Кіріспе

Көне Римде қолданылған плиталық қару

Лорика сегментата, сондай-ақ лорика ламината немесе жолақты қару – бұл Рим армиясының әскерлері қолданған жеке қару түрі. Ол дөңгелек жолақтардан жасалған металл жолақтардан құралған, ішкі былғары бауларға бекітілген. Лорика сегментата халық мәдениетінде Рим легиондарының символы ретінде танымал болды.

Атауы

Латын тілінен аударғанда, lorica segmentata атауы "бөлшектелген мойындық" дегенді білдіреді. Алайда, римдіктер осы қару-жараққа осылай ат қоймаған. Оны 16-шы ғасырдағы ғалымдар берген. Римдіктердің осы қару-жараққа қойған аты белгісіз болғанымен, ғалымдар оның атын болжамдай алады. Атында "lorica" сөзі болғаны анық. Ол қандай жануардың терісінен жасалғаны және оның күйдірілгені немесе тасталғаны белгісіз. Осы қаптаманы қатайту үшін органикалық заттарды тығыз жинап, оларды ұстарамен қыздырып, күйген материалдардан көміртегі металл бетіне өткізілген. Пластиналар металл құймаларын соғып жасалған. Осы қару-жарақ өте ұзақ қызмет еткен. Калкризе типі 55 жыл, Корбридж типі 70 жыл, ал Ньюстед типі 90 жылға дейін сақталған.

Қолданылуы

Бұл броняны кім қолданғаны белгісіз. Ескерткіштерде көмекші әскерлер (Auxilia) көбінесе кирасса емес, тілме броня (mail) киген және сопақша қалқандармен жүргені көрсетіледі. Траян бағанасындағы рим легионерлерінің бейнелерінде көбінесе лорика сегментата кигендері бейнеленген. Осыған сүйенсек, лорика сегментата тек легионерлер мен преториандар ғана қолданған деген болжам бар. Ол, мүмкін, сирек қолданылған, әлдебір ресми шайқастар мен парадтар үшін ғана. Бұл пікір Траян бағанасындағы бейнелердің әртүрлі әскер түрлерін анық ажырату үшін арнайы стереотиптелгенін көрсетеді. Сондай-ақ, лорика сегментата тек батыста ғана қолданылған-ды деген мәселе де талқыланады. Археологиялық жағдайлар бойынша, мұндай броня Рим империясының батыс бөлігінде ғана табылған, ал шығысында ешқандай табылған жоқ.

Мәдени әсері

Рим легионерлерін осы типтегі қару-жарақпен көрсету бейілі, тарихта тым ерте немесе тым кеш кезеңдерге дейін созылады.