Кіріспе

Майор Энтони Питер Ройланс Ролт, MC & Bar, (16 қазан 1918 – 6 ақпан 2008) – британдық жарыс жүргізушісі, әскери қызметкер және инженер. Соғыс батыры болған Ролт спортпен байланысын сақтап, бірақ көбінесе көзден жасырын қызмет етті. Оның қатысқан Фергюсон 4WD жобасы керемет нәтижелер берді, сондай-ақ ол басқа да инженерлік жобаларға қатысты. Ол 1950 жылы Сильверстоун трассасында өткен алғашқы Әлем чемпионаты Гран-приіне қатысқан ең соңғы тірі қатысушы болды. 1939 жылы, небәрі 20 жасында 1939 жылғы Британ Империясы кубогын жеңіп алған, соңғы соғысқа дейінгі жеңімпаздардың бірі де осы кісі еді. Ол 1935 жылы, 16 жасында үш дөңгелекті Morgan көлігімен жылдамдық сынақтарында мансабын бастаған болатын. 1953 жылы Ле-Манның 24 сағаттық жарысын жеңіп алды және Формула-1 Әлем чемпионатының үш Гран-приіне қатысты.

Жас кезі және соғыс алдындағы жарыстар

Ролт Гэмпширдегі Бордон қаласында дүниеге келді және Уэльстің Денбигширдегі Сент-Асаф қаласында өсті. Ол бригадир-генерал Стюарт Ролттың төртінші баласы болды және Итонға оқуға түсті, онда көлік ұстағаны үшін проблема тудырды. Ол Итон оқушысы кезінде "Морган" үш дөңгерлігімен жарыстарға қатысты, ал 1936 жылы "Спа 24 сағаттығында" Джек Эллиоттпен бірге "Триумф Глория Витессе" көлігімен жарысып, 11-орынды алып, класында төртінші болды. Ол Денбиг Хай-стритте жылдамдықпен жүргені үшін британдық жүргізуші куәлігінен айырылғандықтан сол жерге көлікпен барды. 1937 жыл бойы ол "Триумф Доломит" көлігімен жарысып, Коронация кубогын жеңіп алды, содан кейін ағалары Итоннан, сиам ханзадалары Чула Чакрабонгсе мен Бира Бирабонгседен әйгілі ERA Remus көлігін сатып алды. Бруклендсте өткен бір жарыста ERA-ның эгзостынан бұранда түсіп, от Ролттың айналасында маңайлап өршіді; ол қолғаптарын шешіп, біреуін тесікке тығып, жарысты жеңіп алды. 1939 жылы ол тағы бір ERA көлігін сатып алып, бірден Донингтон Парктегі 200 мильдік Британ Империясы кубогында жеңіске жетті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ол Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге түсіп, 1939 жылы атқыштар бригадасына офицер болып тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ролт атқыштар бригадасының лейтенанты болды. 1940 жылы Францияға жіберілді, онда ол барлау взводының басшысы болды. Тезірек соғыстың қайнаған ортасында қалып, Кале қаласын қорғауға көмектесті. Каледі қорғаған сарбаздар үш күн бойы 10-шы танкілік дивизияның (Вермахт) ілгерілеуін тоқтатып, Дюнкеркке шабуылды кейінге қалдырды. Шайқастың соңында, Дюнкерк эвакуациясына аз қалғанда тұтқындалды және соғыс тұтқынына алынды. Осы ісі үшін ол Әскери крестпен марапатталды: оның ерлігіне жарақат алған әріптесіне көмектесу және алға жылжып келе жатқан неміс әскерлеріне Брен мылтығынан оқ ату кірді. Ролт Лауфен (Oflag VII C), Биберах (Oflag V B), Позен (Stalag XXI D), Варбург (Oflag VI B) және Эйхштетт (Oflag VII B) сияқты неміс тұтқындарынан жеті рет қашып құтылды, соңында 1943 жылдың 14 шілдесінде Колдиц замкісіндегі ең жоғары қауіпсіздіктегі түрмеге, Oflag IV C-ге жіберілді. Бір рет қашуға тырысқанда, ол швейцариялық шекараға бірнеше метр жеткен соң қайта ұсталды – осының нәтижесінде ол Шығыс Германияның бекінісіне ауыстырылды. Ролттың қашуға жасаған талпыныстары үшін оған Әскери крестіне тағы бір белгі қосылды. 1944 жылдың басында ол батыл ұшқышсыз ұшақпен қашу жоспарының негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды, бірақ 1945 жылдың көктемінде АҚШ әскері замкісті азат етті, сондықтан қашу қажет болмады. Соғыстан кейін Ролт майор шенімен кетіп, озық автомобиль технологияларын дамытумен айналысты.

