Кіріспе

Испаниядағы шарап аймағы

Риоха (ˈrjoxa) – Испаниядағы шарап аймағы, denominación de origen calificada (D.O. Ca., "Куәландырылған тектік атау", испандық шарап заңнамасындағы ең жоғары санат). Риоха шарабы Ла-Риоха және Наварра автономиялық облыстарында, сондай-ақ Баск провинциясы Алавада өсірілген жүзімнен жасалады. Риоха тағы үш аймаққа бөлінеді: Риоха Альта, Риоха Ориентал және Риоха Алавеса. Көптеген шараптар дәстүрлі түрде үш аймақтың жемістерін араластырса да, жеке аймақтың шараптарының саны ақырындап артып келеді.

Риоха-Альта

Өңірдің батыс шетінде және басқа аймақтардан жоғарырақ биіктікте орналасқан Риоха Альта, "ескі әлем" стиліндегі шараптарымен әйгілі. Жоғары биіктік өсу маусымын қысқартады, нәтижесінде жемістің жарық дәмі мен таңдайға жеңіл тиетін шарап пайда болады.

Риоха Алавеса

Риоха-Алавеса аймағы Баск еліндегі Алява провинциясында, Эбро өзенінің солтүстік жағасында орналасқан. Риоха Алавеса Альта аймағымен ұқсас климатқа ие болғанына қарамастан, денесі толырақ және қышқылдылығы жоғары шараптар шығарады.

Жүзім шаруашылығы

Кесу үш қолмен және әр қолда екі қалың бұтақтан тұрады. Әр қалың бұтақта көктемде өркен шығаратын екі бүршік болады. Жүзімді қазан айында қолмен жинайды. Сапаны сақтау мақсатында, қызыл сорттар үшін гектарына 6500 кг, ал ақ сорттар үшін 9000 кг мөлшері шектеледі.

Шарап түріне қарай сорттардың үлесі

Риоха шараптары дәстүрлі түрде әртүрлі жүзім сорттарын араластыру арқылы жасалады, бірақ қазіргі кезде моновариетальды шараптарды кездестіру де жиі кездеседі. D.O. Ca. Rioja ережелеріне (BOE A 2004 1838410) және оның соңғы өзгерісіне (BOE A 2009 895014) сәйкес, шараптың әртүрлі түрлері келесі пропорцияда рұқсат етілген сорттарды қолдануы керек:

Қызыл шараптар: Қабығынан ажыратылған жүзімнен жасалған қызыл шараптарда кем дегенде 95% Tempranillo, Garnacha tinta, Graciano, Mazuelo және Maturana tinta сорттары қолданылуы тиіс. Бүтін жүзімнен жасалған қызыл шараптарда бұл көрсеткіш кем дегенде 85% болуы керек. Ақ шараптар: Тек Viura, Garnacha blanca, Malvasía, Maturana blanca, Tempranillo blanco және Turruntés сорттарының жүзімдері ғана қолданылады. Сонымен қатар, Chardonnay, Sauvignon blanc және Verdejo сорттарының жүзімдерін де пайдалануға болады, бірақ олар түпкілікті өнімде басым сортты құрауы тиіс емес. Розе шараптары: Кем дегенде 25% Tempranillo, Garnacha tinta, Graciano, Mazuelo және Maturana tinta жүзімдері қолданылады. Егер Chardonnay, Sauvignon blanc немесе Verdejo сорттары қолданылса, олар түпкілікті өнімде басым сорт бола алмайды.

Өндіріс әдістері

Қызыл шараптар. Өндіріс екі тәсілмен жүзеге асырылады: көміртекті мацерация (жинаушылардың дәстүрлі әдісі, оның тез саудаға түсуі үшін) және екіншісі – ашыту алдында шоғырдың сабағы алынып тасталатын тәсіл (шарап зауыттары қолданады, оларды ескіруге (crianza) дайындау үшін). Ақ шараптар. Жүзім толығымен ағызуға жіберіледі, тіліктері мен қабықтары алынып тасталады, ал алынған жүзім шырыны ашыту үшін резервуарларға құйылады. Қызғылт шараптар. Жүзімдер сабақтарынан ажыратылып, сәл сығылғаннан кейін ағызуға жіберіледі, содан кейін сұйықтық қабықтармен мацерацияланады. Алынған жүзім шырыны ашыту резервуарларына құйылатын алдында тұндырылады.

Өсімдіктердің біліктілігі

Риоха аталымының өнімдерін бағалау жүйесі, 1926 жылы құрылғаннан бері оның реттеуші кеңесімен жүзеге асырылады және мынадай:

Шарап жасау және оның түрлері

Риоха шараптарының ерекше ерекшелігі – еменде пісірудің әсері. Алғаш рет 18-шы ғасырдың басында Бордодан ықпал алған шарап жасаушылармен енгізілген еменді пайдалану және шараптардағы айқын ваниль хош иісі, бұл аймақтың нақты таңбасына айналды, бірақ кейбір заманауи шарап жасаушылар еменнің ықпалы аз шарап жасаумен тәжірибе жасап жатыр. Алғашқыда француз емені қолданылды, бірақ бочкалардың бағасы қымбаттаған соң, көптеген бодегалар американдық емен тақталарын сатып алып, испан шеберханаларында француз әдісіне жақын стильде бочкалар жасады. Бұл ағашты аралаудың орнына қолмен тіліп, тақталарға сыртқы ауада кептіруге және «жетілуіне» уақыт беруді қамтыды. Соңғы жылдары көбірек бодегалар француз еменін пайдалана бастады және көптеген шараптарды араластыру үшін американдық және француз еменінде пісіреді. Бұрын, кейбір бодегалар өздерінің қызыл шараптарын 15–20 жыл немесе тіпті одан да көп уақыт бойы пісіруі әдеттегі жайт болатын. Мұның бір көрнекті мысалы – Маркиз де Мурриэта, ол 1942 жылғы өнімді 41 жыл пісіргеннен кейін 1983 жылы Gran Reserva ретінде шығарды. Бүгінде көптеген бодегалар шарап жасауға қатысты назарларын тезірек ішуге дайын шараптарға аударды, ең жақсы шараптар әдетте шығарылғанға дейін 4–8 жыл піседі, бірақ кейбір дәстүрлі шарап жасаушылар әлі де ұзақ пісіреді. Ақ шарапта еменді пайдалану соңғы кезде едәуір төмендеді, ал бұрынғыда әдетте 2–5 жыл еменде пісірілген. Бұл нәтижесінде, құрамында карамель, кофе және қуырылған жаңғақ хош иісі бар, бірақ сәл тотыққан шараптар жасалды, олар көптеген тұтынушыларға ұнамады, ал кейбір жағымсыз мысалдар резеңке және бензин хош иісінің белгілерін көрсетті. Бүгінде ақ шарап жасаушылар шараптың жаңаруын және жемістік дәмін күшейтуге баса назар аударуда.

Шарап өндіру орындары

Испанияда шарап зауыттары көбінесе бодега деп аталады, алайда бұл термин шарап сақтау орны немесе қойманы да білдіруі мүмкін. Ұзақ жылдар бойы Риожа шарап индустриясы жергілікті отбасылық шарап шаруашылықтары мен кооперативтердің басымдығында болды, олар жүзім сатып алып, шарап жасаған. Кейбір бодегалар кооперативтерден ашытылған шарапты сатып алып, оны өз брендтерімен сату үшін пісіріп қоятын. Соңғы кезде бодегалар жүзімдік жерді сатып алуға және өз шарап шаруашылықтарында бөтелкеге құйылған шараптар өндіруге көбірек мән беруде.