Кіріспе

Ежелгі Римдегі жабайы аңдарды аулау және өлтіруді қамтитын ойын-сауық түрі. Venatio (venatio, "аң аулау", көпше саны venationes) – Рим амфитеатрларында жабайы аңдарды аулау мен өлтіру арқылы ұйымдастырылатын ойын-сауық.

Тарих

Венеция алғаш рет Марк Фулвий Нобильормен таныстырылды, ол грек жорығын гладиаторлардың арыстан мен пантерамен күресін көрсету арқылы тойлады. Ол, мүмкін, Ұлы Александрдың арыстанды адамдармен де, иттің де қарсы қою әдетінен шабыттанған болар. Рим империясының шалқар жерлерінен экзотикалық жабайы аңдар Римге әкелінді, ал гладиаторлық жекпе-жектердің басты оқиғасына дейін таңертең аң аулау ұйымдастырылды. Аң аулау Рим форумында, Саептада және Максимус циркінде өтті, бірақ ешқайсысы жабайы аңдардан көрермендерді қорғамады. Аңдардың қашуына жол бермеу үшін арнайы шаралар қабылданды, мысалы, кедергілер орнатылды және бекіністер қазылды. Бұл аң аулауларда азаған жануарлардың саны өте аз болды, бірақ кейде олар "bestiarius", яғни жабайы аң аулаушыны жеңіп алатын. Бір күні мыңдаған жабайы аңдар қырғынға ұшырады. Флавий амфитеатрының ашылу салтанатында (80 ж.) шамамен 9000 жануар өлтірілді. Барлық жануарлар қатал болған жоқ, бірақ көпшілігі сондай болды. Венецияда көрсетілген жануарлардың арасында арыстан, піл, аю, жолбарыс, бұғы, сиыр, қасқыр, зебра, страус, бүркіт, құсқар, мысық, жираф, жабайы ешкі, тоты, ит, түйе, маймыл, қасқыр, шакал, түлкі, барыс, крокодил, қабан, бегемот және қоян болды. Кейбір жануарлар үйретіліп, күресудің орнына әртүрлі трюктар көрсетті. Қасқырларға қатысты көзқарас басқа ірі жыртқыштарға қарағанда ерекше болды. Римдіктер қасқырларға қасақана зиян келтірмеген сияқты. Мысалы, олар римдіктер үшін діни маңызы бар болғандықтан, венецияда көрсетілмеді. Қаһарлылығымен құрметтелген арыстан венецияда және гладиаторлық көрсетілімдерде өте танымал болды. Сондықтан диктатор Цезарь циркте 400 арыстанды (негізінен Солтүстік Африка мен Сириядан әкелінген) пайдаланды, шетелдік жануарларды қосу оның көрсетілімдеріне ерекше сән берді. Шындығында, империяның шалқар бұрыштарынан жануарларды алу императордың немесе басқа демеушілердің халыққа байлық пен билігін көрсетуі болды, сонымен қатар бүкіл адам және жануарлар әлеміне Римнің билігін көрсету және Рим халқына олар ешқашан көре алмайтын экзотикалық жануарларды көрсету мақсатын да көздеді. Август Цезарьдің билігі тұсында цирктегі ойын-сауықтар нәтижесінде 3500 піл өлтірілді.

Өлім жазалары

Күнделікті оқиғалар реті бойынша venatio-дан кейін төменгі мәртебелі римдік азаматтар, humiliores, атқыланды. Әдеттегі жаза түрлеріне өртеу, айлап тастау немесе жануарлармен күрестіру (мұнда тұтқынды бірыңғай немесе бірнеше қатыгез жануарлармен аренада жалғыз қалдыратын) кіретін. Рим императорлары көбінесе ауыр қылмыскерлерді – кейін bestiarii деп аталғандарды – Колизейде өлімге дейін жануарлармен кездесуге кесті. Бұл ойындарға қатысушылардың ең төменгі әлеуметтік тобы болды.