Жұмсақ өрік (Prunus cerasifera) – Оңтүстік-Шығыс Еуропа мен Батыс Азияда өсетін, еуропалық өріктердің атасы саналатын өсімдік. Сипаттамасы, таралуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құрманың түрлері
Species of plum
ЖОҚ
NOTOC
Prunus cerasifera – құрманың бір түрі, ол әдетте "әлхоры құрмасы" және "миробалан құрмасы" деп аталады. Бұл өсімдік Оңтүстік-Шығыс Еуропа мен Батыс Азияға тән, сондай-ақ Ұлыбритания аралдарында табиғи түрде өседі. Австралияның оңтүстік-шығыс бөлігінде де табиғаттандырылған, қалалық орталықтарға жақын бұталы жерлерде шала жаулап алушы қасіретті шөп ретінде қарастырылады. P. cerasifera – өсірілетін құрманың, Prunus domestica-ның ата-аналарының бірі деп саналады, бұл мүмкін Prunus spinosa-мен немесе жалғыз ата-анасы болуы мүмкін. Осылайша, ол Ұлыбритания мен Еуропаның материктік бөлігіндегі Виктория, Грингейдж, Буллас сияқты көптеген коммерциялық құрма сорттарының тегін құрайды.
Prunus cerasifera is a species of plum known by the common names cherry plum and myrobalan plum. It is native to Southeast Europe and Western Asia, and is naturalised in the British Isles Also naturalized in parts of SE Australia where it is considered to be a mildly invasive weed of bushland near urban centers. P. cerasifera is believed to one of the parents of the Cultivated Plum, Prunus domestica perhaps crossing with the sloe, Prunus spinosa, or perhaps the sole parent. This would make it a parent of most of the commercial varieties of plum in the UK and mainland Europe Victoria, greengages, bullace etc.
Сипаттама
Жабайы түрлері 8–12 м биіктікке жететін ірі бұталар немесе кіші ағаштар, кейде тікенді, ұзын, жұмыртқа тәрізді, жапырақтары түсетін жапырақтарымен сипатталады. Бұл көктемде гүлдейтін Еуропа ағаштарының бірі. Өсімдік тұқым арқылы немесе тамырдан шығатын бүршіктер арқылы көбейеді және көбінесе басқа Prunus түрлері мен сорттарының тамыр жүйесі ретінде қолданылады. Қара жапырақты және қызғылт гүлді 'Nigra' сорты Корольдік бау-бақша қоғамының «Бау-бақшадағы еңбек сіңіргені үшін» сыйлығын алды. Prunus × cistena (күлгін жапырақты құмшаңы), Prunus cerasifera және Prunus pumila (құмшаңы) гибриді де осы сыйлықтың иегері атанды. Бұл күлгін жапырақты түрлер (көбінесе «күлгін жапырақты алхоры» деп аталады) сондай-ақ қою күлгін жемістерге ие, олардан тартымды, терең түсті джем жасалады. Гүлдері ақ немесе қызғылт болуы мүмкін. 'Thundercloud' сортының жапырақтары жарқыраған қызыл түсті, кейін күлгінге айналады. 'Lindsayae' сияқты басқаларында жасыл жапырақтар болады. Күлгін жапырақты алхорының кейбір түрлері бонсай және басқа да тірі мүсіндер жасау үшін қолданылады. Егілген вишня алхорының жемістері, жапырақтары және гүлдері әртүрлі түстерде болуы мүмкін. Кейбір сорттарының жемісі тәтті, оларды жаңа күйінде жеуге болады, ал басқалары қышқылдау келіп, джем жасауға жарамды. Вишня алхоры грузин асүйінде маңызды ингредиент болып табылады, одан ткемали соусы, сондай-ақ kharcho сорпасы және чакапули ыдысы сияқты танымал тағамдар дайындалады. Бұл Румынияда кең таралған ағаш, оның жемісі піспеген кезде сорпаны қышқылтандыру үшін, піскен кезде шикі жеу үшін, ал тым пісіп кеткенде қант мөлшерінің жоғары болуына байланысты айшарап жасау үшін қолданылады.
Wild types are large shrubs or small trees reaching 8–12 m (25–40 feet) tall, sometimes spiny, with glabrous, ovate deciduous leaves long. It is one of the first European trees to flower in spring, The plant propagates by seed or by suckering, and is often used as the rootstock for other Prunus species and cultivars. The cultivar 'Nigra' with black foliage and pink flowers, has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit. Prunus × cistena (purple leaf sand cherry), a hybrid of Prunus cerasifera and Prunus pumila, the sand cherry, also won the Award of Garden Merit. These purple foliage forms (often called 'purple leaf plum'), also have dark purple fruit, which make an attractive, intensely coloured jam. They can have white or pink flowers. The cultivar 'Thundercloud' has bright red foliage which darkens purple. Others, such as 'Lindsayae', have green foliage. Some kinds of purple leaf plums are used for bonsai and other forms of living sculpture. Cultivated cherry plums can have fruits, foliage, and flowers in any of several colours. Some varieties have sweet fruits that can be eaten fresh, while others are sour and better for making jam. Cherry plums are a key ingredient in Georgian cuisine where they are used to produce tkemali sauce, as well as a number of popular dishes, such as kharcho soup and chakapuli stew. It is a popular tree in Romania where its fruits are used for souring soups when immature, for eating raw when ripened, and for making moonshine when overripe because of their high sugar content.