Кіріспе

Артюр патшамен байланысты қамал мен сарай. Камелот – Артюр патшамен байланысты аңызға толы қамал және сарай. Ерте Артур тарихында кездеспейтін Камелот алғаш рет 12 ғасырдағы француз романдарында пайда болды. Ланселот Грааль аңыздарынан бастап, ол Артур патшалығының керемет астанасы және Артур әлемінің символы ретінде сипатталды. Орта ғасырлық мәтіндер оны Ұлыбританияның бір жерінде деп көрсетеді және кейде нақты қалалармен байланыстырады, бірақ көбінесе оның нақты орны белгісіз. Көптеген ғалымдар оны толығымен ойдан шығарылған деп санайды, оның белгіленбеген географиясы рыцарлық роман жазушылары үшін өте қолайлы. Дегенмен, "нағыз Камелоттың" орны туралы пікірталастар 15 ғасырдан бері жүріп келеді және бүгінге дейін танымал еңбектерде және туризм мақсатында жалғасуда.

Этимология

Атаудың шығу тегі белгісіз. Орта ғасырлық француз тіліндегі Артур романдарында оның әртүрлі әрі көптеген жазылу түрлері кездеседі, мысалы: Камаалот, Камалот, Шамалот, Камехелот (кейде Камчилот деп оқылады), Камаалот, Каамалот, Камахалот, Камаелот, Камаалот, Камаалот, Каамалот, Камахалот, Камелот, Камаелот, Камелот, Каамелот, Камелот және Гамалаот. Артур туралы зерттеуші Эрнст Брюггер бұл атаудың Уэльс дәстүріндегі Артурдың соңғы шайқасы – Камлан шайқасының орнының бұрмалануы болуы мүмкін деген болжам жасады.

Ортағасырлық әдебиет

Артурдың Камелоттағы соты алғаш рет Кретиеннің 1170 жылдарға жататын «Ланселот, арбаның салт аттысы» поэмасында еске алынады, бірақ ол барлық қолжазбаларда кездеспейді. C қолжазбасында (Париж, Bibliothèque Nationale de France, fonds français 794, folio 27r), бұл Кретиеннің түпнұсқа мәтінінің дұрыс нұсқасы болуы мүмкін, жер атауының орнына көне француз тіліндегі «con lui plot» фразасы қолданылған, яғни «оның қалауынша». Басқа қолжазбаларда бұл атау әртүрлі жазылған: Шамалот (MS A, f. 196r), Камелота (MS E, f. 1r), Шамалот (MS G, f. 34f) және Камалот (MS T, f. 41v); атау V қолжазбасында (Ватикан, Biblioteca Vaticana, Regina 1725) жоқ, оны қамтитын үзінді де жоқ. Камелот тек бір рет еске алынады және сипатталмайды: «А un jor d'une Acenssion / Fu venuz de vers Carlion / Li rois Artus et tenu ot / Cort molt riche a Camaalot, / Si riche com au jor estut». Артур патша бір күні Керлеоннан келіп, Камелотта сол күніне лайықты зәулім сарай ұстады. Кретиеннің поэмасында Камелоттың кейінгі романстардағы маңыздылығына ешқандай сілтеме жоқ. Кретиен үшін Артурдың басты сарайы Уэльстегі Керлеонда болды; бұл Джеффри Монмуттың «Britannia патшаларының тарихы» және кейінгі әдебиеттерде патшаның негізгі орны саналды. Алайда, Британияда Артурдың сарайы көбінесе Керлеонда немесе Карлайлда орналасқан, бұл француз романстарында «Кардуэл» деп аталады. «Ланселот Грааль» циклы және оның ықпалындағы мәтіндер Камелотты Астолаттан төмен ағатын өзен бойында тұрған қала ретінде бейнелейді. Оның айналасын жазықтар мен ормандар қоршап тұр, ал керемет Қасиетті Степан соборы, Иосип Ариматеяның ұлы Иосип құрған, Артурдың Дөңгелек үстел рыцарларының діни орталығы болып табылады. Сол жерде Артур мен Гвиневра үйленеді және көптеген патшалар мен рыцарлардың қабірлері орналасқан. Қаланың ішінде Мерлин мен Утер Пендрагон жасаған Дөңгелек үстел тұр; Галахад Қауіпті орынды жеңген, рыцарлар Киелі Гральді көріп, оны табуға ант берген орын осы. Көбінесе қала сыртындағы алаңда жарыстар өткізіледі. Оның шамалы географиясы романстарға тиімді, себебі Камелот Артурдың сарайы мен әлемінің күшті символына айналады. «Паламед» және басқа да шығармаларда, соның ішінде «Пост Вулгата» циклында, король Артурдың Камелоты Камлан шайқасынан кейін Логреске шабуыл жасаған Корнуоллдың опасыз королі Марк (бұрын оны қоршап алған) тарапынан толығымен қиратылады. Кейінгі романстарда Артурдың сарайы орналасқан көптеген басқа орындар тізімделген, Карлайл мен Лондон ең танымалдары. 15 ғасырда ағылшын жазушысы Томас Малори «Артурдың өлімі» атты еңбегінде бүгінгі таңға дейін танымал Камелот образын жасады, бұл шығарма негізінен француз романстарындағы сюжеттерге сүйенеді. Ол Камелотты Англиядағы Винчестермен байланыстырды, бұл байланыс ғасырлар бойы танымал болды, бірақ Малоридің редакторы Уильям Кэкстон Уэльстегі орынды артық көрді.

