Кіріспе

Stebro – Формула-Junior жарыс машиналарын құрастырған канадалық компания. Команда бір рет Формула-1 жарысына қатысты, 1963 жылғы АҚШ Гран-присінде олардың бір машинасы жетінші орынды иеленді. Автомобиль аксессуарларын өндіретін фирманың иесі және президенті Питер Брукер компанияны Канада нарығында ілгерілету үшін Монреальдегі зауытында Stebro машиналарын жобалап, жасады. Үлкендетілген Ford 105E қозғалтқышымен жабдықталған Stebro Formula Junior шассиі бір рет Формула-1 Гран-присінде, 1963 жылғы АҚШ Гран-присінде пайда болды. Қозғалтқыш, Hewland қоробкасымен бірге, жалғыз өзгеріс болды, ал Weber Ford 1500 см³ қозғалтқышын қуаты жеткілікті болды. Брукер басқарған машина сол кездегі күшті Формула-1 машиналарын еңсеріп, 110 айналымның 88-ін аяқтағаннан кейін жетінші орында келді. Шамамен 1959 жылы Питер Брукер импортталған автомобильдерге арналған Stebro жоғары өнімділіктегі эгзосты жүйелерін ұсынды. Бастапқыда олар Италиядан Франк Рейснермен байланыс арқылы импортталды (ол Intermeccanica құрудың бастапқы кезеңінде болған). Брукер тез арада Pointe Claire, Квебек қаласында осы эгзосты жүйелерді жасау үшін зауыт құрды, соңынан Онтарионың шығысына көшті. Жарыс бағдарламасын аяқтағаннан кейін Stebro 1980 жылы Брукер қайтыс болғанға дейін Еуропалық және американдық автомобильдерге арналған жоғары өнімділіктегі эгзосты жүйелерді өндіруші болып қалды. Екі онжылдықтан кейін Stebro тауарлық белгісі мен құралдары швейцариялық механик Энди Петщениг сатып алды; ол Stebro брендін қайта жаңартып, қазір тот баспайтын болаттан жасалған және бастапқыда итальяндық автомобильдерге бағытталды. Олардың өнімдері Канаданың Онтарио штатындағы Оттава қаласына жақын орналасқан зауытта әзірленіп, өндірілді. Жеткізудегі мәселелер олардың беделін түсірді және жаңа Stebro 2013 жылы жабылды.

