Кіріспе

Ақ шарап

Txakoli (айтылуы ) немесе chacolí (айтылуы tʃakoˈli) – испандық Баск елінде, Кантабрияда және Испанияның солтүстігіндегі Бургоста өндірілетін, жоғары қышқылдылығы және төмен спирт мөлшері бар, аздап көпіршікті, өте құрғақ ақ шарап. Одан әрі, Чили де шағын мөлшерде өндіруші болып табылады. Оны әдетте аперитив ретінде ұсынады және бөтелкеге құйылғаннан кейін бір жыл ішінде ішу керек, себебі оны ұзақ сақтауға болмайды. Көбінесе кездесетін ақ түрінің ашық жасыл түсі бар, бірақ қызыл және қызғылт түрлері де бар. Оны ұсынғанда, әдетте биіктіктен ұзын стақандарға құяды, көбінесе пинчосқа қосымша ретінде. Оның спирттің көлемі әдетте 9,5-11,5% аралығында болады. Бильбаоның жанындағы Лейоада орналасқан 18 ғасырлық Мендибиль сарайында қазір Txakoli тарихын түсіндіретін және оны жасауға қолданылатын құрал-жабдықтардың үлкен жинағы бар Txakoli музейі – Museo del Txakoli орналасқан.

Атауы

Бұл шарап баск тілінде txakolin (айтылуы) деп аталады, txakolina сөзі "txakolin" дегенді білдіреді. Бұл термин 18 ғасырдың ортасынан бастап қолданылып келеді, кейде жеке есім ретінде де кездеседі. Дәстүрлі түрде, жалпы түрі txakolin болған, бірақ Iparralde аймағында xakolin деп те жазылған. Euskaltzaindia қате деп санайтын Txakoli түрі 1985 жылдан бері кездеседі. Бұл шараптың испан тіліндегі ең алғашқы аталуы 1520 жылы Баск елінен шыққан құжатта vino chacolín деп тіркелген. Шарапты француз тілінде chacoli деп те атайды. Көптеген авторлар оның баск тілінде пайда болғанын болжайды, бірақ сөздің шығу тегі белгісіз, тек сұйықтарда жиі кездесетін жұрнағы ғана белгілі (мысалы, ozpin "сірке", pitipin немесе txuzpin "суланған шараптар"). Дегенмен, кейбіреулер француз тілінен шыққандығын айтады, себебі ол бастапқыда шығыс Гипускоа ауылдарында француз шараптарын анықтау үшін қолданылған термин болған. Алайда, 1989 жылдан бастап Баск еліндегі txakoli-дің кейбір түрлері denominación de origen сертификатын алғаннан кейін, оның сапасы, таралуы және танымалдылығы арта түсті.

Түрлері

Тхаколи дәстүрлі түрде фудрелерде (өте ескі, үлкен емен бөшкелерде) ашытылады, бірақ бүгінде өндірілетін көптеген тхаколи тот баспайтын болаттан жасалған резервуарларда ашытылады. DO сертификаты бар үш сорт бар. Тхаколинің көп бөлігі Баск елінің Атлантикалық аймақтарында өсіріледі, онда жауын-шашын мөлшері жоғары (жылдық орташа көрсеткіш 1000 мм мен 1600 мм аралығында) және орташа температура 7,5 °C мен 18,7 °C аралығында болады, кейде аяз түседі.

Гетариядан келген Тхаколи

Баск тілінде Гетариако Тсаколина, испан тілінде Чаколи де Гетариа. Бұл сорт Гипускоаның Гетария, Зараутс және Айя қалалары маңындағы шағын аймақтан тегін алады және өте ашық сарыдан жасыл түске дейін болады. 1989 жылы "Txakoli" сорттарының алғашқысы DO сертификатын алды. Бұл txakoli үшін ең көп қолданылатын жүзім Hondarribi Zuria ("ақ Hondarribia"), бірақ басқа жүзімдерге де рұқсат етіледі: Bordeleza Zuria (Folle Blanche), Izkiriota Ttipia (Petit Manseng), Izkiriota (Gros Manseng) және Courbu. Кантабрияда 2004 және 2005 жылдары құрылған екі шарап географиялық көрсеткіші (DO-дан бір саты төмен): Liébana шарабы және Costa de Cantabria шарабы. Chacolí деп аталатын Кантабрия аймағы Costa de Cantabria шарабының географиялық көрсеткішіне кіреді. Шаколи әлі де Кантабрияда өндіріледі, бірақ өте шектеулі көлемде.

Бургостағы Шаколи

Сондай-ақ, ол Бургос провинциясының Валь-де-Мена аймағында әлі де өндіріледі, бұл аймақ 2005 жылы құрылған Кастилья-Леон шарап аймақтық географиялық көрсеткішіне (ЖА) кіреді, және DO сертификатын алу жұмыстары жүргізілуде.

Чилилік Шаколи

Чилиде шаколи деп аталатын шарап ондаған жылдар бойы жасалып келеді: «Хуаско және Елки өзендерінің аңғарларында өндірілген испандық екі алкогольді сусынының бүгінгі күнге дейін сақталуы – бірі Пажарете, екіншісі шаколи. Копиапо және Чоапа аңғарларының нағыз өнімі болып табылатын шаколи, еуропалық өнімдердің кейбіреулерінің мәдени және жергілікті тамырларына орай күнделікті өмірді қайта жаңғыртуға бейімделуі мен дамуының тарихи куәлігі». Качапаол аңғарындағы Доньюэ қаласында жыл сайын «Шаколи мерекесі» тойланады.