адамдарға (Гаваин/Мұса) ұстаз ретінде қызмет етеді, олардың сенімі мен адалдығы үш рет сынақтан өтеді. Жасыл рыцарь кейіпі Әл-Хидрдің әдеби мұрагері болуы мүмкін, ол крестоносшылармен бірге Еуропаға әкелініп, кельт және Артур аңыздарымен біріктірілген.
Жасыл шіркеу
"Гавейн" поэмасында, рыцарьдың басы кесілген кезде, ол Гавейнге онымен Жасыл шіркеуде кездесу керектігін айтады, және жақын жердегілердің барлығы оның қайда екенін біледі. Расында, Бертилақтың қамалынан Гавейнды сол жерге жеткізуге тиіс болған жетекші, қамалға жақындаған сайын қатты қорқып, Гавейнге кері қайтуын өтінеді. Жасыл шіркеудегі соңғы кездесу көптеген ғалымдарды діни байланыстарға жетеледі, онда рыцарь Гавейнмен бірге діни қызметкер рөлін атқарады, ал Гавейн – тәубеші. Осы түсіндірме бойынша, Жасыл рыцарь Гавейнды лайықты рыцарь деп танып, оны тірі қалдырады, бірден дін қызметкері, Құдай және судья болып көрінеді. Гавейн шіркеуді жаман орын деп есептейді: "ең қарғыс атқан шіркеу", "шайтанның таңғы құлшылық оқу орны"; бірақ, құпия рыцарь Гавейнге тірі қалуға рұқсат бергенде, Гавейн бірден нағыз шіркеудегідей дін қызметкеріне немесе судьяға тәубе етіп, өкініш білдіреді. Жасыл шіркеу ерте кельт әдебиетіндегі жұмбақ төбелер мен үйлер туралы әңгімелермен де байланысты болуы мүмкін. Кейбір ғалымдар "Hautdesert" дегенінің "Жоғары усақтап тұру орыны" деген мағынаны білдіретін Жасыл шіркеуге қатысты болуы мүмкін деп ойлады, бірақ көптеген ғалымдар мұндай байланысты күмәнді көреді. Гавейннің саяхаты оны тікелей Жемшөп ақынының диалект аймағының ортасына жеткізеді, онда Хоутдезерттегі қамал мен Жасыл шіркеудің орналасқан жеріне үміткерлер бар. Хоутдезерт, жазушының диалект аймағында болғандықтан, Солтүстік-Батыс Мидлендтегі Суитэмли аймағында деп есептеледі және өлеңде сипатталған жер бедеріне сәйкес келеді. Жасыл шіркеу Луд шіркеуінде немесе Уэтон Миллінде деп саналады, өйткені бұл аймақтар автордың берген сипаттамаларына өте жақын. Мысалы, Ральф Эллиотт рыцарь іздеген шіркеуді ("two myle henne" v1078) Свитамли паркіндегі ескі үйге жақын, аңғардың түбінде ("bothm of the brem valay" v2145), төбеде ("loke a littel on the launde, on thi lyfte honde" v2147) және үлкен жарықшада ("an olde caue,/or a creuisse of an olde cragge" v2182–83) орналасқан деп тапқан.