Жарыс мансабы

Соғыстан кейін Ролт Alfa Romeo Bimotore-мен жарысты қайта бастады, онда ол 1948 жылғы Zandvoort GP-де екінші орын алды. 1949 және 1952 жылдар аралығында ол Фредди Диксон және Роб Уокермен тығыз қарым-қатынас орнатып, бұрынғысымен инженерлік серіктестік құрды, ал Уокердің 1926 жылғы Delage және Delahaye машиналарын жарыстырды. 1950 және 1951 жылдары ол Дункан Хэмилтонмен бірге Nash Healey-де төртінші және алтыншы орындарға ие болды, екі рет те Ле-Манда. 1952 жылдан 1955 жылға дейін Ролт Уокердің қара-көк Connaught машиналарын жарыстырды, ол ағылшын ұлттық жарыстарында үлкен жетістіктерге жетті, көптеген Формула 2, Формула Либре және кедергі жарыстарында жеңіске жетті. Өкінішке орай, бизнесі оны жарыстарды шектеуге мәжбүр етті. Сондай-ақ, 1952 жылы оның жарыс мансабындағы ең маңызды қадам жасалды; оны Jaguar командасына шақырды. "Мен Dundrod-та өте бәсекеге қабілетті екенімді көрсеттім, тіпті C Type-ты Стерлингтен [Мосс] жылдам айналып өттім. Сосын олар маған кімді ко-драйвер етіп алғым келетінін сұрады, мен Дункан дедім. Олар "Дунканмен бірге жарысу – ақымақтық!" деді, бірақ ол 1952 жылы командаға қосылды және біз әрқашан бірге ұзақ қашықтыққа жарысқа шықтық". Jaguar үшін бірге өткізген алғашқы Ле-Ман жарысы апатқа ұшырады, нәтижесінде цилиндрдің тығыздағышы бұзылып, ерте зейнетке шықты.

Гран-при жарысы

Ролт үш рет Формула 1 әлем чемпионатында жарысқа қатысты, олар 1950, 1953 және 1955 жылғы Ұлыбритания Гран-прилерінде болды, бірақ барлық үш жарыс та нәтижесіз аяқталды. 1950 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде, F1 әлем чемпионатының алғашқы кезеңінде, ол Питер Уокер біліктілігінен өткен ERA көлігімен 10-шы орыннан старт алды, бірақ төрт айналымнан кейін беріліс қорабы істен шықты. 1953 жылғы жарыста ол қайтадан 10-шы орыннан бастады, бірақ оның Connaught көлігінің жартылай білігі 70 айналымнан кейін бұзылды. Соңғы Гран-приде ол 1955 жылы Уокермен бірге жүргізді. Бұл екі жүргізуші үшін де F1-дегі соңғы жарыс болды: олардың Connaught көлігі 14-ші орыннан старт алып, 18 айналымнан кейін беріліс ақауларынан нәтижесіз аяқталды. Стирлинг Мосс Ролттың егер ол үнемі жарысқа қатысқан болса, ең үздік GP жүргізушілерінің қатарында болар еді деп мәлімдейді.

Адвокаттық қызметтен шақыру

Ролт 1949 жылдан 1955 жылға дейін барлық 24 Hours du Mans жарысына қатысып, 1953 жылы Гамильтонмен бірге Jaguar C Type көлігінде жеңіске жетті. Алғашқыда, екеуі бірдей жарыс нөмірі бар Jaguar көлігінде жаттығу жасағандары үшін жарыстан шеттетілді, бірақ кейін олардың қатысуы қалпына келтірілді. Гамильтонның әңгімесі мотор спортының аңызына айналды: Jaguar командасының менеджері Лофти Англия ұйымдастырушыларды жарысқа қатысуға көндірген кезде, екі жүргізуші де жергілікті барда мас болған. Англия былай деді: "Әрине, олардың мас күйінде жарысуына рұқсат бермес едім. Олар ақылға келгенде де қиындықтар көп болды!" 1954 жылы Ролт/Гамильтон серіктестігі жалғасты, олар Jaguar D Type көлігінде Scuderia Ferrari командасынан екінші орын алды. Бұл, нөсер жаңбыр кезінде болған оқиғаға қарамастан мүмкін болды. Ролт көру қабілетінің нашарлағанын сезіп, визор алу үшін пит-стоп жасады, бірақ Ferrari көлігі пит-стопта болғандықтан, команда оны қайтадан жолға шығарды. Келесі айналымда Ролт тағы да пит-стопқа кіргенде, оның көзілдіріктері суға толы болды. Ол көліктен секіріп, визорды бекітуге асықты, ал Гамильтон көлікке отырып, жылдамдықты арттырды. Төрт айналымтан қалып қойған Ролт/Гамильтон D Type көлігі жеңімпаз Ferrari-ден төрт шақырымдай қалып қойды. Олар сондай-ақ 12 сағаттық халықаралық Voiture Sport Reims жарысында Jaguar үшін екінші орын алды, бірақ 1955 жылы Les 24 Heures du Mans жарысынан екінші орында тұрғанда шығып қалды. Сол жылы Ролт пен оның әйелі Лоис қасіретті оқиғаның куәсі болды, Пьер Левегтің Mercedes көлігі трассадан шығып, көрермендерге соқтығысып, 80-нен астам адамның өмірін қиды. Осыдан кейін ол инженерлік салаға көшті. 1956 жылдың соңында, әлі де Jaguar командасының құрамында болғанымен, Ролт белсенді жарыстан зейнеткерлікке шығып, барлық күшін Фергюсонды дамыту бағдарламасына жұмсады.

