Хайам Маккоби: Иса пайғамбар мен христиан дінінің тарихына қатысты зерттеулер
Hyam Maccoby
Хайам Маккоби (1924-2004) – британдық дінтанушы, еврей және христиан діндерін зерттеген. Тарихи Иисус және христиан дінінің бастауы туралы теорияларымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық дінтанушы (1924–2004)
British scholar of religion (1924–2004)
Хайам Маккоби (1924–2004) – еврей және христиан діни дәстүрлерін зерттеуге маманданған британдық еврей ғалымы және драматург. Ол тарихи Иса және христиан дінінің бастаулары туралы теорияларымен белгілі болды.
Hyam Maccoby (, 1924–2004) was a Jewish British scholar and dramatist specialising in the study of the Jewish and Christian religious traditions. He was known for his theories of the historical Jesus and the origins of Christianity.
Өмір
Маккоби Оксфорд университетінің Баллиол колледжінде классика пәні бойынша Домус стипендиаты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Корольдік байланыс қызметінде қызмет етті. Маккоби Лондондағы Лео Бэк колледжінің кітапханашысы болды. Зейнетке шыққаннан кейін Лидс қаласына көшіп, Лидс университетінің еврей тану орталығында академиялық қызмет атқарды.
Maccoby was a Domus Exhibitioner in Classics at Balliol College, Oxford University. During the Second World War he served in the Royal Signals. Maccoby was librarian of Leo Baeck College in London. In retirement he moved to Leeds, where he held an academic position at the Centre for Jewish Studies, University of Leeds.
Тарихи Исаның теориялары
Маккоби канондық Евангелияларда берілген Исаның бейнесі мен Елшілердің істері кітабындағы ерте шіркеу тарихының ауыр түрде бұрмаланғанын және кейінгі мифтік дәстүрлерге толы екенін айтты, бірақ олардың негізінде Исаның өмірінің сенімді тарихи есебін қайта құруға болатынын мәлімдеді. Маккоби нағыз Исаның еврей заңына қарсы көтерілісші емес, керісінше, 1-ші ғасыр еврейлігінің бағытындағы еврей Мессиясы екенін дәлелдеді. Ол Исаның Яһудеяны римдіктердің басып алуына қарсы көтерілісші ретінде қаза тапқанын есептеді. Алайда, ол Исаны қарулы көтерілістің жетекшісі деп санамады. Керісінше, Иса мен оның ізбасарлары Танах немесе Ескі Ұстаздық кітаптардың пайғамбарлық жазбаларынан шабыттандырылып, рим үкіметін тоқтатып, Дәуіт патшалығын қалпына келтіретін және бүкіл әлемге бейбітшілік пен өркендеу әкелетін Мессия ғасырын бастайтын құдайлық араласуды күтті. Бұл үміттер орындалмады, сондықтан Иса римдіктерге ұсталды және өлім жазасына кесілді. Маккобидің сөзіне қарағанда, арамей тілінде "Атаның Ұлы" деген мағына беретін Бар-Аббадан шыққан Барабба, бастапқыда Исаның өзіне қатысты болған, өйткені ол дұғаларында Атасын "Ата" деп атаған немесе раввиндік құрметтің бір түрі болған. Исаның көптеген шәкірттері үмітін жоймады, Исаның Құдай тарапынан керемет түрде қайта тірілетініне сеніп, оның қайта оралуын күтіп өмір сүрді. Олардың қауымдастығы Иерусалимде Яков Әділдің басшылығымен қатаң сақталған еврей сектасы ретінде жалғасты. 2012 жылы раввин Шмулей Ботеах Маккобидің бұрынғы жұмыстарын пайдалана отырып, "Кошер Иса" атты еңбегін жазды.
Maccoby considered the portrayal of Jesus given in the canonical gospels and the history of the early Church from the Book of Acts to be heavily distorted and full of later mythical traditions, but he claimed that a fairly accurate historical account of the life of Jesus could still be reconstructed from them. Maccoby argued that the real Jesus was not a rebel against the Jewish law but instead a Jewish Messianic claimant whose life and teaching were within the mainstream of 1st century Judaism. He believed that Jesus was executed as a rebel against the Roman occupation of Judaea. However, he did not claim that Jesus was the leader of an actual armed rebellion. Rather, Jesus and his followers, inspired by the Tanakh or Old Testament prophetic writings, were expecting a supernatural divine intervention that would end Roman rule, restore the Davidic Kingdom with Jesus as the divinely anointed monarch and inaugurate the Messianic age of peace and prosperity for the whole world. Those expectations were not fulfilled, and Jesus was arrested and executed by the Romans. According to Maccoby, Barabbas, from the Aramaic Bar Abba, "Son of the Father", originally referred to Jesus himself, who was called thus from his custom of addressing the Father as Abba, "Father", in his prayers, or else as a form of the rabbinic honorific Berab. Many of the disciples of Jesus did not lose their hopes; they believed that Jesus would soon be miraculously resurrected by God, and continued to live in expectation of his second coming. Their fellowship continued to exist in Jerusalem as a strictly orthodox Jewish sect under the leadership of James the Just. In 2012, Rabbi Shmuley Boteach wrote Kosher Jesus in which he drew on past work by Maccoby.