Анықтамалар

Артурлық зерттеуші Норис Дж. Лейси: «Кэмелот ешқандай нақты жерде орналасқан емес, ол кез келген жерде болуы мүмкін» деді. Романс жазушыларының Кэмелот туралы айтқандары Артурдың керемет сарайының ертедегі дәстүрлеріне негізделген. Келливиг (Celliwig) Culhwch and Olwen шығармасында да, Уэльстің Триадаларында да кездеседі; бұл ерте Уэльс материалдары Уэльстің ең ұлы басшысын оның ұлттық шекарасынан тысқары орналастырады. Джеффридің Caerleon (Керлеон) қаласын сипаттауы, әлдебір жағдайда, оның қаламен және римдік қираған орындарымен жеке таныстығына негізделген болуы мүмкін; бірақ Джеффриден бұрын Caerleon қаласының Артурмен байланысты болғаны нақты емес. Бірнеше француз романдарында (Perlesvaus, Роберт де Боронға жатқызылатын Didot Perceval, тіпті Chrétien (Кристиан) романдары, мысалы Erec and Enide (Эрек пен Энида) және Yvain, the Knight of the Lion (Арыстан рыцарі Ивен)) Артурдың «Уэльстегі Carduel (Кардуэль)» қаласында сот отырғаны айтылады, бұл нақты Carlisle (Карлайл) қаласына негізделген Солтүстік қала. Малоридің (Malory) Кэмелотты Winchester (Винчестер) деп атауы, бәлкім, осы қаланың тарихынан шабыттанған: ол Ұлы Альфред тұсында Wessex (Уэссекс) астанасы болған және 13-шы ғасырда салынған, бірақ Малори заманында түпнұсқа деп саналған Winchester Round Table (Винчестер дөңгелек үстелі) қаласымен мақтанған. Caxton (Кэкстон) бұл байланысты қабылдамады, Кэмелот Уэльсте орналасқандығын және оның қираған орындарын әлі де көруге болатындығын айтты; бұл Caerwent (Керуент) қаласындағы римдік қираған орындарына сілтеме болуы мүмкін. Somerset (Сомерсет) аймағындағылар оны Кэмелоттың түпнұсқасы деп есептеген. Кейінгі зерттеушілер қайталаған бұл теория, Cadbury (Кэдбери) қаласының Cam (Кам) өзеніне және Queen Camel (Королева Кэмель) мен West Camel (Батыс Кэмель) ауылдарына жақын орналасуымен байланысты болуы мүмкін, және 20-шы ғасырда ірі археологиялық қазбаларға шабыттандырды. Бұл құрылыстар сол кезеңдегі ең ірі бекіністердің бірі болды, басқа қалалардан екі есе үлкен және Жерорта теңізінен келген сауданы көрсететін артефактілермен, сондай-ақ сакстардың болуын көрсететін жаулау орындарымен ерекшеленді. Қазіргі археологтар оны атаудан бас тартып, Cadbury Castle hill fort (Кэдбери замогының төбелік бекінісі) деп атайды. Осыған қарамастан, Cadbury Кэмелотпен байланыстырыла береді. Римдік-британдық Camulodunum (қазіргі Colchester (Колчестер)) қаласының аты кельт құдайы Camulus (Камул) есімінен шыққан. Алайда, ол 5-шы ғасырдың басында сакстар басып алған деп есептелетін аймақта орналасқан, сондықтан Артурдың дәуіріне (5-шы ғасырдың соңы мен 6-шы ғасырдың басы) сәйкес келетін «нағыз» Кэмелоттың орналасқан жері болуы екіталай. Қала 917 жылғы Anglo-Saxon Chronicle (Англосаксондық жылнамасы) бойынша Colchester деп аталған. Тіпті Colchester Museum (Колчестер мұражайы) тарихи Артур туралы қатты пікір білдіреді: «Оны Colchester аймағына немесе жалпы Эссекске байланыстыру мүмкін емес және ойға сыймайтын нәрсе», Camulodunum мен Colchester арасындағы байланыс 18-шы ғасырға дейін белгісіз болғандығын атап өтеді. Артурлық зерттеуші Питер Филд (Peter Field) тағы бір Camulodunum, бұрынғы римдік бекінісінің Артурдың Кэмелотының болуы мүмкін орны екенін және «Slack (Слак), Huddersfield (Хаддерсфилд) қаласының шетінде, Батыс Йоркширде» Артурдың сотын өткізген жері болуы мүмкін екенін ұсынды. Бұл атауымен және оның стратегиялық орналасуымен байланысты: ол Hen Ogledd (Хен Огледд) қаласының оңтүстік-батысынан бірнеше шақырым қашықтықта (сонымен қатар Солтүстік Уэльске жақын) орналасқан және кельт патшалықтарына англдар мен басқалардың шабуылдарын тойтару үшін маңызды нүкте болған. «Кэмел» атауымен байланысты басқа да орындар ұсынылды, мысалы, Корнуоллдағы Camelford (Камельфорд), Джеффридің (Geoffrey) Camlann (Камланн) шайқасының орнынан Camel (Кэмел) өзені бойында орналасқан. Осы аймақтың Кэмелот пен Камланмен байланысы тек болжамдық. Солтүстікте Camelon (Камелон) және оның Артурдың O'on (О'он) шайқасымен байланысы Кэмелотқа қатысты айтылды, бірақ Camelon 15-шы ғасырдан кейін жасалған зерттеушілердің сөзі болуы мүмкін, оның бұрынғы аты Carmore (Кармор) немесе Carmure (Кармур) болған. Грэхам Филлипс (Graham Phillips) «Кэмелот» сөзін Chrétien (Кристиан) өнертабысы деп толығымен қабылдады және Артурдың астанасы ретінде ежелгі римдік Viroconium (Вирокониум) қаласын (қазіргі Англиядағы Shrewsbury (Шрусбери) қаласының жанында) ұсынды, 500 жылға дейін сарайдың болғанын көрсететін археологиялық дәлелдер келтірді. Алистер Моффет (Alistair Moffat) Кэмелотты Шотландиядағы Roxburgh (Роксбург) қаласымен теңестірді.