Автоматтық жарыстар

Питер Брукер соғыс аяқталғаннан кейін отбасымен Канадаға көшті. Ол Онтариодағы Гамильтон қаласында автокөлік жөндеу бизнесін ашты, кейін 1950-ші жылдары Монреальге көшіп, Stebro гаражын құрды. Жарысқа жанкүйер болғанымен, Монреальға келгеннен кейін ғана спортқа, әсіресе бір орындықты автомобильдер жарысына белсенді араласты. Көп ұзамай ол жарыс әлеміне өнімділікті арттыру үшін жасалған тегіс құбырларды (exhaust systems) жеткізе бастады, ал кейін жарыс машиналарын құрастырушыға айналды. Stebro Mark 1, Stebro-ның алғашқы үлгісі, 1960 жылы Монреальдегі Макгилл көшесіндегі Stebro жөндеу шеберханасында салынды. Ол BMC қозғалтқышы мен күш беріліс механизмімен жабдықталған, алдыңғы моторлы формула-жуниор дизайны болды. Stebro-ның екінші дамуы Mark II болды, ол да BMC қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ ортада орналасқан қозғалтқышпен. Mark III – Sadler MKV спорттық жарыс машинасының өңделген нұсқасы. Sadler дөңгелек базасы сегіз дюймге ұзартылып, стандартты трансмиссиямен жабдықталды. Mark IV 1962 және 1963 жылдары қыста жасалды. Оның шассиі жұқа қабырғалы хром-молибден түтіктерден жасалған. Кузовы алюминиймен қапталған, ал бастапқыда Ford FJ қозғалтқышы өңделген және Hewland MKIV бес жылдамдықты қораппен жұптастырылған. Алдыңғы доңғалақтарында стандартты жоғарғы және төменгі тіреулер (A-arm suspension) орнатылған, ал артқы доңғалақтарында төменгі тіреу кері бұрылып, жоғарғы байланыс тізбегі орнатылған. Lotus 21 F1 машинасының тежегіштері Girling, барлық төрт доңғалақта қолданылды. Үлкен жанармай багы оның дәстүрлі 20 айналымдық формула-жуниор жарысынан гөрі ұзаққа жарысуына мүмкіндік берді. Брукер Англиядағы Martin Engines компаниясымен келісім жасасып, олар әзірлеп жатқан F1 қозғалтқыштарын сатып алды. Бұл жаңа қозғалтқыштар жақында таныстырылған Англияның Ford компаниясының 1500 куб см бес подшипник блогына негізделген. Брукер екі машина жасап, оларды 1963 жылғы АҚШ Гран-приіне қатыстыруды жоспарлады. Оның жүргізушілері Джон Кэннон мен Эрние Девос болуы керек еді, олар Канадада FJ жарыстарында үлкен жетістіктерге жеткен. Бірақ көптеген оқиғаларда болатындай, құрылыс жоспарланғандай жүрмеді және кешігулер кестеге өзгерістер енгізді. Бұл кешігулер екі Mark IV машинасын жасауға уақыт қалдырмады, сондықтан Брукердің АҚШ Гран-приіне қатысуы бір Mark IV және бір Mark II машинасынан тұрды, екеуі де Martin Ford қозғалтқыштарымен жабдықталған. Джон Кэннон Mark IV-ті сынап, оның қабілетті машина екенін анықтады, бірақ кейін АҚШ-та Джон Меком үшін жарысқа қатысу үшін Канададан кетті. Брукер 1963 жылғы маусымның қалған бөлігінде Mark IV-ті FJ ретінде пайдаланды. Martin F1 қозғалтқышы қиын және сенімсіз болып шықты. АҚШ Гран-приі күні жақындаған сайын (сол кезде АҚШ Гран-приі қыркүйек айында өткізілетін), Брукер өзінің қозғалтқыштарын сұрап талмайтын болды, өйткені ол оларға ақы төлеп, жеткізілуін күтіп отырды. Martin Брукерді тоқтата тұрып, қозғалтқыштың мәселесін шешуге күш салды. Қозғалтқыш уақытында дайын болмады, сондықтан Брукер басқа нұсқаны іздеуге мәжбүр болды. Ол Ford 1500 куб см қозғалтқышын қайта жасап, қазіргі жарыс машиналарыннан таба алатын барлық өнімділікті пайдаланып, көлікті Уоткинс Гленге тіркеп әкелді. Эрние Девос машинаның күші жеткіліксіз екенін түсінген соң, Брукерді команданың жүргізушісі етіп қалдырып кетті. Сынақ кезінде асығыс жасалған қозғалтқыштың алдыңғы май тығыздағышы бұзылып, май жолға ағып түсті. Ол көлікті біліктілікке өткізе алды, бірақ ATS-тегі Багеттиден үш жарым секундқа баяу болды. Жарыс басталғаннан кейін үш айналымнан соң беріліс қорабы төртінші жылдамдықта тұрып қалды. Брукер жарысты жалғастырды, бірақ машинаның қуаты төмен болды және беріліс қорабының тұрып қалуына байланысты толық жылдамдыққа жете алмады. Жеңіс байрағы түскен кезде Брукер жетінші орынды иеленді, осылайша әлем чемпионатының Гран-приіне қатысып, оны аяқтаған алғашқы канадалық атанды. Stebro осындай жетістікке қол жеткізген алғашқы және жалғыз канадалық машина болды. Келесі маусымда Брукер Формула II Еуропа чемпионатының тұңғыш маусымына көлікті Еуропаға әкелді. Қозғалтқыштың қуаты 1100 куб см Martin Ford қозғалтқышынан алынған, бұл жақсы реттелген Cosworth қозғалтқыштарымен салыстырғанда жеткіліксіз болып шықты. Ең жақсы нәтижелер Хоккенхайм мен Зельтвигте 8-орын болды. Брукер Канадаға оралды және 1965 жылғы маусымға дайындық ретінде Mark IV-ті сәл өзгертті, оған үлкен радиатор, өңделген кузов және Lotus Ford қос вал қозғалтқышы орнатылды. Осылайша жабдықталған машина көптеген жарыстарда жеңіске жетті. Келесі үш жыл ішінде автомобиль Солтүстік Америкада Formula Libre және Formula B класындағы жарыстарда 100-ден астам жеңіске жетті. 1968 жылдың қыркүйек айының соңында өткен жарыста Брукер Stebro машинасымен Сент-Жовит трассасында апатқа ұшырады. Машина қирап қалды, бірақ Брукер зардап көрмеді. Машина тез жөнделіп, сынақтан өтті, бірақ басқаруда мәселелер анықталды. Жаңа машина жасаудың орнына Брукер британдық Chevron сатып алды. Брукер 1980 жылы қайтыс болғанға дейін жарысқа қатысып тұрды. Брукер Mark IV-ті резервтік машина ретінде сақтап, қажет болған жағдайда пайдалануды жоспарлаған. Оның қайтысынан кейін ол сыртта қалды, онда тез нашарлай бастады. Ағымдағы иесі 1985 жылы оны сатып алып, толық қалпына келтіру жұмыстарын бастады. Жұмыс аяқталғаннан кейін ол 1988 жылдың қыркүйек айының соңында өткен жарысқа қатысты. Сент-Жовитте өткен Canadian Run Offs жарысында винтаждық сыныпта жеңіске жетті. Машина қазіргі уақытта 1963 жылғы АҚШ Гран-приінде жарысқан кезде орнатылған Ford 1500 куб см қозғалтқышымен жабдықталған. Онда түпнұсқа беріліс қорабы және басқа да маңызды механикалық компоненттер сақталған. Кузовы 1965 жылғы өңделген түпнұсқасы, соның ішінде бояуы және ондаған жылдар бойы жарыс кезінде пайда болған сызаттары мен ойықтары бар. Қазіргі жарыс талаптарына сәйкес келу үшін заманауи құбырлы қаңқа, жанармай багы, өрт сөндіру жүйесі және қауіпсіздік белдіктері орнатылған. Stebro 1963-1968 жылдар аралығында Formula Junior, F1, F2, Formula Libre және Formula B жарыстарында қатысты. 2009 жылы машина Bonhams аукционында Калифорния штатының Кармел қаласында Exceptional Motorcars and Automobilia сатылымында сатылымға қойылды. Оның 70 000 – 100 000 долларға сатылатыны күтілген, бірақ ол сатылмады.