Пауыл туралы теориялар
Маккобидің айтуынша, христиан дінін яһуди дінінен бөлек құруға толықтай Пауыл Тарстың еңбегі себеп болды. Бұл тұрғыда Маккобидің пікірі негізінен Генрих Грейцтің көзқарасына сүйенеді. Маккоби Пауылдың грек мәдениетіне бой алған яһуди немесе тіпті басқа ұлттан шыққан адам болғанын, гностицизм мен Аттис культі сияқты пұтқа табынушылықтың ықпалына ұшыраған, өмір, өлім және қайта туу туралы аңызға толы ортада өскенін айтты. Маккоби пікірінше, құпия діндер сол дәуірдегі эллинистік әлемде басым діни формалар болды және Пауылдың мифологиялық психологиясына күшті әсер етті. Маккоби өзінің теориясын Эбиониттерге қарсы шыққандардың жазбаларынан, әсіресе Саламис қалалық Эпифанийдің ерескелдер туралы трактатынан алды. Маккоби Пауылдың парызшыл яһуди білімі алғанын жалған деп есептеді және оның көптеген жазбалары бейтаныс адамдарға шынайы көрінсе де, шын мәнінде еврей жазбаларының түпнұсқасын және яһуди заңдарының нюанстарын білмейтінін көрсетіп тұрғанын айтты. Маккоби Жаңа Келісімді зерттегеннен кейін Пауылдың еврей тілін мүлдем білмегенін, тек грек мәтіндеріне сүйенгенін, ал олар еврей тілінен дұрыс аударлмағандықтан, ешбір нағыз парызшыл қолданбас еді деген қорытындыға келді. Маккобидің сөзіне қарағанда, Пауыл Исаның айқышқа асылуының тарихи оқиғасын заманауи құпия діндер мен гностицизм элементтерімен біріктіріп, Үштік және Соңғы кешкі ас сияқты яһудилік емес мифтік идеяларды жасады. Пауыл сондай-ақ өзінің жаңадан ойлап тапқан мифіне Ескі Келісімнен пайғамбарлық негіздеме табуға тырысты. Пауыл Исаны грек құпия культтерінен алынған, өліп, қайта тірілген құтқарушы құдай ретінде, яһуди дінінің тарихи тегімен байланыстырып көрсетті, осылайша оның уағызына көптеген жақтастар жиналған күшті жаңа миф дүниеге келді. Пауылдың үйретулері Иерусалимдегі алғашқы шәкірттердің арасында бірте-бірте таралып, олардың арасында қатты қарсылық туды. Маккоби Жаңа Келісімнің кейбір үзінділерін (мысалы, Пауылдың Антиохиядағы Петірмен дауласуы туралы баяндамасын) осы қарсылықтың шынайы куәліктері ретінде түсіндірді. Алайда, 66-70 жылдардағы яһуди көтерілісі Иерусалим сектасының құлауына әкеп соқты, ал Пауыл құрған басқа ұлттар шіркеуі жеңіске жетті. Маккоби Елшілердің істері кітабын Пауыл шіркеуінің Пауыл мен Иерусалим шәкірттері арасындағы қарым-қатынасты үйлесімді етуге жасаған кейінгі әрекеті ретінде қарастырды және Пауыл шіркеуін Исаның алғашқы шәкірттеріне дейінгі апостолдық тізбек арқылы заңдыландырды. Маккоби сондай-ақ еврей христиандарының Эбиониттер сектасы Иерусалим қауымының түпнұсқалық тармағы болуы мүмкін деген болжам жасады.
According to Maccoby, the founding of Christianity as a religion separate from Judaism was entirely the work of Paul of Tarsus. In this Maccoby's view is largely based on that of Heinrich Graetz. Maccoby claimed that Paul was a Hellenized Jewish convert or perhaps even a Gentile, from a background in which he had been exposed to the influence of Gnosticism and the pagan mystery religions, such as the Attis cult, a myth involving a life death rebirth deity. The mystery religions, according to Maccoby, were the dominant religious forms in the Hellenistic world of that age and strongly influenced Paul's mythological psychology. Maccoby partially derived his theory from fragments of the writings of opponents of Ebionites, particularly the treatise on Heresies by Epiphanius of Salamis. Maccoby considered Paul's claims to an orthodox Pharisaic Jewish education to be false and asserted that while many of Paul's writings sound authentic to the uninitiated, they actually betray an ignorance of the original Hebrew scripture and the subtleties of Jewish Law. Maccoby claimed that an examination of the New Testament indicates that Paul knew no Hebrew at all and relied entirely on Greek texts that no actual Pharisee would ever use because they were not properly translated from the Hebrew originals. According to Maccoby, Paul fused the historical story of Jesus' crucifixion with elements of contemporary mystery religions and Gnosticism and developed such new non Judaic mythic ideas as the Trinity and the Last Supper. Paul also made an attempt to find prophetic justification for his newly created myth in the Old Testament. Paul came to present Jesus as a dying and rising saviour deity similar to those from the Hellenistic mystery cults, fused with the historical pedigree of Judaism, and thus gave birth to a powerful new myth whose preaching gained him a large following. As the Jerusalem group of the original disciples of Jesus gradually became aware of Paul's teachings, bitter hostility ensued between them. Maccoby interpreted certain New Testament passages (such as Paul's account of his quarrel with Peter in the Incident at Antioch) as remnants of authentic accounts of that hostility. However, the Jewish Rebellion of 66–70 soon brought a violent end to the Jerusalem sect, and the Gentile Church that was founded by Paul emerged as the winner by default. Maccoby viewed the Book of Acts as a later attempt by the Pauline Church to present the relations between Paul and the Jerusalem disciples as harmonious and the Pauline Church as legitimised by the chain of apostolic succession reaching back to the original disciples of Jesus. Maccoby also conjectured that the Jewish Christian sect of Ebionites may have been an authentic offshoot of the original Jerusalem community.