Инженерлік мансап

Соғыстан кейін Ролт Фредди Диксонмен бірге, соғысқа дейін ойластырған идеяны іске асыру үшін «Ролт Диксон зерттеулері» құрамына қайта оралды: төрт дөңгелекті жетек. Олар құрған компания тұтқыр байланыстың дамуын бастады. Бұл, әрі қарай, трактор магнаты Гарри Фергюсонның қолдауына жол ашты және Фергюсон P99 төрт дөңгелекті F1 машинасының жасалуына себеп болды. Кейіннен Ролт американдық STP корпорациясы үшін Индианаполис 500 жарысына арналған 4WD машиналарын құрастырды, ал Фергюсон беріліс қораптары 1964-1969 жылдары Lotus 56, Novi Ferguson және STP Paxton Turbocar Indy Cars машиналарында қолданылды. Техникалық директор Клод Хилл және жоба инженері Дерек Гарднермен бірге Ролт британдық жарыс дамуының көріне бермейтін, бірақ маңызды тұлғаларының бірі болды. «Фергюсон дамуы» жабылғаннан кейін, Ролт 1971 жылы FF Developments компаниясын құрды, ол автомобильдерді, микроавтобустарды және жедел жәрдем машиналарын төрт дөңгелекті жетекке ауыстырды. 1980 жылдары ірі автокөлік өндірушілері барлық дөңгелекті жетек технологиясының артықшылықтарын мойындады, ал компания Ford, Chrysler, Audi, Fiat және General Motors компанияларының маңызды технологиялық серіктесіне айналды.

Карьерасының ерекшеліктері

Маусымдық серия позициясы Команда Автомобиль 1937 Coronation Trophy 1-ші ERA B түрі 1948 Zandvoort Grand Prix 2-ші Alfa Romeo Bimotore 1951 Goodwood Trophy 3-ші Delage ERA 15S8 Woodcote Cup 3-ші Delage ERA 15S8 1952 BRDC International Trophy 2-ші HWM Alta Richmond Trophy 2-ші R. R. C. Walker Delage ERA 15S8 1953 Coronation Trophy 1-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Snetterton Coronation Trophy 1-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Les 24 Heures du Mans 1-ші Jaguar Cars Ltd. Jaguar C түрі Crystal Palace Trophy 1-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі United States Air Force Trophy 1-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Bristol MC & LCC Trophy 1-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Mid Cheshire MC Formula 2 Race 1-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Chichester Cup 2-ші Delage ERA 15S8 London Trophy 2-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Lavant Cup 3-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі AMOC Trophy 3-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі Madgwick Cup 3-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі 1954 Les 24 Heures du Mans 3-ші R. R. C. Walker Racing Team Connaught Lea Francis A түрі 1955 Silverstone International 3-ші Jaguar Cars Ltd. Jaguar D түрі

Ле-Манның толық 24 сағаттық жарысының нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Классы Айналымдар 1949 R. R. C. Walker Guy Джейсон Генри Delahaye 135CS S5.0 126DNF(Подшипниктер) 1950 Healey Motors Ltd. Дункан Гамильтон Nash Healey E S5.0 250 4-орын 3-орын 1951 Healey Дункан Гамильтон Nash Healey Coupé S5.0 250 6-орын 4-орын 1952 Jaguar Ltd. Дункан Гамильтон Jaguar C Type S5.0 DNF(Бас прокладкасы) 1953 Jaguar Cars Ltd. Дункан Гамильтон Jaguar C Type S5.0 304 1-орын 1-орын 1954 Jaguar Cars Ltd. Дункан Гамильтон Jaguar D Type S5.0 301 2-орын 2-орын 1955 Jaguar Cars Ltd. Дункан Гамильтон Jaguar D Type S5.0 186DNF(Қозғағыш қоробкасы)

Mille Miglia толық нәтижелері

Жыл Командасы Co Жүргізушілер Көлік Классы 1953 Билл Каннелл / Jaguar Cars Ltd. Лен Хейден Jaguar C Type S+2.0DNF (Қозғалтқыш)

Толық Spa 24 сағаттық нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Классы Айналым 1936 Джек Эллиотт Triumph Gloria Vitesse 2.0 11-орын 4-орын 1948 Жок Хорсфол Андре Пилетт Aston Martin Speed Model S2.0 Сайыстан шықты (Бөлінген жанармай бакі)

12 сағаттық Реймстің толық нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Автомобиль Сыныбы Айналымдар 1954 Jaguar Cars Ltd. Дункан Хамильтон Jaguar D Type 214 2-орын 2-орын

Донингтонның 12 сағаттық нәтижелері

Жыл Командасы Пилоттар Көлік Классы 1937 Ж. Эллиотт Ж. Эллиотт Triumph ДНФ (Қозғалтқыш)

Париждің 12 сағатының толық нәтижелері

Жыл Командасы Ко-жүргізушілер Көлік Классы 1948 Джон Хит Alta 2.0 DNF