Қазіргі заманғы мәдениет

Камелот Артур аңызының қазіргі заманғы түсіндірулерінде берік орын алды. Камелот символикасы Альфред Теннисонға соншалықты әсер етті ki, ол осы аңызды қарастырудың алғашқы әрекеттерінің бірі ретінде қамал туралы эскиз жазып берді. Қазіргі заманғы әңгімелер Камелоттың нақты орналасқан жерінің белгісіздігін және Артур әлемінің символы ретіндегі мәртебесін сақтайды, бірақ олар көбінесе қаланы жоғары орта ғасырлардағы сарайдың романтикалық және сәнді бейнесіне айналдырады. (Tintagel Castle-ден көрініс) Камелот өзінің атын «Камелот» мюзиклына берді, ол сол атпен фильмге бейімделді, онда Сеговиядағы Кока қамалы Камелот ретінде бейнеленді. «Камелот» атты Артур тақырыбындағы телесериал, сондай-ақ «Камелот» видео ойыны мен «Камелот 3000» комикс сериясы да осы қамалдың атымен аталады. Француз телесериалы «Каамелот» Артур аңызының әзілді нұсқасын ұсынады; «Камелот» тақырыптық паркі – Англияның Ланкашир графтығында орналасқан, қазіргі уақытта тастап кетілген Артур тақырыптық паркі. «Камелот» тобы Ұлыбританияның Ұлттық лотереясының алғашқы операторы болды, ал лотерея автоматтары Артур аңызындағы кейіпкерлердің, орындардың және заттардың аттарымен аталды. Америкалық контексте «Камелот дәуірі» Джон Ф. Кеннединің президенттік кезеңін білдіреді. 1963 жылы «Life» журналына берген сұхбатында оның жесірі Жаклин Кеннеди Ақ үйді сипаттау үшін «Лернер және Лоуэ» мюзиклының бір шумағын келтірді: «Бір кездері бір сәтке ғана жарқырап тұрған, Камелот деп аталатын орын болғанын ұмытпайық». Ол бұл Кеннедидің мюзиклден ең сүйікті өлеңінің бірі екенін айтты және «қайтадан ұлы президенттер болады, бірақ ешқашан тағы бір Камелот болмайды» деп қосты.