Дау-жанжал
Маккобидің "Тараз" пьесасы – 1263 жылы Арагон королі Яков I алдында өткен Барселона айтысының қайта жандандырылуы. Бұл испан раввині Моше бен Нахман, көбінесе Нахманид деп танылатын, және еврейліктен христиандыққа ауысқан Пабло Кристиани арасындағы драматикалық қақтығыс. Пьесаның көп бөлігі Нахманидтің айтыс туралы естеліктерінен алынған, ал қалғаны корольдің раввинге деген құрметінен және Кристиани ресми жеңіске жеткеннен кейін оған көрсеткен жомарттығынан туындаған. Пьеса король Яковқа арналған, ол раввиннің ойларын қабылдайтын күрделі және мазасыз жан ретінде бейнеленеді. Бұл пьеса көптеп қойылды және Channel 4 телеарнасы Кристофер Ли мен Тоя Уиллкокс бас рөлдерде ойнаған нұсқасын көрсетті.
Maccoby's play The Disputation is a re enactment of the Disputation of Barcelona, a dramatic confrontation between the Spanish Rabbi Moshe ben Nachman, better known as Nachmanides, and a Spanish convert from Judaism to Christianity, Pablo Christiani, before King James I of Aragon in 1263. Much of the play is drawn from Nachmanides's account of the disputation, and much is inferred from the king's affection for the rabbi and considerable generosity to him after Christiani's formal victory. The play centres on King James, who is portrayed as a complex troubled soul who comes to accept the rabbi's ideas. The play has been widely performed and was broadcast by Channel 4 starring Christopher Lee and Toyah Willcox.
Қабылдау
Маккобидің Пауыл туралы көзқарасы көбінесе жағымсыз қабылданды. Принстон университетінің профессоры Джон Гейджер 1986 жылғы "The Mythmaker" еңбегін 1988 жылғы "Jewish Quarterly Review" журналында қарап, Маккобидің диссертациясының бір бөлігін "бұрмаланған дұрыс емес түсіндіру" деп сипаттап, "Осылайша, Маккобидің кітабы жақсы тарих емес, тіпті тарих та емес деп қорытындылаймын" деді. Скарсоун (2002) Маккобидің еңбегіне және Пауылдың Иерусалимдегі алғашқы қауымнан толығымен өзгеше христиандықты ұсынатындығы туралы теорияға сілтеме жасай отырып, "Амалдар осы теорияны қолдайтын ешқандай дәлел ұсынбайды" деп жазды. Джеймс Д. Г. Данн (2006) Маккобидің Грецтің Пауылды жұртшылықтан емес деп айыптауын қайта жаңғыртуын "ескі дау-жанжалдарға қайта оралу" деп сипаттады. Лэнгтон (2009) да Грецпен байланыстылығын атап өтті, ол Маккобидің тәсілін "көпір салу" көзқарасын ұстанатындармен, мысалы Исаак Майер Уайз, Джозеф Краускопф және Клод Монтефиоре сияқтылармен салыстырды, тіпті олар Пауылға қатысты poleмикалық сынның кейбір аспектілерін бөліскен болса да.
Reception of Maccoby's view of Paul has generally been negative. John Gager of Princeton University reviewed The Mythmaker (1986) in the Jewish Quarterly Review (1988), describing part of Maccoby's thesis as "perverse misreading" and concluded "Thus I must conclude that Maccoby's book is not good history, not even history at all." Skarsaune (2002), referencing Maccoby's work and the theory that Paul represents a Christianity totally different from that of the early community in Jerusalem, writes that "Acts provides no evidence to substantiate this theory." James D. G. Dunn (2006) describes Maccoby's revival of Graetz' accusations that Paul was a Gentile as "a regrettable reversion to older polemics". The continuity with Graetz is also noted by Langton (2009), who contrasts Maccoby's approach with adherents of a "building bridges" view, such as Isaac Mayer Wise, Joseph Krauskopf, and Claude Montefiore, even if they shared some details of the polemic critique of Paul.